آسیانیوز ایران؛ سرویس ورزشی:
تصاویر هواداران ژاپنی که پس از بازی تیمشان، ورزشگاه را تمیز میکردند، در سراسر جهان دستبهدست شد. فیفا نیز با تمجید از این رفتار، آن را «بینقص» توصیف کرد. اما در خود ژاپن، این تصاویر با واکنشهای متفاوتی مواجه شد. برخی از شهروندان ژاپنی، با اشاره به این که مردان ژاپنی در خانه دست به سیاه و سفید نمیزنند، از این رفتار دوگانه انتقاد کردند. فدراسیون جهانی فوتبال (فیفا)، در روزهای اخیر، در شبکه اجتماعی ایکس، با اشاره به جمعکردن زبالهها در ورزشگاه از سوی تماشاگران ژاپنی پس از پایان بازی ژاپن و هلند، از آنچه «رفتار بینقص» آنان خوانده، تمجید کرد. این تصاویر، به سرعت در فضای مجازی پخش شد و هواداران ژاپنی را به عنوان نمادی از نظم و پاکیزگی معرفی کرد.
با این حال، بلافاصله پس از آن، یک پست در شبکههای اجتماعی، با الهام از پوسترهای معروف متروی توکیو، صحنه تمیز کردن ورزشگاه توسط تماشاگران ژاپنی را با پیام «لطفاً در خانه هم انجام دهید» به سخره گرفت. این پوسترِ ساختهشده با هوش مصنوعی، یک هوادار ژاپنی با لباس تیم ملی این کشور را نشان میداد که روی کاناپه لم داده و زنی در حال شستن ظرفهاست. این پست که بیش از یک میلیون بار دیده شده، این تصویر را با عکسهایی از هواداران ژاپنی که در ۱۴ ژوئن پس از مسابقه فوتبال ورزشگاه را تمیز میکردند، کنار هم قرار داده بود. در این پست آمده بود: «مردان ژاپنی در سطح بینالمللی جزو کسانی هستند که کمترین زمان را صرف کارهای خانه میکنند».
این انتقاد، نشاندهنده یک تناقض عمیق در جامعه ژاپن است. از یک سو، هواداران ژاپنی در سطح بینالمللی، به عنوان نمادی از نظم و پاکیزگی شناخته میشوند. از سوی دیگر، مردان ژاپنی در خانه، کمترین مشارکت را در کارهای خانه دارند. داستان چیست؟ تفاوت زنان و مردان ژاپنی در زمینه کار بدون مزد تا چه اندازه است؟ و چرا با وجود انتقادهایی که به مردان ژاپنی میشود، آنان اکنون بهعنوان مبدع نوعی «رفتار اجتماعی مثبت» در جام جهانی شناخته میشوند؟ پاسخ به این سوالات، در گرو بررسی ساختارهای فرهنگی و اجتماعی ژاپن است.
رفتار بینقص هواداران ژاپنی در جام جهانی
هواداران ژاپنی، در سالهای اخیر، به عنوان یکی از منظمترین و پاکیزهترین هواداران جهان شناخته میشوند. آنها پس از هر بازی، ورزشگاه را تمیز میکنند و زبالهها را جمع میکنند. این رفتار، که ریشه در فرهنگ ژاپنی دارد، بارها مورد تمجید فیفا و رسانههای بینالمللی قرار گرفته است. این رفتار، نشاندهنده تعهد اجتماعی و احترام به محیط زیست است. هواداران ژاپنی، با این کار، به جهان نشان میدهند که فوتبال، فقط یک بازی نیست، بلکه یک فرصت برای نشان دادن هویت فرهنگی است. با این حال، این رفتار، در داخل ژاپن، با انتقاداتی مواجه شده است. برخی معتقدند که این رفتار، فقط یک نمایش است و مردان ژاپنی، در خانه، چنین رفتاری ندارند.
انتقاد از مردان ژاپنی در خانه
در ژاپن، مردان، معمولاً کمترین مشارکت را در کارهای خانه دارند. بر اساس آمارها، زنان ژاپنی، چهار برابر بیشتر از مردان، وقت خود را صرف کارهای بدون مزد (مانند آشپزی، نظافت و مراقبت از کودکان) میکنند. این موضوع، ریشه در ساختارهای فرهنگی و اجتماعی ژاپن دارد. در فرهنگ سنتی ژاپن، نقش زنان، عمدتاً در خانه تعریف میشود. با این حال، در سالهای اخیر، با افزایش حضور زنان در بازار کار، این نقشها در حال تغییر است. با این حال، همچنان، مردان ژاپنی، کمتر از زنان در کارهای خانه مشارکت میکنند. این موضوع، به یک معضل اجتماعی تبدیل شده است و بسیاری از زنان، از این وضعیت، ناراضی هستند.
پوستر جنجالی و تناقض رفتاری
پوستر ساختهشده با هوش مصنوعی، که یک هوادار ژاپنی را روی کاناپه و زنی را در حال شستن ظرفها نشان میدهد، به خوبی این تناقض را به تصویر کشیده است. این پوستر، با استقبال گستردهای در شبکههای اجتماعی مواجه شد و بیش از یک میلیون بار دیده شد. این پوستر، نشان میدهد که چگونه یک رفتار مثبت در سطح بینالمللی، میتواند با یک رفتار منفی در سطح داخلی، در تضاد باشد. این تناقض، به یک بحث داغ در جامعه ژاپن تبدیل شده است. برخی از کاربران، این پوستر را یک «طنز تلخ» توصیف کردهاند. آنها معتقدند که مردان ژاپنی، باید از رفتار خود در سطح بینالمللی، درس بگیرند و آن را به خانه نیز ببرند.
نقش فرهنگ و آموزش در رفتار اجتماعی
رفتار هواداران ژاپنی در جام جهانی، ریشه در فرهنگ و آموزش دارد. در مدارس ژاپن، به دانشآموزان، از سنین پایین، نظم و پاکیزگی آموزش داده میشود. این آموزش، به یک عادت اجتماعی تبدیل میشود که در بزرگسالی نیز ادامه مییابد. با این حال، در خانه، این آموزش، به طور کامل، اجرا نمیشود. مردان ژاپنی، که در محیطهای کاری خود، بسیار منظم هستند، در خانه، کمتر به کارهای خانه میپردازند. این موضوع، نشان میدهد که رفتار اجتماعی، تا حد زیادی، به بافت فرهنگی و موقعیتی بستگی دارد. در یک محیط عمومی (مانند ورزشگاه)، افراد، بیشتر به هنجارهای اجتماعی توجه میکنند. اما در خانه، این هنجارها، کمرنگتر میشوند.
آینده نقشهای جنسیتی در ژاپن
با تغییرات فرهنگی و اجتماعی، نقشهای جنسیتی در ژاپن، در حال تغییر است. زنان، بیشتر از گذشته، در بازار کار حضور دارند و مردان، نیز به تدریج، به مشارکت در کارهای خانه، روی آوردهاند. با این حال، این تغییرات، کند است. برای تغییر کامل این الگوها، نیاز به زمان و آموزش بیشتری است. همچنین، نیاز به تغییر در نگرشهای فرهنگی و اجتماعی وجود دارد. با این حال، تناقضی که در رفتار هواداران ژاپنی دیده میشود، میتواند به عنوان یک فرصت برای تغییر استفاده شود. مردان ژاپنی، میتوانند از رفتار خود در سطح بینالمللی، درس بگیرند و آن را به خانه نیز ببرند.