آسیانیوز ایران؛ سرویس اقتصادی:
هر ماه که به پایان میرسد، برای یک گروه از مردم یک وسواس تازه شروع میشود. والدینی كه بچههایشان در شهرهای دیگر درس میخوانند، مسافرانی که دل در گرو دیدار اهل خانه دارند، یا حتی توریستهایی که نمیخواهند پشت فرمان ماشین کلافه شوند. این گروه، منتظر یک لحظه هستند؛ لحظهای که ریلها جان میگیرند و بلیت قطارهای مسافری برای ماه بعد پیش فروش میشود. این بار نوبت تیرماه است. راه آهن جمهوری اسلامی ایران اعلام کرده که از روز چهارشنبه ۲۷ خرداد، پیش فروش بلیت قطارهای مسافری برای بازه زمانی اول تا ۳۱ تیرماه آغاز میشود.
اما یک نکته مهم: سفرهای برگشت تا یکم مرداد هم در این پیش فروش گنجانده شده. یعنی اگر میخواهید اول تیر بروید و مثلاً پنجم تیر برگردید، جای نگرانی نیست. بلیت رفت و برگشت یکجا قابل تهیه است. اما مواظب باشید سر ساعت. ساعت شروع پیش فروش اینترنتی، ۸:۳۰ صبح روز چهارشنبه است. و فقط تا ساعت ۱۱ صبح. یعنی فقط دو ساعت و نیم فرصت دارید تا بنشینید پای لپتاپ یا موبایل و بلیتتان را رزرو کنید. بعد از آن، درهای فروش اینترنتی بسته میشود و نوبت میرسد به متقاضیان خرید حضوری. آنهایی که ترجیح میدهند بلیت را از نزدیک بخرند و پول را دستی تحویل بدهند.
ساعات فروش حضوری اما از ۱۱ صبح تا ۱۳:۳۰ ظهر همان روز چهارشنبه است. یعنی اگر در این دو ساعت و نیم نروید، دیگر باید منتظر بمانید شاید صندلی خالی بعد از تکمیل ظرفیت، دوباره آزاد شود. پس اگر میخواهید در قطار تخت خواب بخوابید یا صندلی روبهروی خانواده داشته باشید، زنگ ساعت را برای چهارشنبه صبح کوک کنید. سکوهای مجاز فروش اینترنتی بلیت، لیست بلندبالایی دارند؛ حواستان باشد که از سکوهای غیرمجاز نخرید. نه فقط پولتان را از دست میدهید، بلکه ممکن است سر ایستگاه قطار بمانید و کسی قبولتان نکند. راه آهن هر سال به این نکته تأکید میکند، اما هر سال تعدادی از مردم در دام سودجویان میافتند.
تیرماه برای سفرهای ریلی یک ماه خاص است. هم جولان تعطیلات تابستانی است، هم مقارن با برخی مناسبتها مثل عید غدیر. انتظار میرود تقاضا برای قطارهای تهران-مشهد، تهران-تبریز، تهران-اصفهان و تهران-شیراز در این ماه بسیار بالا باشد. قطارهای چهار ستاره و پنج ستاره با امکانات خواب و غذا، جزو اولین گزینههایی هستند که ظرفیتشان پر میشود. پس اگر اهل راحتی هستید، باید تند تند عمل کنید.
و آخرین توصیه: بعد از خرید بلیت، حتماً کد رهگیری و پیامک تایید را نگه دارید. بدون آن، حتی اگر پول را هم پرداخته باشید، ممکن است در ایستگاه با مشکل مواجه شوید. همچنین اگر قصد لغو سفر دارید، قوانین استرداد بلیت را از قبل بخوانید. معمولاً تا ۲۴ ساعت مانده به حرکت، بخشی از وجه کسر میشود. برای همین برنامه سفرتان را محکم ببندید تا بعداً پشیمانی نیاورید. در ادامه، جدول زمانبندی پیش فروش، لیست سکوهای مجاز فروش اینترنتی و پاسخ به سوالات متداول درباره خرید بلیت قطار را برایتان آماده کردهایم. اگر بار اول است که میخواهید آنلاین بلیت بخرید، این راهنما به کارتان میآید. اگر هم حرفهای هستید، باز هم یک نگاه به نکات ریز بیندازید، شاید چیزی را از قلم انداخته باشید.
چرا تیرماه شلوغترین ماه سفرهای ریلی است؟
هر سال با شروع تیرماه، موج عظیم مسافرتهای تابستانی آغاز میشود. دانشجویان از شهرهای دانشگاهی به سمت خانههایشان برمیگردند، خانوادهها راهی سفرهای زیارتی و سیاحتی میشوند، و کارمندانی که ماهها مرخصی ذخیره کردهاند، یک هفتهای قصد دارند از هوای خنک شمال یا حرم امام رضا استفاده کنند. این ترکیب جمعیتی، قطارها را تا آخرین صندلی پر میکند. بر اساس آمار سالهای گذشته، ضریب اشغال قطارها در تیرماه به بالای ۹۵ درصد میرسد، در حالی که در ماههای کممسافر مثل بهمن، گاهی به ۶۰ درصد هم نمیرسد. علاوه بر تعطیلات، تیرماه امسال با چند مناسبت مهم تقارن پیدا کرده. عید سعید غدیر در دهه دوم تیرماه است. این موضوع تقاضا برای قطارهای تهران-مشهد را چند برابر میکند. در همین حال، هوای بسیاری از شهرهای جنوبی و مرکزی ایران در تیرماه به بالای ۴۰ درجه میرسد و همین باعث میشود مردم ترجیح بدهند به جای ماشین شخصی و اتوبوس، از قطارهای خنک و مجهز به تهویه مطبوع استفاده کنند. قطار در تیرماه، نه فقط یک وسیله نقلیه، که یک پناهگاه است.
نکته دیگر، قیمت بلیت قطار در مقایسه با تورم عمومی است. در حالی که بنزین گران شده و قیمت بلیت هواپیما سر به فلک کشیده، بلیت قطار هنوز نسبتاً مقرون به صرفه است. یک بلیت تخت خواب در قطار پنج ستاره از تهران به مشهد، حدود ۴۰۰ تا ۶۰۰ هزار تومان است. همین مسیر با هواپیما، ده برابر و با ماشین شخصی (با احتساب سوخت و استهلاک) حدود یک و نیم برابر تمام میشود. پس طبیعی است که مردم به سمت ریل هجوم بیاورند.
سکوهای مجاز فروش بلیت کدامند و چرا نباید از غیرمجاز خرید کرد؟
لیست سکوهای مجاز فروش بلیت قطار در سایت راه آهن و همچنین سایت هر یک از این سکوها قابل مشاهده است. معروفترین آنها عبارتند از: علیبابا، رهیاب، قطار، ماممسافر، بیآرتی، شرکت اطلاعرسانی سفر، سفرهای من، و برخی اپلیکیشنهای بانکی مانند آپ، ایرانکیش و سامان. این سکوها با راه آهن قرارداد مستقیم دارند و پول شما به حساب شرکت راه آهن واریز میشود. بلیتی که دریافت میکنید، بارکد یکتا دارد که در ایستگاه اسکن میشود و هیچ مشکلی برای سوار شدن نخواهید داشت. اما در فضای مجازی، فروشندههای غیرمجازی هم هستند که بلیت را با قیمت بالاتر به شما میفروشند یا حتی پول را میگیرند و فرار میکنند. این افراد معمولاً در شبکههای اجتماعی مثل تلگرام و اینستاگرام تبلیغ میکنند و خودشان را دلال بلیت معرفی میکنند. مشکل اینجاست که بلیتی که آنها به شما میدهند، ممکن است جعلی باشد یا قبلاً توسط شخص دیگری استفاده شده باشد. در ایستگاه، شما را سوار نمیکنند و دیگر کسی هم جوابگوی شما نیست.
راه آهن هر سال هشدار میدهد که فقط از سکوهای مجاز خرید کنید. برای اطمینان، میتوانید به بخش «سکوهای مجاز فروش» در سایت اصلی راه آهن مراجعه کنید و لیست بهروز را ببینید. همچنین هر سکوی مجاز، لوگوی رسمی شورای عالی فضای مجازی یا وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی را در پایین صفحه خود دارد. اگر چنین لوگویی نیست، به هیچ عنوان کد ملی و اطلاعات کارت بانکی خود را در آن وارد نکنید.
تفاوت فروش اینترنتی و حضوری؛ کدام یک برای شما مناسب است؟
فروش اینترنتی از ساعت ۸:۳۰ تا ۱۱ صبح انجام میشود. این یعنی شما باید پشت کامپیوتر یا موبایل باشید، اینترنت پرسرعت داشته باشید، و در لحظه وارد سایت شوید. مزیت خرید اینترنتی این است که میتوانید از خانه صندلی دلخواهتان را انتخاب کنید، نیازی به رفتوآمد ندارید، و پرداخت آنلاین انجام میشود. همچنین در بسیاری از سکوها، میتوانید صندلی خاص (مثلاً کوپه خانوادگی یا نزدیک دستشویی) را رزرو کنید. عیبش این است که اگر در آن دو ساعت و نیم نتانیید یا سایت کند باشد، ممکن است جا بمانید. فروش حضوری از ساعت ۱۱ تا ۱۳:۳۰ ظهر است. یعنی بعد از بسته شدن فروش اینترنتی، نوبت به کسانی میرسد که به آژانسهای مسافرتی یا دفاتر پیش فروش بلیت مراجعه میکنند. مزیت خرید حضوری این است که برای افراد مسن یا کسانی که به اینترنت دسترسی ندارند، گزینه مناسبی است. همچنین اگر در خرید اینترنتی مشکلی پیش بیاید، میتوانید حضوری اقدام کنید. اما عیب بزرگش این است که تا آن زمان، بسیاری از صندلیهای خوب در فروش اینترنتی تکمیل شده و دیگر چیزی جز صندلیهای نامناسب (مثل انتهای واگن یا روبهروی در) باقی نمانده است.
بهترین استراتژی
اگر توانایی خرید اینترنتی دارید، حتماً از همان ساعت ۸:۳۰ وارد شوید. اگر نشد، باز هم میتوانید بعد از ۱۱ صبح به سایتها سر بزنید؛ گاهی برخی سفارشها کنسل میشود و صندلی آزاد میشود. و اگر اهل رفتن به آژانس هستید، صبر کنید تا ساعت ۱۱، ولی بدانید که ممکن است قطار محبوبتان پر شده باشد. برای مسیرهای داغ مثل تهران-مشهد، دیگر حوالی ظهر چیزی نمیماند.
نرخ بلیت قطار در تیرماه ۱۴۰۵ چقدر است؟
راه آهن معمولاً نرخ بلیت را به صورت فصلی اعلام میکند. برای تیرماه ۱۴۰۵، هنوز جدول دقیقی منتشر نشده، اما بر اساس نرخهای بهار، میتوان تخمین زد. قطارهای پنج ستاره (با تخت خواب، رستوران، تلویزیون و سرویس بهداشتی اختصاصی) برای مسیر تهران-مشهد حدود ۵۵۰ تا ۶۵۰ هزار تومان هستند. قطارهای چهار ستاره (با تخت خواب ساده تر) حدود ۴۰۰ تا ۵۰۰ هزار تومان. قطارهای سه ستاره (صندلی راحتی معمولی) حدود ۲۵۰ تا ۳۰۰ هزار تومان. برای مسیرهای کوتاهتر مثل تهران-اصفهان، حدود نیمی از این قیمتهاست.
اما یک نکته مهم: در ایام پرتقاضا مثل تعطیلات و مناسبتها، راه آهن مجاز است نرخها را تا ۳۰ درصد افزایش دهد. این موضوع در قراردادهای سکوهای فروش هم ذکر شده. یعنی اگر شما بلیت روز ۲۰ تیر که مصادف با عید غدیر است بخرید، احتمالاً ۳۰ درصد بیشتر از یک روز معمولی مثل ۱۰ تیر پول میدهید. به همین دلیل، اگر تاریخ سفرتان انعطاف دارد، سعی کنید روزهایی را انتخاب کنید که نه تعطیل رسمی است، نه با یک مناسبت مذهبی خاص همزمان شده. در آن روزها، هم قطار خلوتتر است، هم قیمت ارزانتر. علاوه بر نرخ پایه، هزینههای جانبی هم وجود دارد. مثلاً اگر بخواهید سرویس غذا رزرو کنید، باید جداگانه پول دهید (معمولاً هر وعده ۶۰ تا ۱۰۰ هزار تومان). اگر بخواهید سرویس ملحفه و بالش داشته باشید، باز هم هزینه جدا. بعضی از سکوهای فروش اینترنتی، کارمزد هم میگیرند (معمولاً ۵ تا ۱۰ هزار تومان). جمع اینها را بزنید به قیمت بلیت، عددی میشود که هنوز از هواپیما ارزانتر است، اما آن قدرها هم ارزان نیست.
نکات طلایی برای خرید بلیت قطار در دقایق اولیه
تجربه نشان داده که در همان ثانیههای اول شروع فروش (ساعت ۸:۳۰:۰۰)، هجوم کاربران به سکوهای اینترنتی آنقدر زیاد است که سرورها کند میشوند. برای اینکه شانس بیشتری داشته باشید، این کارها را انجام دهید: یک روز قبل، در چند سکوی مجاز حساب کاربری بسازید و اطلاعات مسافران (اسم، کد ملی، تاریخ تولد) را از قبل وارد کنید. همچنین روش پرداخت (مثلاً کارت شتاب) را از قبل تعریف کنید. روز چهارشنبه از ساعت ۸:۱۵ صبح، چند تب از مرورگرتان را باز کنید و روی سکوهای مختلف لاگین باشید. دقیقاً ساعت ۸:۳۰، همه را رفرش کنید و هر کدام زودتر باز شد، خرید را نهایی کنید.
اگر سایت هنگ کرد، اصرار نکنید. خیلی از مردم اشتباه میکنند و مدام دکمه رفرش را میزنند. این کار باعث میشود سرور بیشتر قفل کند. به جای آن، به سکوی دیگری بروید. معمولاً یک سکو شلوغ میشود و دیگری خلوتتر است. مثلاً اگر علیبابا کند شد، رهیاب را امتحان کنید. یا حتی از اپلیکیشن موبایل بعضی سکوها استفاده کنید که گاهی سبکتر از سایت اصلی عمل میکنند.
و مهمتر از همه: انعطاف داشته باشید. اگر قطار ساعت ۲۰ شب پر شد، قطار ساعت ۲۲ شب را امتحان کنید. اگر قطار تخت خواب نماند، صندلی راحتی بخرید. اگر مسیر مستقیم نبود، با یک قطار به شهر میانی بروید و از آنجا با قطار دیگر ادامه دهید. گاهی این روشهای خلاقانه، سفر شما را نجات میدهد. و یادتان باشد که بعد از خرید، کد پیگیری را در جای امنی ذخیره کنید. بدون آن، گم شدهاید در میان انبوه مسافران ایستگاه.