آسیانیوز ایران؛ سرویس سیاسی:
دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، با یک تهدید آشکار، بار دیگر تاسیسات هستهای ایران را در مرکز توجهات جهانی قرار داد. او در تاریخ ۱۳ ژوئیه (۲۲ تیر) اعلام کرد که تاسیسات هستهای «کوه کلنگ» در نزدیکی نطنز، تحت نظر دقیق آمریکا قرار دارد و ممکن است هدف حملهای بزرگ قرار گیرد. این اظهارات، که در ادامهی تنشهای نظامی و سیاسی میان دو کشور مطرح شده، نگرانیهای جدی را دربارهی آیندهی برنامهی هستهای ایران و ثبات منطقه برانگیخته است. ترامپ در گفتوگو با برنامه هیو هیویت، با اشاره به اینکه هیچ فعالیت خاصی در این مجموعه مشاهده نشده، اما تهدید کرد که «کوه کلنگ را از بین خواهیم برد» و خطاب به ایرانیها گفت: «آماده باشید.» این اظهارات، در حالی مطرح میشود که تصاویر ماهوارهای نشان میدهد ساختوساز در این مجموعه که از سال ۲۰۱۷ آغاز شده، همچنان ادامه دارد و تاسیسات به بهرهبرداری کامل نرسیده است.
تاسیسات کوه کلنگ، که در جنوب مجتمع غنیسازی نطنز قرار دارد، یکی از حساسترین و استراتژیکترین پروژههای هستهای ایران محسوب میشود. این مجموعه که دارای دو جفت ورودی تونل در دو سوی کوه است، تا عمق حدود ۱۰۰ متری زیر سطح کوه حفر شده است. هدف از ساخت این تاسیسات، جایگزینی مرکز مونتاژ سانتریفیوژهای پیشرفته نطنز اعلام شده که در حملهای پیشین تخریب شده بود. موسسه علوم و امنیت بینالمللی در تحلیلی جامع، به بررسی این تاسیسات پرداخته و اعلام کرده که این مجموعه، در جنگهای ژوئن ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ هدف حمله مستقیم قرار نگرفته است. با این حال، این موسسه هشدار داده است که این تاسیسات دارای نقاط آسیبپذیری است که میتواند هدف حملات هوایی یا عملیات خرابکاری قرار گیرد.
بر اساس تصاویر ماهوارهای، ساخت یک محدوده امنیتی دوگانه شامل دیوار و حصار در اطراف کل کوه، به همراه مسیر گشت، در حال اجراست. همچنین، ورودیهای تونل با لایههایی از بتن و خاک مقاومسازی شدهاند. با این حال، هنوز زمان دقیق بهرهبرداری از این مجموعه مشخص نیست و ایران ممکن است برنامههای اولیه خود را برای احداث یک مرکز بزرگ مونتاژ سانتریفیوژ، به دلیل آسیبدیدن زنجیرهی تأمین، تغییر داده باشد. کارشناسان نظامی، اهداف احتمالی حملات را شامل خطوط انتقال برق، کانالهای تهویه و ورودیهای باز تونلها میدانند. تصاویر ماهوارهای ۹ ژوئیه نشان میدهد که دو ورودی غربی تونلها همچنان باز هستند و این نقاط، به عنوان آسیبپذیرترین بخشهای مجموعه، میتوانند هدف حملات دقیق یا عملیات زمینی قرار گیرند.
حملات احتمالی به این تاسیسات، میتواند پیامدهای گستردهای برای برنامهی هستهای ایران و همچنین امنیت منطقه داشته باشد. از یک سو، تخریب این مرکز میتواند روند تولید سانتریفیوژهای پیشرفته را با اختلال جدی مواجه کند و از سوی دیگر، میتواند به عنوان یک اقدام تلافیجویانه از سوی ایران، تشدید تنشها و گسترش دامنهی درگیریها را در پی داشته باشد. با توجه به این تهدیدات، باید منتظر ماند و دید که چه واکنشی از سوی ایران و جامعهی بینالمللی به این اظهارات نشان داده خواهد شد و آیا آمریکا واقعاً قصد انجام عملیات نظامی علیه این تاسیسات را دارد یا این تهدیدها، بخشی از یک جنگ روانی و فشار دیپلماتیک علیه ایران است.
تحلیل استراتژیک تاسیسات کوه کلنگ و نقش آن در برنامه هستهای ایران
تاسیسات کوه کلنگ، به عنوان یک پروژهی کلیدی در برنامهی هستهای ایران، برای جایگزینی مرکز مونتاژ سانتریفیوژهای پیشرفته نطنز طراحی شده است. این مرکز، با ظرفیت مونتاژ سالانه حدود ۶۰۰۰ سانتریفیوژ پیشرفته، نقش حیاتی در توسعهی برنامهی غنیسازی ایران داشته است. ساخت این تاسیسات در دل کوه، نشان از تلاش ایران برای افزایش امنیت تاسیسات هستهای خود در برابر حملات هوایی و خرابکاری دارد.
نقاط قوت و ضعف تاسیسات از منظر نظامی
با وجود استحکامات و حفاظتهای امنیتی گسترده، این تاسیسات دارای نقاط ضعفی است که میتواند آن را در معرض خطر قرار دهد. ورودیهای باز تونلها، خطوط انتقال برق و کانالهای تهویه، از جمله آسیبپذیرترین بخشهای این مجموعه هستند. همچنین، نیاز این تاسیسات به ارتباط با بیرون برای تأمین تجهیزات و مواد، آن را به یک هدف مناسب برای عملیات خرابکاری یا حملات هوایی دقیق تبدیل کرده است.
سناریوهای احتمالی حمله و پیامدهای آن
کارشناسان نظامی، دو سناریوی اصلی را برای حمله به این تاسیسات مطرح کردهاند: عملیات زمینی یا خرابکاری، و حملات هوایی با بمبهای سنگرشکن. هر یک از این سناریوها، پیامدهای خاص خود را دارند. حمله هوایی، میتواند به سرعت و با دقت بالا انجام شود، اما ممکن است به دلیل عمق زیاد تونلها، کارایی کامل نداشته باشد. عملیات خرابکاری، نیازمند نفوذ به منطقه و جاسازی مواد منفجره است که ریسک بالایی دارد، اما میتواند آسیبهای جدیتری به مجموعه وارد کند.
واکنش احتمالی ایران و ابعاد دیپلماتیک بحران
در صورت وقوع حمله به این تاسیسات، انتظار میرود که ایران با واکنشی قاطع و احتمالاً نامتقارن، مانند حملات موشکی به پایگاههای آمریکا در منطقه یا تشدید فعالیتهای هستهای، پاسخ دهد. این واکنش، میتواند به تشدید تنشها و گسترش دامنهی درگیری در منطقه منجر شود. همچنین، این بحران، میتواند به عنوان یک فرصت یا تهدید برای مذاکرات هستهای و دیپلماسی منطقهای عمل کند.
نقش تصاویر ماهوارهای و جنگ اطلاعاتی
تصاویر ماهوارهای در سالهای اخیر، به یک ابزار کلیدی برای نظارت بر تاسیسات هستهای ایران و جنگ اطلاعاتی میان کشورها تبدیل شده است. انتشار این تصاویر و تحلیل آنها توسط موسسات بینالمللی مانند موسسه علوم و امنیت بینالمللی، به افکار عمومی و دولتها این امکان را میدهد که با دقت بیشتری، تحولات هستهای ایران را رصد کنند. همچنین، این تصاویر، به عنوان یک ابزار فشار دیپلماتیک، میتوانند در مذاکرات سیاسی و امنیتی مورد استفاده قرار گیرند.