آسیانیوز ایران؛ سرویس ورزشی:
ماجرای نماینده سوم ایران در لیگ قهرمانان آسیا، این روزها به یکی از جنجالیترین پروندههای فوتبال ایران تبدیل شده است. پس از کشوقوسهای فراوان و انصراف گلگهر سیرجان، حالا مدیرعامل باشگاه چادرملو اردکان با لحنی تند و اعتراضآمیز، فدراسیون فوتبال را متهم به مقصر بودن در حذف احتمالی تیمش از مسابقات آسیایی کرده است. علیرضا بابایی در گفتوگو با خبرگزاری مهر، از یک «رسوایی بزرگ» سخن گفته و خواستار پاسخگویی رئیس فدراسیون شده است . بر اساس ادعای مدیرعامل چادرملو، کنفدراسیون فوتبال آسیا با درخواست فدراسیون ایران برای جابجایی نام چادرملو با گلگهر مخالفت کرده است. بابایی میگوید که همچنان هیچ پاسخ شفافی از سوی فدراسیون به باشگاه اعلام نشده و این بلاتکلیفی، مردم اردکان و استان یزد را در انتظار نگه داشته است. او با صراحت اعلام کرده که اگر این موضوع به ضرر چادرملو تمام شود، پرونده را به محاکم بینالمللی خواهد کشاند .
باشگاه چادرملو که از حامیان مالی قدرتمند معدنی و صنعتی بهره میبرد ، در فصل گذشته با تلاش فراوان توانست سهمیه حضور در لیگ قهرمانان سطح ۲ آسیا را به دست آورد. با این حال، معرفی گلگهر سیرجان به عنوان نماینده سوم ایران، همه معادلات را به هم ریخت. گلگهر که چند روز پیش رسماً انصراف خود را اعلام کرد، این تصمیم را در راستای احترام به جایگاه فدراسیون و شفافیت اعلام کرد و تأکید نمود که اگر این انصراف برای فوتبال ایران تبعات بینالمللی داشته باشد، بازنگری خواهد کرد. بابایی در این مصاحبه، انصراف گلگهر را یک «نمایش» خوانده و گفته که آنها از یک ماه قبل از حضورشان در آسیا مطلع بودهاند. او با اشاره به برگزاری تورنمنت سهجانبه برای انتخاب نماینده سوم، از این پرسش که چرا نام تیم دیگری معرفی شده و بعد از آن تورنمنت برگزار کردهاند، به عنوان یک «فاجعه» یاد کرده است .
مدیرعامل چادرملو صراحتاً گفته که ارکان فدراسیون، از رئیس تا دبیرکل، باید در این پرونده پاسخگو باشند. او با اشاره به بیعدالتی صورتگرفته، تأکید کرده که هواداران چادرملو و مردم اردکان مدتهاست در بلاتکلیفی به سر میبرند و خواهان حضور تیمشان در آسیا هستند. این در حالی است که باشگاه چادرملو با سرمایهگذاری کلان در فوتبال، یکی از امیدهای فوتبال ایران محسوب میشود و اردکان نیز از این تیم به عنوان یک سرمایه اجتماعی یاد میکند. در بخش دیگر صحبتهایش، بابایی از وزیر ورزش و جوانان و سایر نهادهای ذیربط خواسته است که ورود قاطعانهای به این «پرونده مشکوک» داشته باشند. او با بیان اینکه به این سادگی از حق خود کوتاه نمیآیند، گفته است که حتی حاضرند پرونده را به محاکم بینالمللی بکشانند و از مقامات فدراسیون به خاطر این خطای بزرگ، شکایت کنند. او هشدار داده که اگر این مسئله حل نشود، عواقب حقوقی و مالی سنگینی در انتظار فدراسیون خواهد بود. بابایی در بخش پایانی صحبتهایش، با ابراز تعجب از پیچیده شدن یک موضوع ساده، گفته است که با رایزنی و حضور فوری رئیس فدراسیون در مالزی، این مشکل قابل حل است. با این حال، او نسبت به نبود اراده برای حل این مشکل نیز ابراز نگرانی کرده و گفته که قلباً تمایل ندارد این پرونده به محاکم بینالمللی کشیده شود . این اظهارات، یک تهدید جدی برای فدراسیون فوتبال و شخص مهدی تاج محسوب میشود.
ریشههای حقوقی پرونده و نقش کنفدراسیون فوتبال آسیا
ریشه اصلی این پرونده به نحوه معرفی نماینده سوم ایران در لیگ قهرمانان سطح ۲ آسیا بازمیگردد. بر اساس اظهارات مدیرعامل چادرملو، در تاریخ ۱۱ خرداد، نام باشگاه گلگهر سیرجان به عنوان نماینده سوم به کنفدراسیون فوتبال آسیا معرفی شده است، اما باشگاه چادرملو با تکیه بر قوانین و برگزاری تورنمنت سهجانبه، خود را شایسته این سهمیه میداند و درخواست جابجایی داده است. کنفدراسیون فوتبال آسیا که مقر آن در کوالالامپور، مالزی واقع شده است ، نهاد اصلی تصمیمگیرنده در این زمینه است. بر اساس ادعای بابایی، AFC با درخواست فدراسیون ایران برای جابجایی نام چادرملو با گلگهر مخالفت کرده است. این مخالفت، یعنی اینکه AFC رویهی اولیه فدراسیون را ملاک قرار داده و تغییرات بعدی را نمیپذیرد. از این منظر، فدراسیون ایران در یک دوراهی قرار گرفته است: یا باید به تصمیم اولیه خود (که با نام گلگهر بوده) پایبند بماند یا اینکه با هزینههای سنگین، به دنبال تغییر رویه از مسیرهای حقوقی دیگر باشد.
ابهامات حقوقی در این پرونده بسیار زیاد است. ماده قانونی که بر اساس آن سهمیه به چادرملو تعلق میگیرد، و همچنین فرآیند برگزاری تورنمنت سهجانبه، میتواند محل اختلاف باشد. چادرملو ادعا میکند که بر اساس جدول فریز شده و نیز عملکرد فنی، شایسته حضور است. این ادعا، در کنار انصراف مشروط گلگهر که تاکید کرده است «اگر عدم حضور برای فدراسیون تبعات بینالمللی داشته باشد، در تصمیم خود بازنگری خواهد کرد»، وضعیت را پیچیدهتر کرده است .
ابعاد سیاسی و مدیریتی پرونده
علاوه بر ابعاد حقوقی، این پرونده ابعاد سیاسی و مدیریتی قابل توجهی نیز دارد. درخواست بابایی از وزیر ورزش و جوانان برای ورود قاطعانه، نشان میدهد که موضوع از سطح یک باشگاه عبور کرده و به یک مسئله ملی تبدیل شده است . وزارت ورزش و جوانان به عنوان نهاد بالادستی که نظارت بر فدراسیونهای ورزشی را بر عهده دارد ، میتواند نقش تعیینکنندهای در حل این بحران ایفا کند. اهالی اردکان و استان یزد نیز که از حامیان اصلی چادرملو هستند، به شدت تحت تأثیر این ماجرا قرار گرفتهاند. نماینده اردکان در مجلس (مصطفی پوردهقان) نیز پیشتر در مورد اشتغالزایی این شرکت و اهمیت آن برای منطقه صحبت کرده بود و این پرونده، یک سرمایه اجتماعی بزرگ را نشانه گرفته است. اگر چادرملو از آسیا حذف شود، این یک شکست مدیریتی برای فدراسیون خواهد بود.
از سوی دیگر، شخص مهدی تاج به عنوان رئیس فدراسیون فوتبال، مستقیماً مورد خطاب مدیرعامل چادرملو قرار گرفته است. بابایی با لحنی صریح گفته است: «بهتر است آقای تاج در این زمینه پاسخگو باشد» . این اظهارات، فشار بسیار سنگینی را بر رئیس فدراسیون وارد میکند و او را در شرایطی قرار میدهد که باید برای حل این بحران، اقدام فوری انجام دهد.
انصراف گلگهر؛ یک راهبرد هوشمندانه یا یک بازی؟
انصراف رسمی باشگاه گلگهر از حضور در لیگ قهرمانان آسیا، یکی از مهمترین تحولات این پرونده بود . این انصراف، که با امضای مدیرعامل گلگهر (محمد اسفندیارپور) به فدراسیون ابلاغ شد، یک راهبرد حسابشده و هوشمندانه به نظر میرسد. گلگهر با این کار، دو هدف را دنبال کرده است: اول اینکه خود را از هرگونه شائبه مبنی بر گریز از رقابت یا تمایل به حضور در سایه ابهام مبرا کند. دوم اینکه فشار را بر روی فدراسیون و AFC برای شفافسازی افزایش دهد .
نکته جالب توجه، قید و شرطی است که گلگهر در نامه انصراف خود آورده است: «چنانچه کنفدراسیون فوتبال آسیا بار دیگر و به صورت قطعی این باشگاه را به عنوان نماینده ایران معرفی کند و عدم حضور آن برای فدراسیون فوتبال و باشگاه تبعاتی در پی داشته باشد، گلگهر آمادگی دارد در چارچوب مصلحتاندیشی و صیانت از جایگاه فوتبال ایران در تصمیم خود بازنگری کند» . این بند، نشان میدهد که انصراف گلگهر، یک انصراف مطلق و بدون قید و شرط نیست و در صورت بروز مشکل برای فدراسیون، آنها باز هم میتوانند به میدان بیایند. مدیرعامل چادرملو اما انصراف گلگهر را یک «نمایش» و یک اقدام از پیش برنامهریزیشده توصیف کرده است. او میگوید: «وقتی دوستان میگویند اگر انصراف برایشان تبعات داشته باشد در تصمیم خود تجدیدنظر خواهند کرد، معلوم است که این یک نمایش است و از یک ماه قبل از حضورشان مطلع بودهاند» . به این ترتیب، یک بازی روانی و رسانهای میان دو باشگاه شکل گرفته که احتمالاً تا حصول نتیجه نهایی ادامه خواهد داشت.
پیامدهای تهدید به شکایت در محاکم بینالمللی
تهدید مدیرعامل چادرملو مبنی بر کشاندن پرونده به محاکم بینالمللی، یک گام بسیار جدی است که میتواند فدراسیون فوتبال و حتی کل فوتبال ایران را با چالشهای بزرگی روبرو کند. بابایی در این باره گفته است: «قطعا شخص آقای تاج از خسارت و عواقب حقوقی و مالی و مهمتر از همه امنیتی و معنوی این بی عدالتی ورزشی مطلع است و قلبا تمایل نداریم پرونده این خطای بزرگ و نابخشودنی که در داخل صورت گرفته را به محاکم بینالمللی بکشانیم» .
شکایت در دادگاههای بینالمللی، که نهادهای حقوقی معتبری مانند دیوان بینالمللی دادگستری یا دادگاه داوری ورزش (CAS) را شامل میشود ، میتواند برای فدراسیون فوتبال ایران بسیار پرخرج و زمانبر باشد. ضمن اینکه، ممکن است این شکایت به محرومیتهای بینالمللی یا کسر امتیاز از سوی فیفا و AFC منجر شود. چنین اقدامی، یک رسوایی بزرگ برای فوتبال ایران محسوب میشود و میتواند اعتبار تمام باشگاههای ایرانی را در سطح آسیا خدشهدار کند. با این حال، تهدید به شکایت، معمولاً یک اهرم فشار است تا طرف مقابل را به میز مذاکره و حل مسالمتآمیز وادار کند. بابایی نیز اشاره کرده که «معتقدم با رایزنی و حضور فوری رئیس فدراسیون در مالزی مشکل حل خواهد شد» . به نظر میرسد که او با این تهدید، به دنبال این است که رئیس فدراسیون را مجبور کند که شخصاً به مقر AFC رفته و موضوع را حلوفصل کند وگرنه راهی جز مراجعه به دادگاه باقی نخواهد ماند.
سناریوهای احتمالی
با توجه به شرایط فعلی، میتوان چند سناریو را برای آینده این پرونده متصور شد:
- سناریوی اول و بهینه، سفر مهدی تاج به مالزی و حل مشکل از طریق رایزنی با مقامات AFC است. این سناریو که خود مدیرعامل چادرملو نیز به آن اشاره کرده، نیازمند اراده قاطع از سوی فدراسیون و ارائه یک راهکار حقوقی و منطقی به کنفدراسیون آسیاست تا بتواند آنها را برای تغییر تصمیم قانع کند .
- سناریوی دوم، اصرار فدراسیون بر تصمیم اولیه خود و معرفی نهایی گلگهر (در صورت بازنگری انصراف) یا پذیرش نتیجهی نهایی AFC است. در این صورت، چادرملو از آسیا حذف خواهد شد و احتمالاً شکایت خود را در دادگاههای بینالمللی آغاز خواهد کرد. این سناریو، یک فاجعه برای چادرملو و هوادارانش خواهد بود و میتواند به بحران حقوقی و مالی بزرگی برای فدراسیون تبدیل شود.
- سناریوی سوم، یک مصالحه است که به احتمال کمتری رخ میدهد. مصالحه ممکن است به این شکل باشد که AFC هر دو تیم را پذیرا شود (که با توجه به قوانین و تعداد سهمیهها، بسیار بعید است) یا اینکه یک باشگاه، رضایت خود را برای عدم حضور و دریافت غرامت اعلام کند. با توجه به لحن تند چادرملو، این سناریو نیز چندان محتمل به نظر نمیرسد. به هر حال، تا پایان تیرماه و اعلام تصمیم نهایی AFC، باید منتظر ماند و دید که سرنوشت این «رسوایی بزرگ» به کجا خواهد انجامید.