آسیانیوز ایران؛ سرویس علم و تکنولوژی:
نیمههای تیرماه است و خبری که امروز از دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز منتشر شده، حسابی دانشجویان این دانشگاه را سرپا نگه داشته است. تعطیلی کلاسها و امتحانات حضوری تا پایان تیرماه، خبری است که هم میتواند برای خیلیها مایهی خوشحالی باشد و هم برای برخی دیگر، کمی نگرانکننده. اما هر طور که باشد، این تصمیم توسط معاونت آموزشی دانشگاه اتخاذ شده و برای تمامی دانشجویان مقاطع مختلف، به جز چند گروه خاص، لازمالاجراست. شاید خیلی از دانشجویان با خواندن این خبر، نفس راحتی بکشند و از چند روز تعطیلی و فرصت استراحت بیشتر خوشحال شوند. اما واقعیت این است که هر تعطیلی، یک دلیل پشتپرده دارد و این بار هم، دانشگاه علوم پزشکی اهواز برای حفظ سلامت دانشجویان و کادر آموزشی، دست به این اقدام زده است. هرچند که در اطلاعیه، به صراحت علت تعطیلی ذکر نشده، اما با توجه به شرایط آبوهوایی خاص خوزستان در تیرماه و گرمای طاقتفرسا، میتوان حدس زد که این تصمیم، عمدتاً برای جلوگیری از آسیبهای ناشی از گرما و همچنین مدیریت بهتر شرایط جوی گرفته شده است.
دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز، یکی از بزرگترین و معتبرترین مراکز آموزش عالی در حوزهی علوم پزشکی در جنوب غرب کشور است که دانشجویان بسیاری از سراسر ایران را در خود جای داده است. هرگونه تغییر در برنامههای آموزشی این دانشگاه، میتواند تأثیر مستقیمی بر روند تحصیل صدها دانشجو داشته باشد. اما معاونت آموزشی با در نظر گرفتن مصلحت دانشجویان و با تکیه بر تجربیات سالهای گذشته، این تصمیم را اتخاذ کرده تا از هرگونه مخاطرهی احتمالی جلوگیری کند. نکتهی جالبی که در این اطلاعیه به چشم میخورد، مستثنی شدن سه گروه خاص از این تعطیلی است: کارورزان، دانشجویان تحصیلات تکمیلی و دستیاران. این یعنی اگر شما دانشجوی کارورزی، دکترای تخصصی یا دستیار پزشکی هستید، همچنان باید برنامههای آموزشی خود را ادامه دهید و تعطیلی شامل حال شما نمیشود. این تصمیم نشان میدهد که دانشگاه به خوبی آگاه است که برخی از دورههای آموزشی، به ویژه در حوزهی پزشکی، حساسیت و ضرورت بیشتری دارند و نمیتوان آنها را به راحتی به تعویق انداخت.
اما دانشجویانی که از این تعطیلی استثنا نشدهاند، حالا فرصت دارند تا چند روزی را به استراحت، مرور دروس یا حتی برنامهریزی برای تابستان بپردازند. با این حال، نباید فراموش کنند که این تعطیلی فقط برای کلاسها و امتحانات حضوری است و ممکن است برنامههای غیرحضوری یا فعالیتهای پژوهشی، همچنان به قوت خود باقی باشند. بنابراین، بهتر است دانشجویان با دقت اطلاعیه را مطالعه کنند و از جزئیات کامل آن مطلع شوند. با این حال، یکی از مهمترین بخشهای این اطلاعیه که میتواند برای بسیاری از دانشجویان و به ویژه داوطلبان آزمونهای کشوری، خبر خوبی باشد، تأکید بر برگزاری آزمونهای کشوری در موعد مقرر است. آزمون صلاحیت بالینی پزشکی و آزمون صلاحیت حرفهای پرستاری، دو آزمون بسیار مهم و سرنوشتساز برای دانشجویان این رشتهها هستند و لغو یا تعویق آنها میتوانست تأثیرات جبرانناپذیری بر آیندهی شغلی و تحصیلی آنها بگذارد. خبر برگزاری این آزمونها در زمان خودش، خیال خیلی از داوطلبان را راحت کرده است.
از سوی دیگر، این تعطیلی میتواند فرصتی باشد برای مسئولان دانشگاه تا نسبت به بررسی و بهبود زیرساختهای آموزشی، به ویژه در زمینهی تهویه و سرمایش کلاسها و سالنهای امتحانی، اقدام کنند. گرمای شدید خوزستان در تیرماه، هر ساله چالشهای زیادی را برای دانشجویان و اساتید ایجاد میکند و شاید این تعطیلی، فرصت مناسبی باشد تا دانشگاه با انجام اقدامات پیشگیرانه، شرایط بهتری را برای نیمسال آینده فراهم آورد. در نهایت، باید دید که پس از پایان تعطیلی در پایان تیرماه، برنامههای آموزشی چگونه پیگیری خواهد شد و آیا دانشگاه برنامهی جبرانی برای کلاسها و امتحانات تعطیل شده در نظر گرفته است یا خیر. دانشجویان نیز باید با صبر و حوصله، منتظر اطلاعیههای تکمیلی دانشگاه باشند و از هرگونه تصمیم عجولانه یا اظهارنظر غیرکارشناسی دربارهی این تعطیلی خودداری کنند. امید است که این چند روز تعطیلی، به نفع همهی دانشجویان و کادر آموزشی تمام شود.
استثناهای تعطیلی و دلایل آن (کارورزان، تحصیلات تکمیلی و دستیاران)
یکی از نکات کلیدی و قابل توجه در اطلاعیهی دانشگاه علوم پزشکی اهواز، استثنا شدن سه گروه خاص از تعطیلی است: کارورزان، دانشجویان تحصیلات تکمیلی و دستیاران. این تصمیم نشان میدهد که دانشگاه به خوبی آگاه است که برخی از دورههای آموزشی و بالینی در علوم پزشکی، ماهیت عملی و بیمارستانی دارند و نمیتوان آنها را به سادگی به تعویق انداخت. به عنوان مثال، کارورزان که در بخشهای بیمارستانی مشغول آموزش عملی هستند، حضور فیزیکی آنها برای ارائهی خدمت به بیماران و تکمیل دورههای کارآموزی، امری اجتنابناپذیر است و تعطیلی میتوانست به روند درمان بیماران و همچنین فرآیند یادگیری آنها آسیب جدی وارد کند.
دانشجویان تحصیلات تکمیلی (کارشناسی ارشد و دکتری تخصصی) نیز به دلیل ماهیت پژوهشی و پایاننامهمحور بودن دورههای خود، معمولاً برنامههای آموزشی منعطفتری دارند و بسیاری از فعالیتهای آنها، مانند انجام پروژههای تحقیقاتی و آزمایشگاهی، به حضور فیزیکی در دانشگاه وابسته نیست. با این حال، برخی از آنها ممکن است نیاز به استفاده از تجهیزات آزمایشگاهی یا هماهنگی با اساتید راهنما داشته باشند که این موضوع در اطلاعیه، به طور کامل پوشش داده نشده و احتمالاً در اطلاعیههای تکمیلی به آن پرداخته خواهد شد.
دستیاران پزشکی نیز که در حال گذراندن دورههای تخصصی خود در بیمارستانهای دانشگاهی هستند، به دلیل مسئولیتهای بالینی و درمانی که بر عهده دارند، تحت هیچ شرایطی نمیتوانند تعطیل شوند. حضور دستیاران در بخشهای اورژانس، آیسییو و سایر بخشهای حیاتی بیمارستان، برای حفظ سلامت بیماران و ارائهی خدمات درمانی با کیفیت، ضروری است. بنابراین، این استثنا، یک تصمیم کاملاً کارشناسی و مبتنی بر نیازهای درمانی منطقه است و هیچگونه تبعیض یا بیعدالتی در آن وجود ندارد.
برگزاری آزمونهای کشوری و تأثیر آن بر برنامههای دانشجویان
یکی از مهمترین بخشهای اطلاعیهی دانشگاه علوم پزشکی اهواز، تأکید بر برگزاری آزمونهای کشوری در موعد مقرر است. آزمون صلاحیت بالینی پزشکی و آزمون صلاحیت حرفهای پرستاری، دو آزمون بسیار حساس و سرنوشتساز برای دانشجویان این رشتهها هستند که موفقیت در آنها، به معنای اخذ مجوز ورود به عرصهی حرفهای و شروع به کار در بیمارستانها و مراکز درمانی است. هرگونه تعویق یا لغو این آزمونها، میتوانست تأثیرات منفی زیادی بر آیندهی شغلی دانشجویان داشته باشد و حتی روند ورود نیروی انسانی جدید به سیستم درمانی کشور را مختل کند.
برگزاری این آزمونها در زمان خود، نشان میدهد که دانشگاه و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، با وجود تعطیلی کلاسها و امتحانات حضوری، همچنان بر اهمیت این ارزیابیهای ملی تأکید دارند و امکانات لازم برای برگزاری ایمن و استاندارد آنها را فراهم کردهاند. البته، برگزاری این آزمونها در شرایط گرمای شدید تابستان، نیازمند تمهیدات خاصی از جمله تأمین سیستمهای سرمایشی مناسب، رعایت فاصلهگذاری اجتماعی و ارائهی خدمات بهداشتی به داوطلبان است که امیدواریم دانشگاه و مراکز برگزارکننده، به این موارد توجه کافی داشته باشند. با این حال، دانشجویانی که در این آزمونها ثبتنام کردهاند، باید با دقت بیشتری خود را برای روز آزمون آماده کنند و برنامههای مطالعاتی خود را با توجه به تعطیلی کلاسهای حضوری، تنظیم نمایند. این تعطیلی، در واقع میتواند فرصتی مناسب برای مطالعهی متمرکز و مرور دروس باشد، زیرا دانشجویان دیگر دغدغهی حضور در کلاسها و شرکت در امتحانات میانترم را ندارند و میتوانند تمام انرژی خود را بر روی آمادگی برای آزمونهای کشوری متمرکز کنند. پس بهتر است این را یک فرصت طلایی برای موفقیت بیشتر در این آزمونهای سرنوشتساز در نظر بگیرند.
تأثیر تعطیلی بر برنامههای آموزشی و راهکارهای جبرانی
یکی از دغدغههای اصلی دانشجویان و اساتید پس از اعلام این تعطیلی، نحوهی جبران کلاسها و امتحانات تعطیل شده است. آیا دانشگاه برنامههای فشردهای در نظر خواهد گرفت؟ آیا امتحانات به نیمسال بعد موکول میشوند یا در بازههای زمانی دیگری برگزار خواهند شد؟ این سؤالها، ذهن بسیاری از دانشجویان را به خود مشغول کرده است. اگرچه در اطلاعیهی فعلی، به طور مستقیم به این موضوع اشاره نشده، اما تجربهی سالهای گذشته نشان میدهد که دانشگاه معمولاً با برنامهریزی دقیق، یک بازهی جبرانی برای برگزاری کلاسها و امتحانات تعطیل شده در نظر میگیرد.
یکی از راهکارهای رایج در چنین مواقعی، استفاده از آموزش غیرحضوری و برگزاری کلاسهای مجازی از طریق سامانههای آموزش آنلاین است. با توجه به اینکه بسیاری از دروس علوم پزشکی، جنبهی تئوری دارند و میتوان آنها را به صورت غیرحضوری ارائه داد، دانشگاه میتواند با برگزاری کلاسهای مجازی، بخشی از عقبماندگیهای آموزشی را جبران کند. همچنین، ممکن است زمان برگزاری امتحانات به هفتههای اول مرداد موکول شود یا در بازههای کوتاهتری، امتحانات فشرده برگزار گردد. اما این تصمیمات، نیازمند هماهنگی با تقویم آموزشی دانشگاه و همچنین سایر دانشگاههای علوم پزشکی کشور است تا از ایجاد تداخل و فشار مضاعف بر دانشجویان جلوگیری شود. از سوی دیگر، اساتید نیز باید با انعطاف بیشتری با این وضعیت برخورد کنند و با ارائهی محتوای آموزشی در قالب فایلهای صوتی، تصویری و متنی، دانشجویان را در مسیر یادگیری یاری دهند. همکاری و تعامل دوسویه بین اساتید و دانشجویان، میتواند تأثیرات منفی این تعطیلی را به حداقل برساند و باعث شود که فرآیند آموزش، با کمترین آسیب ممکن ادامه یابد. دانشجویان نیز باید با پیگیری مستمر اطلاعیههای دانشگاه، از برنامههای جبرانی مطلع شوند و خود را برای شرایط جدید آماده کنند.
مقایسه با سایر دانشگاهها و الگوبرداری از تصمیمات مشابه
تصمیم دانشگاه علوم پزشکی اهواز برای تعطیلی کلاسها و امتحانات حضوری تا پایان تیرماه، تنها مختص به این دانشگاه نیست و در سالهای گذشته، بسیاری از دانشگاههای واقع در مناطق گرمسیری کشور، به ویژه در استانهای خوزستان، هرمزگان، بوشهر و سیستان و بلوچستان، تصمیمات مشابهی اتخاذ کردهاند. این اقدام، به نوعی یک رویهی پذیرفته شده در نظام آموزش عالی کشور برای مدیریت شرایط اقلیمی خاص است و نشان میدهد که دانشگاهها به عنوان نهادهای علمی، به سلامت و رفاه دانشجویان خود اهمیت میدهند و در صورت لزوم، از انعطافپذیری لازم در برنامههای آموزشی برخوردار هستند.
با این حال، آنچه که دانشگاه علوم پزشکی اهواز را در این تصمیم، متمایز میکند، دقت در استثناهای تعطیلی و تأکید بر برگزاری آزمونهای کشوری در موعد مقرر است. این نشان میدهد که دانشگاه، با وجود شرایط خاص منطقه، همچنان به حساسیت دورههای بالینی و اهمیت ارزیابیهای ملی واقف است و سعی دارد با یک رویکرد متوازن، هم به نیازهای آموزشی دانشجویان پاسخ دهد و هم الزامات حرفهای و درمانی منطقه را تأمین کند. این رویکرد، میتواند به عنوان یک الگوی مناسب برای سایر دانشگاههای واقع در مناطق گرمسیری کشور مورد استفاده قرار گیرد. با توجه به تغییرات اقلیمی و افزایش دمای هوا در سالهای اخیر، احتمالاً در آینده نیز شاهد تکرار چنین تصمیماتی در دانشگاههای مناطق جنوبی کشور خواهیم بود. بنابراین، ضروری است که دانشگاهها، به ویژه دانشگاههای علوم پزشکی، برنامههای بلندمدتی برای مدیریت شرایط گرمای شدید تدوین کنند و زیرساختهای خود را برای برگزاری کلاسها و امتحانات در شرایط اقلیمی سخت، بهبود بخشند. این اقدامات میتواند شامل نصب سیستمهای سرمایشی پیشرفته، توسعهی آموزش مجازی و طراحی تقویم آموزشی منعطف با شرایط آبوهوایی باشد. به هر حال، تطبیق با طبیعت و شرایط محیطی، بخشی از خرد مدیریتی است که دانشگاه علوم پزشکی اهواز، این بار به خوبی از عهدهی آن برآمده است.