شادی گل محبی به سازمان حقوق بشر رسید؛ درخواست جریمه از فیفا

آسیانیوز ایران؛ سرویس ورزشی:

شادی گل محمد محبی، بازیکن تیم ملی ایران، مقابل نیوزیلند در جام جهانی ۲۰۲۶، از یک حرکت لحظه‌ای و احساسی، حالا به یک پرونده رسمی در نهادهای بین‌المللی تبدیل شده است. سازمان حقوق بشر برای ورزش با ارسال نامه‌ای سرگشاده به کمیته انضباطی فیفا، این شادی گل را مصداق «رفتارهای غیرورزشی» دانسته و خواستار بررسی و اعمال مجازات شده است. این نامه، که به مواد ۱۳، ۱۴ و ۲۵ آیین‌نامه انضباطی فیفا استناد کرده، بر لزوم رعایت اصول بازی جوانمردانه و پرهیز از رفتارهایی که می‌تواند به بی‌اعتباری فوتبال منجر شود، تاکید دارد. محبی پس از گل دوم ایران به نیوزیلند، دست خود را به شکل اسلحه درآورد و به سمت هواداران گرفت. حرکتی که در همان لحظه، واکنش‌های متفاوتی را در شبکه‌های اجتماعی برانگیخت. برخی آن را یک شادی ساده و بی‌معنی دانستند و برخی دیگر، آن را یک حرکت سیاسی و تحریک‌آمیز تفسیر کردند. اما حالا، این موضوع وارد فاز حقوقی شده است و می‌تواند عواقب جدی برای محبی و حتی تیم ملی ایران به همراه داشته باشد.

سازمان حقوق بشر برای ورزش، در نامه خود با استناد به ماده ۱۳ آیین‌نامه انضباطی فیفا، که به «رفتارهای غیرورزشی» اشاره دارد، تاکید کرده است که این حرکت، صرفاً یک شادی گل ساده نیست و می‌تواند به عنوان «استفاده از حرکات یا نشانه‌هایی که موجب بی‌اعتباری فوتبال می‌شود» تلقی گردد. همچنین، ماده ۱۴ این آیین‌نامه، به «رعایت اصول بازی جوانمردانه» و ماده ۲۵ به «مجازات‌های انضباطی در صورت تخلف» اشاره دارد. این نامه، پرسش‌های جدی را درباره نحوه اعمال قوانین انضباطی فیفا در مسابقات رسمی مطرح کرده است. آیا شادی‌های گل، که بخشی از طبیعت فوتبال هستند، باید تحت چنین نظارت دقیقی قرار گیرند؟ یا اینکه فیفا باید معیارهای روشن‌تری برای تشخیص رفتارهای غیرورزشی تدوین کند؟ اینها سوالاتی است که در روزهای آینده، پاسخ آنها از سوی فیفا و نهادهای مرتبط داده خواهد شد.

با این حال، نکته قابل توجه، واکنش مثبت دو اسطوره فوتبال جهان، تیری آنری و زلاتان ابراهیموویچ، به این شادی گل بود. آنها هر دو بر این باور بودند که نباید بدون توضیح مستقیم خود بازیکن، از حرکت او برداشت سیاسی کرد. آنری گفت: «مگر اینکه خود بازیکن بیاید و پیام مشخصی را توضیح بدهد، مردم باید در برداشت‌هایشان محتاط باشند.» زلاتان نیز تاکید کرد که «گل باید در یادها بماند، نه شادی پس از آن.» حالا، با نامه سازمان حقوق بشر برای ورزش، انتظار می‌رود که کمیته انضباطی فیفا وارد عمل شود و این موضوع را بررسی کند. اگر فیفا این حرکت را مصداق رفتار غیرورزشی تشخیص دهد، محبی ممکن است با مجازات‌هایی مانند جریمه نقدی، محرومیت از چند بازی، یا حتی اخطار رسمی مواجه شود. اما اگر فیفا این حرکت را بی‌اشکال تشخیص دهد، این نامه بی‌نتیجه خواهد ماند. در هر صورت، این ماجرا یک درس مهم برای همه بازیکنان است: در جام جهانی، هر حرکت، هر ژست و هر شادی، ممکن است زیر ذره‌بین قرار گیرد و عواقب غیرمنتظره‌ای به همراه داشته باشد. محبی شاید در آن لحظه، فقط می‌خواست شادی خود را نشان دهد، اما حالا، این شادی، به یک پرونده حقوقی تبدیل شده است.

آیین‌نامه انضباطی فیفا و مواد ۱۳، ۱۴ و ۲۵

آیین‌نامه انضباطی فیفا، که در سال ۲۰۲۳ به‌روزرسانی شده، شامل مواد متعددی است که رفتار بازیکنان، مربیان و حتی هواداران را در مسابقات رسمی تنظیم می‌کند. ماده ۱۳ این آیین‌نامه به «رفتارهای غیرورزشی» اشاره دارد. این ماده، هرگونه رفتاری که مغایر با اصول بازی جوانمردانه و احترام باشد را ممنوع می‌کند. ماده ۱۴ نیز به «رفتارهای توهین‌آمیز، تحقیرآمیز و تهدیدآمیز» اشاره دارد. ماده ۲۵ اما به «مجازات‌های انضباطی» می‌پردازد و تعیین می‌کند که کمیته انضباطی می‌تواند در صورت تخلف، جریمه نقدی، محرومیت یا حتی محرومیت از مسابقات را اعمال کند. سازمان حقوق بشر برای ورزش، در نامه خود به تمام این مواد استناد کرده است. به ویژه، ماده ۱۳ که به صراحت بیان می‌کند که «بازیکنان باید از هرگونه رفتاری که می‌تواند به بی‌اعتباری فوتبال منجر شود، خودداری کنند.» سازمان حقوق بشر برای ورزش استدلال کرده است که ژست «تفنگ» که توسط محبی انجام شده، می‌تواند به عنوان یک «نشانه» یا «حرکت» که به بی‌اعتباری فوتبال دامن می‌زند، تفسیر شود. بنابراین، درخواست آنها از فیفا، بررسی این موضوع و اعمال مجازات است. با این حال، برخی کارشناسان حقوقی معتقدند که آیین‌نامه فیفا برای این گونه موارد، نیاز به شفافیت بیشتری دارد. آیا هر ژست دست، می‌تواند به عنوان یک حرکت سیاسی تفسیر شود؟ یا اینکه فیفا باید معیارهای روشن‌تری برای تشخیص رفتارهای غیرورزشی تدوین کند؟ اینها سوالاتی است که در روزهای آینده، پاسخ آنها از سوی فیفا داده خواهد شد.

واکنش آنری و زلاتان؛ دو نگاه به یک حرکت

تیری آنری و زلاتان ابراهیموویچ، دو اسطوره بزرگ فوتبال جهان، هر کدام به نحوی به این ماجرا واکنش نشان داده‌اند. آنری با لحنی منطقی و محتاطانه، از مردم خواسته است که بدون توضیح مستقیم خود بازیکن، از حرکت او برداشت سیاسی نکنند. او گفت: «مگر اینکه خود بازیکن بیاید و پیام مشخصی را توضیح بدهد، مردم باید در برداشت‌هایشان محتاط باشند.» این نگاه، نشان‌دهنده یک رویکرد حرفه‌ای و منطقی به این موضوع است. زلاتان اما با لحنی انتقادی‌تر، به محبی گفت که نباید با شادی‌اش از ارزش گلزنی در جام جهانی بکاهد. او تاکید کرد: «گل باید در یادها بماند، نه شادی پس از آن.» این نگاه، اگرچه با نگاه آنری تفاوت دارد، اما هر دو بر یک نکته مشترک تأکید دارند: محبی باید روی فوتبال خود تمرکز کند و اجازه ندهد که شادی‌هایش، به حاشیه‌های غیرضروری تبدیل شود. این واکنش‌های مثبت از سوی دو اسطوره، می‌تواند به محبی کمک کند که از این ماجرا با آبرو بیرون بیاید. اگر فیفا نیز با این نگاه موافق باشد، ممکن است محبی با مجازات سنگینی روبرو نشود. اما اگر فیفا تحت فشار سازمان‌های حقوق بشری تصمیم بگیرد، ممکن است این ماجرا عواقب جدی‌تری برای محبی داشته باشد.

نقش سازمان حقوق بشر برای ورزش؛ یک نهاد تأثیرگذار یا حاشیه‌ساز؟

سازمان حقوق بشر برای ورزش، یک نهاد غیردولتی است که به بررسی نقض حقوق بشر در ورزش می‌پردازد. این سازمان، در سالهای اخیر، نامه‌های متعددی به نهادهای ورزشی مانند فیفا، یوفا و کمیته بین‌المللی المپیک ارسال کرده است. برخی از این نامه‌ها، منجر به تغییراتی در قوانین و مقررات شده‌اند و برخی دیگر، بی‌نتیجه مانده‌اند. اما این سازمان، به عنوان یک نهاد حقوق بشری، همواره سعی دارد که توجه نهادهای ورزشی را به مسائل حقوق بشری جلب کند. در مورد این نامه، سوال این است که آیا فیفا به این نامه توجه خواهد کرد یا خیر؟ فیفا در سالهای اخیر، به دلیل برخی تصمیمات جنجالی (مانند نحوه برخورد با مسائل سیاسی و حقوق بشری)، مورد انتقاد قرار گرفته است. اما فیفا نیز به عنوان یک نهاد بین‌المللی، نمی‌تواند به راحتی از کنار درخواست یک سازمان حقوق بشری بگذرد. بنابراین، احتمالاً فیفا این موضوع را بررسی خواهد کرد، اما ممکن است تصمیم نهایی، با توجه به قوانین و مقررات خود، متفاوت باشد. با این حال، برخی کارشناسان معتقدند که این نامه، یک اقدام حاشیه‌ساز و غیرضروری است. آنها می‌گویند که شادی‌های گل، بخشی از طبیعت فوتبال هستند و نباید هر حرکت کوچکی را به یک پرونده حقوقی تبدیل کرد. اما سازمان حقوق بشر برای ورزش، بر این باور است که ژست «تفنگ» می‌تواند به عنوان یک حرکت نمادین، به بی‌اعتباری فوتبال دامن بزند.

سابقه جریمه‌های مشابه در فیفا

فیفا در گذشته، چندین بار بازیکنان را به دلیل شادی‌های گل جنجالی جریمه کرده است. به عنوان مثال، در جام جهانی ۲۰۱۸، گرانیت ژاکا و ژردان شقیری، دو بازیکن سوئیسی، به دلیل حرکت عقاب (که به عنوان یک نماد سیاسی در منطقه بالکان شناخته می‌شود)، جریمه شدند. آنها از سوی فیفا به دلیل «رفتار غیرورزشی» جریمه نقدی شدند، اما محروم نشدند. همچنین، در جام جهانی ۲۰۲۲، برخی بازیکنان به دلیل حرکات سیاسی (مانند بستن بازوبندهای رنگین‌کمانی) با تهدید جریمه مواجه شدند، اگرچه بسیاری از آنها جریمه نشدند. در مورد محبی، فیفا می‌تواند بر اساس سابقه مشابه، تصمیم‌گیری کند. اما تفاوت این است که حرکت محبی، یک حرکت سیاسی صریح نبوده است. او به سادگی دست خود را به شکل اسلحه درآورده است، بدون اینکه هیچ پیام سیاسی روشنی را منتقل کند. بنابراین، فیفا ممکن است این حرکت را به عنوان یک حرکت بی‌معنی و صرفاً یک شادی گل تفسیر کند و آن را مصداق رفتار غیرورزشی نداند. با این حال، سازمان حقوق بشر برای ورزش، با استناد به مواد آیین‌نامه فیفا، بر این باور است که این حرکت، صرفاً یک شادی گل نیست و می‌تواند به عنوان یک نشانه تهدیدآمیز تفسیر شود. بنابراین، تصمیم نهایی فیفا، به تفسیر و برداشت آنها از این حرکت بستگی خواهد داشت.

آینده محبی و تأثیر بر تیم ملی ایران

اگر فیفا این حرکت را مصداق رفتار غیرورزشی تشخیص دهد، محبی ممکن است با مجازات‌هایی مانند جریمه نقدی (حدود ۵ تا ۱۰ هزار دلار) یا محرومیت از چند بازی مواجه شود. اگر محرومیت اعمال شود، این موضوع می‌تواند تأثیر منفی بر عملکرد تیم ملی ایران در بازی‌های آینده داشته باشد. محبی یکی از بازیکنان کلیدی تیم ایران است و غیبت او می‌تواند به تیم ضربه بزند. با این حال، ممکن است فیفا این حرکت را بی‌اشکال تشخیص دهد و محبی با هیچ مجازاتی مواجه نشود. در این صورت، این ماجرا به یک جنجال رسانه‌ای ختم می‌شود و محبی می‌تواند با خیال راحت به بازی‌های آینده فکر کند. اما حتی اگر محبی جریمه نشود، این ماجرا یک درس مهم برای او و سایر بازیکنان ایرانی است: در جام جهانی، هر حرکت کوچکی ممکن است زیر ذره‌بین قرار گیرد. به هر حال، این ماجرا نشان می‌دهد که فوتبال، دیگر فقط یک ورزش نیست. این یک عرصه سیاسی و اجتماعی است که هر حرکت و هر ژست، می‌تواند معانی و پیام‌های مختلفی داشته باشد. محبی باید از این تجربه درس بگیرد و در آینده، با دقت بیشتری شادی‌های خود را انتخاب کند.