آسیانیوز ایران؛ سرویس اجتماعی:
دانشجویان و فارغالتحصیلانی که برای ادامه تحصیل راهی خارج از کشور میشوند، این روزها با خبری ناخوشایند مواجه شدهاند. بر اساس بهروزرسانی سامانه «سخا»، مبلغ وثیقه مورد نیاز برای خروج از کشور با هدف ادامه تحصیل، با جهشی چشمگیر از ۸۰ میلیون به ۲۰۰ میلیون تومان افزایش یافته است. این افزایش ناگهانی، بسیاری از متقاضیان را در برنامهریزی مالی خود با چالش جدی روبرو کرده است. سامانه «سخا» که زیر نظر سازمان نظام وظیفه فراجا فعالیت میکند، مرجع اصلی تعیین و پرداخت وثیقههای خروج از کشور برای مشمولان خدمت سربازی است. این افزایش، در حالی اعمال شده که هنوز اطلاعیه رسمی از سوی سازمان نظام وظیفه منتشر نشده، اما گزارشهای متعدد کاربران در سامانه، این تغییر را تأیید کرده است .
برای دانشجویانی که به تازگی پذیرش از دانشگاههای خارج از کشور دریافت کردهاند و برای تکمیل مراحل اخذ ویزا و ثبتنام به مجوز خروج نیاز دارند، این افزایش، یک شوک مالی محسوب میشود. پیشتر، مبلغ ۸۰ میلیون تومان برای بسیاری از خانوادهها هزینهای سنگین بود، اما رقم ۲۰۰ میلیون تومان، آن را به یک مانع بزرگ تبدیل کرده است. علاوه بر وثیقه تحصیلی، نرخ سایر انواع وثیقه نیز افزایش یافته است. بر اساس گزارشها، وثیقه سفرهای سیاحتی و تفریحی نیز از ۶۰ میلیون به ۲۰۰ میلیون تومان و وثیقه سفرهای زیارتی از ۱۰ میلیون به ۳۰ میلیون تومان رسیده است . این افزایشها، نشان از یک تغییر رویه کلی در تعیین مبالغ وثیقه توسط سازمان نظام وظیفه دارد.
با این حال، این افزایش مبالغ، تنها بخشی از ماجراست. فرآیند اخذ مجوز خروج تحصیلی، خود دارای پیچیدگیهایی است. دانشجویان مشمول، ابتدا باید معافیت تحصیلی خود را از طریق دانشگاه و سامانههای مربوطه (سجاد یا موحد) تأیید کنند و سپس از طریق سامانه سخا، درخواست خروج خود را ثبت کنند . نکته مهم دیگر، شرط بازگشت به موقع است. در صورت عدم بازگشت دانشجو در موعد مقرر (معمولاً تا پایان دوره تحصیل)، وثیقه به نفع دولت ضبط میشود و فرد برای مدت ۶ ماه تا یک سال، ممنوعالخروج خواهد شد . این موضوع، مسئولیت سنگینی را بر دوش دانشجویان و خانوادههای آنها قرار میدهد. کارشناسان و مشاوران تحصیلی، این افزایش را یک سیگنال مهم از سوی سازمان نظام وظیفه برای کنترل خروج دانشجویان و جلوگیری از مهاجرتهای غیرقانونی میدانند. با این حال، این اقدام میتواند به افزایش مهاجرتهای غیرقانونی و یا کاهش تعداد دانشجویانی که قصد ادامه تحصیل در خارج را دارند، منجر شود. دانشجویان قبل از هر اقدامی باید آخرین وضعیت را از طریق سامانه سخا استعلام کنند.
افزایش مبلغ وثیقه و علل آن
جهش ۲.۵ برابری وثیقه تحصیل در خارج، یکی از بزرگترین تغییرات در سالهای اخیر محسوب میشود . این افزایش، که در سامانه سخا اعمال شده، با هدف کنترل و مدیریت خروج دانشجویان مشمول از کشور صورت گرفته است . کارشناسان، این اقدام را نشانهای از سیاست سختگیرانهتر نظام وظیفه برای جلوگیری از مهاجرتهای غیرقانونی و اطمینان از بازگشت دانشجویان میدانند . با این حال، نبود اطلاعیه رسمی و ناگهانی بودن این تغییر، باعث سردرگمی و نگرانی متقاضیان شده است .
تأثیر بر دانشجویان و برنامههای تحصیلی
این افزایش، یک مانع مالی بزرگ برای بسیاری از دانشجویانی است که به تازگی پذیرش تحصیلی دریافت کردهاند. تأمین ۲۰۰ میلیون تومان وثیقه، برای بسیاری از خانوادهها دشوار و گاهی غیرممکن است . این موضوع میتواند منجر به تغییر برنامههای تحصیلی، انصراف از پذیرش، یا حتی روی آوردن به روشهای غیرقانونی برای خروج از کشور شود. همچنین، دانشجویانی که پیشتر با مبلغ ۸۰ میلیون تومان برنامهریزی کرده بودند، با این افزایش، دچار مشکل شدهاند .
فرآیند پیچیده اخذ مجوز خروج تحصیلی
دریافت مجوز خروج تحصیلی، فراتر از پرداخت وثیقه است. دانشجویان مشمول باید مراحل زیر را طی کنند:
- ۱) داشتن معافیت تحصیلی فعال
- ۲) دریافت تأییدیه از دانشگاه محل تحصیل
- ۳) ثبت درخواست در سامانه سخا
- ۴) انتخاب صحیح نوع سفر (تحصیلی)
- ۵) پرداخت وثیقه از طریق سامانه
انتخاب اشتباه نوع سفر یا عدم تطابق اطلاعات، میتواند منجر به رد درخواست یا مشکلات بعدی در استرداد وثیقه شود .
شرایط استرداد وثیقه و عواقب بازنگشتن
بازگشت وثیقه، پس از بازگشت دانشجو به ایران و ثبت ورود در سیستم، به صورت خودکار و معمولاً طی ۴۸ تا ۷۲ ساعت به حساب شبای ثبتشده واریز میشود . در صورت عدم بازگشت به موقع، وثیقه به نفع دولت ضبط میشود و فرد برای مدت ۶ ماه تا یک سال ممنوعالخروج میگردد . این موضوع، یک ریسک جدی برای دانشجویانی است که ممکن است به دلیل شرایط پیشبینینشده، نتوانند به موقع بازگردند.
لزوم استعلام و مشاوره قبل از اقدام
با توجه به نبود اطلاعیه رسمی و احتمال تغییرات بیشتر، به تمامی دانشجویان و متقاضیان توصیه میشود که قبل از هرگونه برنامهریزی و پرداخت، آخرین وضعیت مبالغ و شرایط را از طریق سامانه سخا (sakha.epolice.ir) استعلام کنند . همچنین، مشورت با کارشناسان و مشاوران تحصیلی یا نظام وظیفه، میتواند از بروز اشتباهات و مشکلات بعدی جلوگیری کند . انتخاب نادرست نوع سفر یا تکمیل ناقص اطلاعات، میتواند روند دریافت مجوز را با مشکل مواجه کند.