آسیانیوز ایران / یزد ؛
امروزه هزینههای پنهان و آشکار حوادث کار، تصادفات جادهای، آتشسوزیها و بحرانهای زیستمحیطی بار سنگینی را بر دوش اقتصاد کشور و خانوادهها میگذارد. بسیاری از این آسیبهای جسمی و مالی، ریشه در نبود آگاهی و پایین بودن سطح دانش عمومی و تخصصی در زمینههای ایمنی دارد. در همین راستا، سامانه بهداشت، ایمنی و محیط زیست (اچاسایی با ما) با هدایت متخصصان دانشگاهی اقدام به شکستن سد انحصار آموزشهای گرانقیمت کرده است.
این حرکت بزرگ آموزشی گامی بلند در جهت عدالت آموزشی و توانمندسازی آحاد جامعه به شمار میرود.
بر اساس آمارهای منتشر شده، از آذرماه سال نود و نه تاکنون بیش از چهارصد و پنجاه دوره آموزشی کاربردی برگزار شده که حاصل آن تولید حدود نهصد ساعت محتوای ویدیویی ارزشمند است. این منابع هماکنون به صورت کاملاً رایگان بر روی پایگاههای اینترنتی مرجع و شبکههای اشتراک ویدیو قرار گرفته و با استقبال بینظیر بیش از پانصد هزار بازدید روبرو شده است. این حجم از توجه نشاندهنده نیاز مبرم جامعه، دانشجویان، کارگران و مدیران صنایع به دانش کاربردی حفظ جان و سرمایه است.
بنیانگذاران این حرکت علمی و عامالمنفعه از جمله ؛ دکتر محمد تقی قانعیان استاد تمام رشته بهداشت محیط دانشگاه علوم پزشکی یزد و بنیانگذار شرکت آتی سلامت محیط و کار پویا ( سامانه HSEباما ) معتقدند که پیشگیری همواره سادهتر، شیرینتر و بسیار کمهزینهتر از درمان و جبران خسارت است. سرمایهگذاری بر روی آگاهی عمومی نهتنها از بروز فجایع انسانی جلوگیری میکند، بلکه هزینههای بخش درمان و بیمه را نیز به شدت کاهش میدهد.
در این راستا، دعوت از تمامی فعالان رسانهای، سازمانهای مردمنهاد، صاحبان صنایع و خیرین کشور صورت گرفته تا با پیوستن به این ائتلاف بزرگ، سهمی در ارتقای سلامت عمومی و نشر این دانش حیاتی داشته باشند.
واکاوی و تحلیل عمیق و فنی :
اول: تغییر نگرش در مفهوم کار خیر و گذار به خدمات علمی عامالمنفعه
مفهوم سنتی کار خیر معمولاً با کمکهای مستقیم مالی و معیشتی کوتاهمدت شناخته میشود. اما حرکتهای نوین در ساختار توسعه اجتماعی نشان میدهند که توانمندسازی علمی و ارتقای مهارتهای پیشگیرانه، پایدارترین شکل خیرخواهی است. سرمایهگذاری روی آموزش ایمنی مانع از معلولیت سرپرستان خانواده و فروپاشی اقتصادی خانوارها بر اثر حوادث ناگهانی میشود.
این رویکرد جدید که بر پایه پیشگیری استوار است، از ایجاد هزینههای سرسامآور درمانی و از کارافتادگی پیشگیری میکند. وقتی یک کارگر یا کارفرما با تماشای یک فیلم آموزشی رایگان اصول ایمنی کار در ارتفاع یا پیشگیری از حریق را میآموزد، در حقیقت جلوی یک بحران خانوادگی و اجتماعی بزرگ گرفته میشود. این دقیقاً همان نقطه عطف کار خیر هوشمندانه در عصر کنونی است.
در نتیجه، حمایت مالی و معنوی از چنین زیرساختهایی باید به عنوان اولویت نخست خیرین کشور مطرح شود. توسعه این پلتفرمهای رایگان آموزشی، نوعی بازتولید سرمایه اجتماعی و انسانی است که در آن، هر ریال هزینه کمک مالی میتواند مانع از میلیاردها ریال خسارت به بدنه سلامت و اقتصاد کشور شود.
دوم: تحلیل اقتصادی و کاهش هزینههای پنهان ملی
حوادث و بیماریهای ناشی از کار سالانه درصد قابلتوجهی از تولید ناخالص داخلی کشورها را میبلعند. هزینههای مستقیم شامل درمان و دیه و هزینههای غیرمستقیم شامل توقف تولید، کاهش بهرهوری و آسیب به تجهیزات، فشاری مضاعف بر چرخه اقتصاد وارد میسازند. آموزشهای کاربردی ایمنی سادهترین راه فرار از این چالشهای اقتصادی بزرگ هستند.
در دسترس بودن نهصد ساعت فیلم آموزشی تخصصی به صورت رایگان، فرصتی بینظیر برای صنایع کوچک و متوسط است که توان مالی برگزاری دورههای آموزشی گرانقیمت را ندارند. این دورهها با پوشش موضوعاتی مثل آتشنشانی، مدیریت بحران و پدافند غیرعامل، به طور مستقیم ضریب تابآوری واحدهای تولیدی را افزایش میدهند.
بررسی بازگشت سرمایه در حوزه بهداشت و ایمنی نشان میدهد که هر واحد سرمایهگذاری در امر پیشگیری، چندین برابر از هزینههای بعدی جبران خسارت میکاهد. بنابراین، نشر گسترده این محتواهای رایگان در فضای مجازی و شبکههای اجتماعی، یک خدمت بزرگ به پایداری اقتصادی کشور در شرایط کنونی به حساب میآید.
سوم: دموکراتیزه کردن آموزش و حذف انحصار علمی
در سالهای گذشته دسترسی به منابع علمی تراز اول در حوزه بهداشت کار و ایمنی صنعتی، محدود به شهرهای بزرگ و دانشگاههای خاص بود. پرداخت هزینههای ثبتنام در سمینارها و کارگاههای تخصصی برای بسیاری از علاقهمندان، کارگران و حتی کارفرمایان مناطق محروم غیرممکن یا بسیار سخت جلوه میکرد.
ارائه این دورهها بدون دریافت هزینه و انتشار مستقیم آنها در بستر وب، انحصار اطلاعاتی را در این رشته شکسته است. دانشجویان و متخصصان جوان در دورافتادهترین نقاط کشور اکنون میتوانند از دانش استادان برجسته و متخصصان تراز اول بهرهمند شوند که این خود نمونه بارز عدالت آموزشی است.
تاثیر دیگر این دموکراتیزه شدن، ارتقای استانداردهای محیط کار در سراسر کشور است. وقتی دانش ایمنی دیگر کالایی لوکس و گرانقیمت نباشد، مطالبهگری کارگران برای ایمنسازی محیط کار افزایش یافته و کارفرمایان نیز با آگاهی بیشتر، استانداردهای ملی و بینالمللی را پیادهسازی میکنند.
چهارم: نقش رسانهها و شرکای اجتماعی در توسعه سواد سلامت
تولید محتوای باکیفیت و تخصصی تنها نیمی از مسیر موفقیت است؛ نیم دیگر و چه بسا مهمتر آن، توزیع مناسب و رساندن این محتوا به دست مخاطب هدف است. در دنیای پرهیاهوی رسانههای دیجیتال، محتوای علمی و آموزشی برای دیده شدن نیاز به حمایت همهجانبه، همافزایی گروهی و مشارکت اجتماعی دارد.
دعوت از نهادها، رسانهها و فعالان اجتماعی برای مشارکت در نشر این ویدیوها، یک راهبرد هوشمندانه برای غلبه بر الگوریتمهای محدودکننده شبکههای اجتماعی است. هر شهروند رسانهای میتواند با بازنشر یک پیوند یا معرفی یک ویدیو، زنجیرهای از نجات جان انسانها را در جامعه فعال سازد.
این شبکه ارتباطی مردمی، اعتماد عمومی را به آموزشهای پیشگیرانه جلب میکند. رسانههای جمعی و تخصصی با قرار دادن این پیوندها در معرض دید مخاطبان خود، نقشی کلیدی در کاهش آمار حوادث جادهای، حریقهای شهری و حوادث ناگوار کارگاهی ایفا خواهند کرد.
پنجم: مدیریت بحران و ضرورت پدافند غیرعامل در سطح جامعه
بحرانها و شرایط اضطراری خبر نمیکنند و شیوه مواجهه با آنها نیازمند دانش ازپیشتعیینشده است. از حوادث طبیعی مانند زمینلرزه و سیل گرفته تا سوانح صنعتی و فناوری، همگی نیازمند آموزش رفتارهای صحیح در لحظات اولیه وقوع بحران هستند تا تلفات انسانی به حداقل برسد.
بخش بزرگی از محتوای ارائه شده در این دورههای رایگان به مدیریت بحران، آتشنشانی و رفتارهای پدافندی اختصاص دارد. ارتقای این مهارتها در بین مردم عادی، اولین سد دفاعی کشور در برابر حوادث غیرمترقبه است که تابآوری ملی را در زمانهای بحرانی به شکل چشمگیری افزایش میدهد.
این آموزشها با سادهسازی مفاهیم تخصصی و کاربردی کردن آنها، هراس و سردرگمی عمومی در مواجهه با خطرات را به واکنشهای منطقی و نجاتبخش تبدیل میکنند. به همین دلیل، توزیع این اطلاعات فراتر از یک وظیفه صنفی، یک ضرورت امنیت ملی در حوزه پدافند غیرعامل است.
جمعبندی
طرح ملی آموزش رایگان بهداشت، ایمنی و محیط زیست، الگویی موفق از پیوند دانشگاه با متن جامعه و صنعت است. این اقدام خلاقانه که با تکیه بر علم روز و نگاه بشردوستانه شکل گرفته، نشان میدهد که میتوان با به اشتراک گذاری دانش، بسترساز تحولاتی عمیق در شاخصهای سلامت کار و کاهش تلفات انسانی شد. همراهی و همیاری جامعه، رسانهها و نیکوکاران با این رویکرد جدید کار خیر، گامی اساسی در جهت ساختن جامعهای ایمنتر، آگاهتر و مقاومتر در برابر خطرات خواهد بود.