آسیانیوز ایران؛ سرویس علم و تکنولوژی:
دکتر شاکری (مهدی شاگردی) - مدیرمسئول مؤسسه تیزهوشان و مدارس محبتآمیز - تابستان، فصل بسیار مهمی در رشد و شکوفایی فرزندان ماست. شاید نخستین برداشتی که از تابستان به ذهن میرسد، استراحت و رفع خستگیهای جسمی و روحیِ ناشی از یک سال تحصیلی برای فرزندانمان باشد؛ اما واقعیت این است که اگر با دقت بیشتری به ظرفیتهای این فصل نگاهی بیندازیم، تابستان فصل فرصتهاست. با این وصف برای هدایت بچهها و استفاده بهتر از این فصل گرانبها، هفت راهکار کاربردی پیش روی شماست.
۱- مطالعه را به یک عادت روزانه تبدیل کنید
تابستان بهترین فرصت برای ایجاد یکی از ارزشمندترین عادتهای زندگی، یعنی مطالعه، در فرزندان است. اینکه این عادت چگونه در فرزندتان شکل بگیرد، تا حد زیادی به شما، والدین عزیز، بستگی دارد. میتوانید مطالعه را در برنامه روزانه او قرار دهید یا حتی بهتر از آن، خودتان همراه او کتاب بخوانید. تنها کافی است روزانه حدود ۲۰ تا ۳۰ دقیقه به این کار اختصاص دهید. مطمئن باشید با استمرار و تشویق، مطالعه و کتابخوانی به یکی از عادتهای ماندگار و ارزشمند فرزندتان تبدیل خواهد شد. در نظر داشته باشید هر عادتی را میتوان در یک دوره 21 روزه مستمر و پیوسته ایجاد کرد.
۲- بچهها باید درسها را در زمانهای کوتاه مرور کنند
هرچند مدارس معمولاً برای تابستان کلاسهای آموزشی برگزار میکنند، اما والدین آگاه میتوانند با یک برنامهریزی اصولی و بدون فشار، فرزندان خود را به مرور درسها تشویق کنند. لازم نیست زمان زیادی به این کار اختصاص یابد؛ برای مثال، میتوانید سه روز در هفته را انتخاب کنید و در هر روز، بچهها سه تا چهار نوبت ۱۵ تا ۳۰ دقیقهای را به مرور درسهای مختلف اختصاص دهند. این روش، هم از فراموش شدن مطالب جلوگیری میکند و هم باعث میشود فرزندتان بدون احساس خستگی، آمادگی خود را حفظ کند. توجه داشته باشید که برنامههای درسی سنگین و فشرده در تابستان، نهتنها مفید نیستند، بلکه ممکن است باعث دلزدگی و کاهش انگیزه نسبت به درس و یادگیری شوند.
۳- گفتوگو را در تابستان تمرین کنید: سعی کنید گفتوگو را جایگزین بازخواست کنید
در زمان حاضر که نسل امروز در دنیایی سرشار از اطلاعات و ارتباطات گسترده و فراتر از محدودۀ محیط زندگی خود قرار گرفتهاند، رفتارهای بازخواستگونه از سوی اولیا، جز ایجاد عارضهای جبرانناپذیر، حاصل دیگری ندارد. لذا اولیای هوشمند سعی میکنند از همین دوران کودکی و نوجوانی، تکنیک گفتوگو را جایگزین رابطههای سنتی گذشته (مثل بازخواست) نمایند. بنابراین، در طول تابستان در هر موقعیتی که هستید تا میتوانید، در زمانهای کوتاه حتی دو یا سه دقیقهای اما هدفمند، به دنبال گفتوگوهای دوستانه با فرزندانتان، باشید. گفتوگوهای صمیمانه، بهترین تکنیک برای کنترل و مدیریت غیرمستقیم بر رفتار فرزندان است، اگر هوشمندانه عمل کنیم.
۴- آموزش یک فنِ زودبازده را در نظر داشته باشید
یکی از بهترین کارهایی که میتوان برای فرزندانمان در تابستان در نظر گرفت، آموزش فنهای زودبازده است. امروزه در دنیای پیشرفته، بهعنوان تأکیدی عملی بر آموزش مسئولیتپذیری، یادگیری فنهای زودبازده را توصیه میکنند. در گذشته که زندگیها هنوز به سطح رفاه امروز نرسیده بود، کار کردن بچهها در تابستان بسیار متداول بود. چنانکه فرزند پروفسور حسابی نقل میکند در زمان وزارت پدرشان، با هدایت پدر، دو تابستان پیاپی به یادگیری حرفه نجاری پرداختهاند. اولیای هوشمند با ثبتنام فرزند خود در یک کلاس فنآموزی یا با کمک دوستان و آشنایان، میتوانند تابستان را به فرصتی برای یادگیری دستکم یک یا دو فنِ زودبازده با هدف مسئولیتپذیری و تجربه عملیِ سواد مالی تبدیل کنند.
۵- استفاده از تلفن همراه و فضای مجازی را با جایگزینهای مثبت مدیریت کنید
یکی از موارد بسیار مهمی که باید در تابستان برای فرزندمان در نظر داشته باشیم، مدیریت استفاده از تلفن همراه، بازیهای رایانهای و حضور در فضای مجازی است. در گفت و شنودهایی که با بیش از یکصد نوجوان در کلاسهای مختلف داشتهام، این پرسش را مطرح کردهام که: «اگر شما جای پدر یا مادر بودید، چه پیشنهادی برای مدیریت استفاده از تلفن همراه یا فضای مجازی مطرح میکردید؟»
جالب است بدانید تقریباً همۀ آنها در یک نظر مشترک بودند و آن، جایگزین کردن فعالیتهای جذاب و انگیزهبخش بود. بنابراین، تشویق بچهها به بازیهای گروهی، مطالعه، گفتوگو، یادگیری یک فن یا سپردن مسئولیتهای متناسب با سن آنها، همگی میتوانند بهعنوان جایگزینهای مناسب، بهترین راهکار برای مدیریت استفاده از تلفن همراه و فضای مجازی باشند. همیشه از این پرسش هم استفاده کنید که شما دوست دارید موبایل و دنیای مجازی را مدیریت کنید یا برعکس!؟ و به آنها تفهیم کنید که اگر شما نتوانید موبایل را مدیریت کنید، موبایل شما را هدایت خواهد کرد.
۶- فعالیت بدنی مهم است: تأکید بر حضور در یک یا دو فعالیت ورزشی
در نظر داشته باشیم که فرزندان ما قبل از هجدهسالگی، مهمترین دورۀ رشد جسمانی خود را سپری میکنند؛ بنابراین باید بهشدت مراقب رخوت و رکود جسمی آنها در منزل، بهویژه در فصل تابستان، باشیم.
هرچند خواب مناسب یکی از ضروریات عملکرد صحیح هورمون رشد در کودکان و نوجوانان است، اما باید توجه داشته باشیم که خواب بیش از حد، بهویژه خوابهای طولانی روزانه و دیر بیدار شدن، از عوامل مهم کاهش خلاقیت و پویایی ذهنی فرزندان است. بنابراین، ثبتنام بچهها در یک یا دو فعالیت ورزشی و همچنین مدیریت منظم خواب، بهویژه تشویق آنها به سحرخیزی و خوابیدن بهموقع در شب، در فصل تابستان بسیار مهم و از عوامل اصلی حفظ سلامت جسم و روان میباشد.
۷- تابستان، بهترین زمان برای کشف استعدادهای بالقوۀ فرزندانمان است
فصل تابستان، به دلیل فراغت بیشتر، میتواند بهترین زمان برای کشف استعدادهای فردی فرزندان باشد. هرچند استعدادیابی، از نظر کارشناسان، نیازمند صرف زمان قابلتوجهی است، اما تابستان فرصت بسیار مناسبی برای شناخت استعدادها است. با حضور بچهها در کلاسهای مختلف، مانند موسیقی، خوشنویسی، فنآموزی و دیگر فعالیتها، هم خودِ فرزندان از استعدادشان آگاه میشوند و هم شما والدین میتوانید شناخت بهتر و دقیقتری از استعدادهای آنها پیدا کنید و نهایتاً اینکه، همین شناخت از علاقهمندیها و استعدادهای فرزندان و تشویقهای متعاقب، میتواند سرآغاز شکوفایی این استعدادها و زمینهساز آیندهای روشنتر برای فرزندانمان باشد.
جمعبندی
در پایان، پس از بیان هفت توصیه فوق، مناسب میدانم مهمترین توصیه را نیز به والدین آگاه و هوشمند ارائه کنم؛ و آن اینکه بکوشیم در هر تابستان، با حفظ آرامش و صمیمیت در خانواده، بهویژه در سفرهایی که از سنتهای رایج و ارزشمند خانوادههای ایرانی است، بهترین و شیرینترین خاطرات را برای فرزندانمان رقم بزنیم. به اعتقاد بسیاری از روانپزشکان، یکی از مهمترین عوامل ایجاد شور و نشاط در زندگی، ساختن خاطرات خوش، بهخصوص خاطراتی است که اعضای خانواده در کنار یکدیگر تجربه میکنند. افزون بر این، پژوهشهای علمی سالهای اخیر نشان دادهاند که یکی از عوامل مؤثر در حفظ سلامت مغز و تقویت حافظه و جلوگیری از کاهش عملکرد ذهنی در دوران سالمندی، برخورداری از خاطرات شیرین و ماندگار دوران کودکی و نوجوانی است.