آسیانیوز ایران؛ سرویس اجتماعی:
رئیس پلیس فتا فراجا به دانشآموزان و خانوادههای آنان هشدار داد که هرگونه ادعا درباره فروش سوالات یا کلید آزمون سمپاد (مدارس استعدادهای درخشان) «کلاهبرداری و فریبکاری» است. در آستانه برگزاری آزمون ورودی مدارس استعدادهای درخشان (سمپاد) و نمونه دولتی (جمعه ۲۹ خرداد ۱۴۰۵)، کلاهبرداران سایبری در شبکههای اجتماعی (اینستاگرام، تلگرام، ایتا، بله و...) با وعده فروش سوالات و پاسخنامه، دانشآموزان و والدین را هدف قرار دادهاند. رئیس پلیس فتا تأکید کرد: «کلاهبرداران مبالغی (از ۵۰۰ هزار تومان تا چند میلیون تومان) دریافت میکنند اما در نهایت یا هیچ سوالی ارسال نمیکنند و یا سوالات سالهای گذشته را در اختیار خریداران قرار میدهند.» آزمون سمپاد و نمونه دولتی یکی از رقابتیترین آزمونهای تحصیلی در ایران است و هر ساله صدها هزار دانشآموز در آن شرکت میکنند. کلاهبرداران از این فرصت برای سوءاستفاده مالی از خانوادهها استفاده میکنند.
پلیس فتا بارها اعلام کرده است که سوالات آزمونهای سراسری (مانند کنکور، سمپاد، نمونه دولتی) به صورت «سربسته» و تحت نظارت کامل ضریب امنیتی نگهداری میشود و هیچ فرد یا سازمانی (حتی خود طراحان سوال) امکان دسترسی به سوالات قبل از آزمون را ندارند. رئیس پلیس فتا از خانوادهها خواست: «به هیچ عنوان فریب تبلیغات فریبنده در شبکههای اجتماعی (با عنوانهایی مانند تضمینی قبولی، سوالات واقعی با پاسخنامه، کلید آزمون و... ) را نخورید و هرگز وجهی به این حسابها واریز نکنید.» رئیس پلیس فتا همچنین تأکید کرد که در صورت مشاهده هرگونه تبلیغ فروش سوالات آزمون سمپاد، شهروندان میتوانند از طریق «سامانه پلیس فتا» به نشانی www.cyberpolice.ir (بخش گزارشهای مردمی) یا شماره تلفن ۰۹۶۳۸۰ گزارش خود را ثبت کنند. پلیس فتا از خانوادهها خواست که به فرزندان خود آموزش دهند که در فضای مجازی، هر پیشنهاد «خرید سوال» یا «قبولی تضمینی» یک کلاهبرداری است و هدف اصلی کلاهبرداران، خالی کردن جیب خانوادهها است.
روشهای کلاهبرداران برای فریب دانشآموزان و خانوادهها
کلاهبرداران سایبری از روشهای زیر برای فریب قربانیان استفاده میکنند:
۱) تبلیغات در شبکههای اجتماعی (اینستاگرام، تلگرام، ایتا، بله): آنها با ایجاد صفحات جعلی (با نامهای فریبنده مانند «سمپاد ۱۴۰۵»، «نمونه سوالات سمپاد»، «پاسخنامه تضمینی») و تبلیغات گسترده، خود را به عنوان «ناشر رسمی» یا «مشاور رتبههای برتر» معرفی میکنند. برخی از آنها حتی از تصاویر و لوگوهای جعلی سازمان سنجش یا آموزش و پرورش استفاده میکنند.
۲) ارسال پیامک و ایمیلهای جعلی (فیشینگ): کلاهبرداران با ارسال پیامک یا ایمیل به خانوادهها (با عنوان «ثبتنام نهایی سمپاد»، «دریافت سوالات قبل از آزمون»، «لینک خرید سوالات»)، از آنها میخواهند روی لینک کلیک کنند. این لینکها یا منجر به صفحات جعلی (برای سرقت اطلاعات کارت بانکی) میشوند و یا بدافزار را روی گوشی قربانی نصب میکنند.
۳) استفاده از شمارههای تماس و آیدیهای جعلی: کلاهبرداران آیدی تلگرام، ایتا یا بله خود را با نامهای رسمی (مثلاً «آموزش_پرورش_سمپاد») ثبت میکنند و با کاربران چت میکنند. آنها با روشهای مهندسی اجتماعی (Social Engineering)، اعتماد قربانی را جلب کرده و سپس درخواست واریز وجه میکنند.
پلیس فتا تأکید کرده است که هیچ سازمان رسمی (آموزش و پرورش، سازمان سنجش، مدرسه) هرگز از طریق پیامک یا تماس، درخواست واریز وجه برای «سوالات آزمون» نمیکند.
چرا دریافت سوالات قبل از آزمون غیرممکن است؟
سوالات آزمون سمپاد (و سایر آزمونهای سراسری) بر اساس یک فرآیند امنیتی چندلایه طراحی، چاپ و توزیع میشوند:
۱) طراحی سوالات در فضای بسته (Closed Room)
طراحان سوال (معلمان مجرب و متخصص) چند ماه قبل از آزمون، در یک ساختمان امن (بدون دسترسی به اینترنت و تلفن همراه) محبوس میشوند و سوالات را طراحی میکنند. آنها تا پایان آزمون، اجازه خروج ندارند.
۲) چاپ سوالات در چاپخانههای امن
پس از طراحی، سوالات به چاپخانههای امن (تحت نظارت وزارت اطلاعات و پلیس) ارسال میشود. کارکنان چاپخانه نیز تا پایان آزمون در محوطه چاپخانه محبوس هستند.
۳) توزیع سوالات در بستههای سربسته
بستههای سوالات در پاکتهای سربسته (Sealed Envelopes) به حوزههای امتحانی ارسال میشود. این پاکتها دقیقاً «نیم ساعت قبل از شروع آزمون» توسط مراقبان باز میشود. بنابراین، هیچ فرد یا سازمانی (حتی مدیر حوزه امتحانی) قبل از آن به سوالات دسترسی ندارد.
با این توضیحات، هر ادعایی مبنی بر «دسترسی به سوالات قبل از آزمون» کاملاً دروغ است.
عواقب قانونی کلاهبرداری در فروش سوالات امتحانی
طبق قوانین ایران، فروش سوالات امتحانی (جعل و کلاهبرداری) جرم محسوب میشود و مجازات سنگینی دارد:
- ماده ۱ قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء، اختلاس و کلاهبرداری: «کلاهبرداری» جرمی است و مجازات آن «حبس از ۱ تا ۷ سال و جزای نقدی معادل مبلغ کلاهبرداری شده» است.
- ماده ۵۲۳ قانون مجازات اسلامی (کتاب پنجم - تعزیرات): هر کس با انتشار آگهی یا تبلیغات دروغین، مردم را به خرید سوالات امتحانی ترغیب کند، به حبس از ۶ ماه تا ۲ سال محکوم میشود.
- پلیس فتا اعلام کرده است که در سال ۱۴۰۴ (سال گذشته)، بیش از ۱۲۰۰ صفحه اینستاگرامی و ۸۰۰ کانال تلگرامی که اقدام به فروش سوالات کنکور و سمپاد میکردند، شناسایی و مسدود شده است. همچنین بیش از ۳۰۰ نفر دستگیر و به مراجع قضایی معرفی شدهاند.
راهنمایی برای خانوادهها (چگونه از فرزندان خود در برابر این کلاهبرداری محافظت کنیم)
۱) آموزش سواد دیجیتال به فرزندان
به فرزندان خود بیاموزید که هرگز به پیامهای ناشناس (حتی اگر با نام مدرسه یا معلم ارسال شده باشد) اعتماد نکنند. تأکید کنید که تنها راه موفقیت در آزمون، «مطالعه و تلاش» است، نه خرید سوالات جعلی.
۲) فعالسازی کنترل والدین (Parental Control) روی گوشی فرزندان
با استفاده از اپلیکیشنهای کنترل والدین (مثل Family Link گوگل برای اندروید و Screen Time برای iOS)، دسترسی فرزندان به صفحات و کانالهای مشکوک را محدود کنید.
۳) گزارش سریع صفحات جعلی
اگر با تبلیغ فروش سوالات مواجه شدید، بلافاصله آن صفحه را به پلیس فتا گزارش دهید (از طریق سایت cyberpolice.ir). همچنین میتوانید در شبکه اجتماعی مورد نظر (اینستاگرام، تلگرام و...)، آن صفحه را «مسدود و گزارش» کنید (گزینه Report).
۴) به فرزندان خود بیاموزید که فشار روانی را مدیریت کنند
کلاهبرداران از ترس و استرس دانشآموزان (نگرانی از قبول نشدن) سوءاستفاده میکنند. به فرزندتان بگویید که «تلاش خود را بکند و نتیجه را به خدا واگذار کند». هیچ راه میانبری برای موفقیت وجود ندارد.
نقش پلیس فتا در برخورد با این جرائم
پلیس فتا (پلیس فضای تولید و تبادل اطلاعات) وظیفه رصد و برخورد با جرائم سایبری از جمله کلاهبرداری فروش سوالات امتحانی را بر عهده دارد.
اقدامات پلیس فتا
- رصد ۲۴ ساعته فضای مجازی: کارشناسان پلیس فتا به صورت شبانهروزی صفحات اجتماعی و کانالهای پیامرسان را رصد میکنند و صفحات جعلی را شناسایی و مسدود میکنند.
- شناسایی گردانندگان صفحات جعلی: با استفاده از روشهای فنی (ردیابی IP، تحلیل تراکنشهای بانکی)، هویت گردانندگان صفحات جعلی شناسایی و دستگیر میشوند.
- همکاری با بانک مرکزی: پلیس فتا با بانک مرکزی همکاری دارد تا حسابهای بانکی کلاهبرداران را مسدود کند.
رئیس پلیس فتا هشدار داده است که «با افرادی که در فضای مجازی اقدام به فروش سوالات آزمونهای سراسری میکنند، برخورد قاطع و بدون اغماض خواهد شد». خانوادهها باید هوشیار باشند و فریب این کلاهبرداران را نخورند.