آسیانیوز ایران؛ سرویس سیاسی:
ساعاتی پس از اظهارات خوشبینانه مقامات آمریکایی درباره مذاکرات با ایران، جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، در مصاحبهای با فاکسنیوز از پیشرفتهای جدید در گفتوگوهای مربوط به تنگه هرمز خبر داد. او مدعی شد که ایران وعده داده است جریان نفت از این آبراه استراتژیک را به حداکثر ظرفیت برساند. ونس در ادامه با اشاره به طرح جدید آمریکا برای تضمین عبور امن کشتیها، گفت که این طرح شامل تعهد ایران به خودداری از هرگونه تیراندازی و همچنین عدم دریافت عوارض از کشتیهای عبوری است. با این حال، او تأکید کرد که واشنگتن تا زمان اثبات عملی این وعدهها، به آنها اعتماد نخواهد کرد.
این اظهارات در حالی مطرح میشود که روزنامه والاستریت ژورنال نیز گزارش داده که ایران در چارچوب توافق احتمالی، متعهد شده است که مانع عبور ناوهای جنگی آمریکا از تنگه هرمز شود. این موضوع، نشان از تلاش تهران برای محدود کردن حضور نظامی آمریکا در خلیجفارس دارد. در سوی دیگر، مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، در یک نشست خبری، با اشاره به ضرورت پایان دادن به جنگ، گفت: «برای همیشه نمیتوان جنگید. بالاخره باید آن را در نقطهای به پایان رساند.» او تأکید کرد که ایران در حال «کارسازی» مسیر برای پایان دادن به این وضعیت است.
این اظهارات، نشان از فضای دوگانهای دارد که در آن، همزمان با پیشرفت مذاکرات، همچنان تنشها و اتهامات متقابل ادامه دارد. ونس در بخش دیگری از مصاحبه خود، به مینهای کارگذاشتهشده توسط ایران در ابتدای جنگ اشاره کرد و آن را یکی از موانع اصلی بر سر راه بازگشایی کامل تنگه دانست. با این حال، معاون رئیسجمهور آمریکا بر استفاده همزمان از ابزارهای دیپلماتیک، اقتصادی و نظامی برای دستیابی به بهترین نتیجه تأکید کرد. این رویکرد، نشان از عزم واشنگتن برای اعمال فشار حداکثری بر ایران در کنار مذاکره دارد.
اظهارات مقامات آمریکایی و ایرانی، در حالی مطرح میشود که بازارهای جهانی نفت، به شدت به هرگونه نشانهای از کاهش تنشها در تنگه هرمز واکنش نشان میدهند. هرگونه توافق در این زمینه، میتواند تأثیر قابلتوجهی بر قیمت نفت و اقتصاد جهانی داشته باشد. حالا باید دید که آیا وعدههای دادهشده از سوی ایران، به مرحله اجرا خواهد رسید و آیا طرح جدید آمریکا میتواند تضمینکننده امنیت کشتیرانی در این آبراه حیاتی باشد یا اینکه همچنان شاهد تنشها و ابهامات در این منطقه خواهیم بود.
تحلیل اظهارات ونس و پیامدهای آن بر مذاکرات
اظهارات جیدی ونس را میتوان یک حرکت حسابشده در چارچوب جنگ روانی و دیپلماسی عمومی آمریکا دانست. او با اعلام وعدههای ایران، سعی دارد هم افکار عمومی را نسبت به پیشرفت مذاکرات امیدوار کند و هم با تأکید بر «عدم اعتماد» تا زمان اثبات عملی، فشار را بر تهران حفظ کند.
محورهای توافق احتمالی و چالشهای پیش رو
به نظر میرسد محورهای اصلی توافق شامل عبور حداکثری نفت، عدم دریافت عوارض، خودداری از تیراندازی و همچنین ممانعت از عبور ناوهای جنگی آمریکا باشد. اما چالشهای عمدهای مانند مینهای کارگذاشتهشده و همچنین نحوه راستیآزمایی تعهدات، همچنان باقی است.
نقش پزشکیان و موضعگیری ایران
اظهارات پزشکیان مبنی بر اینکه «برای همیشه نمیتوان جنگید»، نشان از عزم جدی تهران برای پایان دادن به بحران دارد. به نظر میرسد که ایران به دنبال یک راهحل دیپلماتیک است، اما در عین حال بر مواضع خود در مورد محدودیتهای نظامی آمریکا در منطقه نیز پافشاری میکند.
واکنشهای بینالمللی و بازار نفت
با توجه به اهمیت تنگه هرمز در تأمین انرژی جهان، هرگونه نشانهای از توافق میتواند به کاهش قیمت نفت و بهبود اعتماد به بازارهای جهانی منجر شود. اما تا زمانی که توافق به مرحله اجرا نرسد، نوسانات قیمت نفت ادامه خواهد داشت.
سناریوهای پیشرو
دو سناریوی اصلی پیش روست:
- سناریوی اول، حصول توافق و بازگشایی کامل تنگه هرمز که میتواند به کاهش تنشها و بهبود روابط منطقهای منجر شود.
- سناریوی دوم، شکست مذاکرات و تشدید تنشها که احتمالاً با اقدامات نظامی یا تحریمهای جدید همراه خواهد بود.