آسیانیوز ایران؛ سرویس اقتصادی:
برای بسیاری از خانوادههای ایرانی که سفرهشان با اعتبار کالابرگ گره خورده، مردادماه قرار بود ماه تغییر باشد. شنیدهها از افزایش مبلغ و خبرهای خوش از دهکهای پایین، امیدها را زنده کرده بود؛ اما حالا به نظر میرسد که آن وعدهها، ناتمام مانده است. داستان از اواخر تیر شروع شد؛ وقتی معاون وزارت رفاه در یک برنامه تلویزیونی از تصمیم نهایی برای افزایش مبلغ کالابرگ خبر داد. قرار بود دهکهای اول تا ششم مشمول افزایش شوند و مبلغ آن به حدود یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان برسد. اما این خبر دوام چندانی نداشت.
فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، در اولین روزهای مرداد، با لحنی صریح تأکید کرد که تا زمانی که منابع پایدار برای افزایش کالابرگ تأمین نشود، این تصمیم اجرایی نخواهد شد. یعنی همان حرفی که پیشتر سازمان برنامه و بودجه گفته بود، حالا با زبان سخنگو تکرار شد. با این حساب و با توجه به اینکه تنها چند روز تا شارژ جدید اعتبارات باقی مانده، کالابرگ مرداد ۱۴۰۵ هیچ تغییری نخواهد داشت. همان یک میلیون تومان برای هر نفر، همان برنامه زمانی بر اساس رقم آخر کد ملی و همان فروشگاههای طرف قرارداد.
این یعنی یک خانواده چهار نفره که به امید افزایش اعتبار، برنامهریزی خریده بود، این ماه باز هم با همان چهار میلیون تومان باید هزینههای اساسی خود را مدیریت کند. افزایشی که برخی وعدهاش را ۲۰ تا ۳۰ درصد میدانستند، حالا به حاشیه رفته است. در این میان، آنچه بیش از افزایش مبلغ اهمیت دارد، پرداخت بهموقع مطالبات فروشگاههاست. نماینده تهران در مجلس هشدار داده که هرگونه وقفه در پرداختها، میتواند زنجیره توزیع اقلام اساسی را مختل کند. وعده معاون رئیسجمهور اما امیدوارکننده است که این مشکل بهزودی حل میشود.
کالابرگ به عنوان یکی از اصلیترین ابزارهای حمایتی دولت، نقش مهمی در تأمین معیشت خانوارهای کمدرآمد دارد. اما آنطور که از اظهارات مسئولان برمیآید، فعلاً افزایش مبلغ در اولویت نیست و منابع مالی، گره اصلی این ماجراست. حالا باید دید که آیا در ماههای آینده و با تأمین بودجه، وعده افزایش مبلغ محقق خواهد شد یا اینکه این طرح هم مانند بسیاری از طرحهای حمایتی دیگر، در پیچوخم تأمین مالی باقی خواهد ماند. تا آن زمان، مردم با همان روال سابق، منتظر شارژ ماهانهشان خواهند بود.
علتشناسی عدم افزایش مبلغ کالابرگ
دلیل اصلی عدم افزایش مبلغ کالابرگ در مرداد ۱۴۰۵، نبود منابع مالی پایدار و قطعی است. سخنگوی دولت بهصراحت اعلام کرده که تا زمانی که سازمان برنامه و بودجه نتواند اعتبار لازم را تأمین کند، این طرح قابل اجرا نخواهد بود. این در حالی است که معاون وزیر رفاه تنها چند روز قبل از تصمیم نهایی برای افزایش خبر داده بود. اختلاف نظر در میان نهادهای تصمیمگیرنده، نشاندهنده عدم هماهنگی کافی در تیم اقتصادی دولت است. همچنین فشارهای بودجهای و اولویتهای هزینهای دیگر، باعث شده که افزایش کالابرگ در نوبت بعدی قرار گیرد. به نظر میرسد دولت ترجیح میدهد به جای تصمیمگیری شتابزده، با تأمین منابع کافی، این طرح را بهصورت پایدارتر و با برنامهریزی دقیقتر اجرا کند.
تحلیل پیامدهای عدم افزایش بر قدرت خرید خانوارها
با توجه به افزایش نرخ تورم و رشد قیمتها در ماههای اخیر، ثابت ماندن مبلغ کالابرگ به معنای کاهش قدرت خرید واقعی آن است. یک خانواده چهار نفره که ماهانه چهار میلیون تومان اعتبار دریافت میکند، با توجه به افزایش قیمت کالاهای اساسی، توان خرید کمتری نسبت به ماههای قبل خواهد داشت. این موضوع به ویژه برای دهکهای پایین درآمدی که بیشترین وابستگی را به این اعتبار دارند، بسیار حائز اهمیت است. در صورت عدم افزایش مبلغ در ماههای آینده، امکان دارد فشار بر معیشت خانوارها افزایش یابد و نیاز به حمایتهای تکمیلی احساس شود. کارشناسان اقتصادی معتقدند که اگر نرخ تورم در نیمه دوم سال بالا بماند، دولت ناچار خواهد شد هرچه سریعتر نسبت به اصلاح مبلغ اقدام کند.
چالش پرداخت مطالبات فروشگاهها و تأثیر آن بر زنجیره توزیع
یکی از مشکلات جدی که اجرای طرح کالابرگ را تهدید میکند، عدم پرداخت بهموقع مطالبات فروشگاههای طرف قرارداد است. نماینده تهران در مجلس به این مسئله اشاره کرده و هشدار داده که در صورت تداوم این وضعیت، فروشگاهها ممکن است همکاری خود را با طرح کاهش دهند یا حتی از پذیرش اعتبار کالابرگ خودداری کنند. این موضوع میتواند زنجیره توزیع اقلام اساسی را مختل کرده و دسترسی مردم به مواد غذایی را با مشکل مواجه کند. وعده معاون رئیسجمهور مبنی بر حل این مشکل، امیدهایی را برای رفع این چالش ایجاد کرده است، اما تحقق آن نیازمند پیگیری جدی و تزریق نقدینگی به بخش توزیع است. عدم حل این مسئله در کوتاهمدت، میتواند کارآمدی کل طرح را زیر سوال ببرد.
بررسی جایگاه کالابرگ در سیاستهای حمایتی دولت
کالابرگ به عنوان یکی از مهمترین ابزارهای حمایت از معیشت خانوارهای کمدرآمد، جایگاه ویژهای در سیاستهای اجتماعی دولت دارد. این طرح که جایگزین بخشی از یارانههای نقدی شده، هدفمندتر و متمرکزتر از روشهای قبلی عمل میکند. با این حال، عدم افزایش مبلغ در ماه جاری نشان میدهد که این سیاست همچنان وابسته به شرایط بودجهای است و نمیتوان آن را یک برنامه کاملاً پایدار و قابل اعتماد تلقی کرد. در صورتی که دولت نتواند مبلغ را با تورم هماهنگ کند، کارایی این طرح به مرور کاهش خواهد یافت. کارشناسان پیشنهاد میدهند که سازوکارهایی مانند وابسته کردن مبلغ کالابرگ به شاخص تورم یا ایجاد صندوقهای ذخیره، میتواند این طرح را از نوسانات بودجهای و تورمی مصون کند.
زمانبندی و نکات فنی شارژ اعتبار کالابرگ مرداد ۱۴۰۵
مبلغ کالابرگ مرداد ۱۴۰۵ مانند گذشته، یک میلیون تومان برای هر نفر است و زمان شارژ آن مطابق جدول همیشگی و بر اساس آخرین رقم کد ملی سرپرست خانوار انجام میشود. بر اساس روال تعیینشده، خانوارهایی که کد ملی آنها به ۰، ۱ و ۲ ختم میشود، در تاریخ ۱۵ ماه، با کدهای ۳، ۴، ۵ و ۶ در تاریخ ۲۰ ماه، و کدهای ۷، ۸ و ۹ نیز در تاریخ ۲۵ ماه، اعتبار خود را دریافت میکنند. نکته مهم این است که اعتبار تعلق گرفته با هر کارت بانکی که به نام سرپرست خانوار باشد، قابل برداشت است و نیازی به ثبتنام مجدد در سامانهای خاص نیست. همچنین فروشگاههای زنجیرهای و فروشگاههای محلی طرف قرارداد، موظف به ارائه اقلام اساسی با این اعتبار هستند و مردم میتوانند از این طریق نیازهای روزمره خود را تأمین کنند.