آسیانیوز ایران؛ سرویس اقتصادی:
پس از ماه‌ها انتظار و دغدغه‌های معیشتی، سرانجام خبر خوشی برای بازنشستگان و مستمری‌بگیران تأمین‌اجتماعی به گوش می‌رسد. وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی در جلسه اخیر با مدیرعامل سازمان تأمین‌اجتماعی اعلام کرده است که احتمالاً پرداخت معوقات متناسب‌سازی و افزایش حقوق بازنشستگان از دهم شهریورماه آغاز خواهد شد. این خبر که مورد استقبال گسترده جامعه بازنشستگی قرار گرفته، پس از هفته‌ها ابهام و نگرانی درباره زمان واریز این مطالبات، نور امیدی را در دل میلیون‌ها خانواده ایرانی روشن کرده است.
بر اساس اعلام سخنگوی کمیسیون اجتماعی مجلس، مجموع مطالبات معوق بازنشستگان تأمین‌اجتماعی بابت مابه‌التفاوت فروردین و اردیبهشت‌ماه به رقم هنگفت ۸۲ هزار میلیارد تومان (۸۲ همت) رسیده است . این مبلغ، که ناشی از افزایش حقوق سال جاری بازنشستگان نسبت به سال قبل است ، قرار است از طریق بانک رفاه کارگران تأمین و پرداخت شود . با توجه به اینکه پرداخت حقوق مردادماه معمولاً از ۳۰ مرداد آغاز می‌شود، احتمال دارد معوقات فروردین و اردیبهشت پس از واریز حقوق مرداد، به حساب بازنشستگان واریز گردد .
با این حال، بازنشستگان همچنان نسبت به کاهش ارزش پول خود در این مدت طولانی معترض هستند و خواستار شفاف‌سازی بیشتر سازمان تأمین‌اجتماعی درباره زمان دقیق و نحوه پرداخت هستند . همچنین برخی از بازنشستگان معتقدند که این سازمان باید بابت تأخیر در پرداخت، جریمه دیرکرد نیز محاسبه کند . اما آنچه مسلم است، وعده جدید مسئولان، امیدواری‌ها را برای رفع یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های معیشتی این قشر زحمت‌کش افزایش داده است.
ابعاد مالی و علت تأخیر در پرداخت معوقات
مبلغ ۸۲ همتی معوقات بازنشستگان تأمین‌اجتماعی، رقم قابل توجهی است که نشان از فشار مالی سنگین بر سازمان دارد . بر اساس اعلام مدیرکل امور مستمری‌های سازمان، این مبلغ صرفاً ناشی از افزایش حقوق در سال جاری است و شامل حقوق کامل دو ماه نمی‌شود . مدیرکل امور مستمری‌بگیران سازمان تأمین‌اجتماعی، بنفشه محمودیان، با اشاره به اینکه مستمری ماهانه عمدتاً از محل منابع حق‌بیمه تأمین می‌شود، تأکید کرده است که پرداخت این مابه‌التفاوت نیازمند تأمین منابع مازاد بر نقدینگی جاری سازمان است. علت اصلی این تأخیر، ناترازی بین منابع و مصارف سازمان تأمین‌اجتماعی است که در سال‌های اخیر تشدید شده است.
کاهش تعداد بیمه‌پردازان، افزایش هزینه‌های درمانی و اجرای طرح‌های حمایتی مانند متناسب‌سازی، همگی بر کسری بودجه این سازمان افزوده‌اند. علاوه بر این، فرآیند قانونی تصویب افزایش حقوق و صدور احکام جدید نیز هر ساله زمان‌بر است و معمولاً در ماه‌های دوم یا سوم سال نهایی می‌شود . با این حال، امسال به دلیل شرایط ویژه اقتصادی و جنگ، این فرآیند با کندی بیشتری همراه بوده است. برای تأمین این منابع، سازمان تأمین‌اجتماعی در حال رایزنی با دولت و بانک مرکزی است. یکی از راهکارهای اصلی، دریافت بخشی از منابع از طریق بانک رفاه کارگران است که پیگیری‌ها برای نهایی کردن این توافق در جریان است . همچنین، جلساتی با کانون عالی بازنشستگان برگزار شده تا از نظرات و همفکری این نهاد صنفی در فرآیند تأمین مالی استفاده شود .
واکنش جامعه بازنشستگی و مطالبات صنفی
خبر پرداخت معوقات از ۱۰ شهریور، واکنش‌های متفاوتی را در میان بازنشستگان و مستمری‌بگیران به همراه داشته است. بسیاری از آنها، اگرچه از این وعده خرسند هستند، اما نسبت به تحقق آن تردید دارند و آن را مشروط به تأمین منابع مالی می‌دانند . یکی از بازنشستگان در این باره گفته است: «امیدواریم وعده‌ی روی کاغذ و رسانه‌ها نباشه..هرچند که باتوجه به تورم حالا دیگه این مبلغ که بخشی از اون هم با قانون‌گریزی سازمان تامین اجتماعی از فیش‌ها حذف شد چندان گره‌گشا نیست» .
برخی دیگر از بازنشستگان، نسبت به کاهش ارزش پول خود در مدت زمان طولانی انتظار معترض هستند و معتقدند که سازمان باید بابت این تأخیر، جریمه دیرکرد نیز پرداخت کند. یکی از کاربران در این باره نوشته است: «تامین اجتماعی برای یک روز دیرکرد پرداخت حق بیمه، از کارفرما جریمه می‌گیرد، چگونه است که برای تاخیر در پرداخت مطالبات بازنشستگان، هیچ هزینه‌ای پرداخت نمی‌کند. این عمل ناصواب باید اصلاح شود». رئیس کانون عالی بازنشستگان نیز بر ضرورت شفاف‌سازی سازمان تأمین‌اجتماعی درباره زمان دقیق و نحوه پرداخت تأکید کرده است . بازنشستگان همچنین خواستار افزایش سقف وام ضروری و بهبود پوشش بیمه تکمیلی هستند . این مطالبات، نشان از عمق مشکلات معیشتی این قشر و نیاز به حمایت‌های گسترده‌تر از سوی دولت و سازمان تأمین‌اجتماعی دارد.
نقش متناسب‌سازی در افزایش حقوق بازنشستگان
طرح متناسب‌سازی حقوق بازنشستگان، یکی از مهم‌ترین برنامه‌های قانون برنامه هفتم توسعه است که در سال ۱۴۰۵ به آخرین مرحله خود می‌رسد . این طرح، با هدف کاهش شکاف بین حقوق بازنشستگان و شاغلان و جبران کاهش قدرت خرید ناشی از تورم، طی یک برنامه سه‌ساله اجرا می‌شود. امسال، آخرین مرحله این طرح (۳۰ درصد باقیمانده) اعمال می‌شود تا مستمری بازنشستگان به حداقل ۹۰ درصد حقوق شاغلان مشابه برسد.
با این حال، اجرای کامل این طرح در سال جاری، باعث افزایش چشمگیر مبلغ معوقات شده است. به طوری که مجموع مابه‌التفاوت فروردین و اردیبهشت به ۸۲ همت رسیده که بیش از سال‌های گذشته است . سازمان تأمین‌اجتماعی با وجود مشکلات مالی، بر اجرای این طرح تأکید دارد و سعی کرده است با صدور احکام جدید و بارگذاری آن در سامانه، روند اجرایی را تسریع بخشد. بازنشستگان می‌توانند برای مشاهده جزئیات افزایش حقوق و متناسب‌سازی خود، به سامانه خدمات غیرحضوری تأمین‌اجتماعی به آدرس tamin.ir یا اپلیکیشن «تأمین من» مراجعه کنند . سازمان همچنین ابزار آنلاین «محاسبه‌گر مستمری متناسب‌سازیشده» را برای شفاف‌سازی بیشتر در اختیار بازنشستگان قرار داده است . این اقدامات، گامی در جهت کاهش ابهامات و افزایش اعتماد جامعه بازنشستگی به سازمان است.
وضعیت مزایای جانبی و کمک هزینه‌ها
بررسی احکام جدید حقوقی بازنشستگان نشان می‌دهد که مزایای جانبی آنان در سال ۱۴۰۵ تغییر چندانی نسبت به سال گذشته نداشته است. بر اساس اطلاعات منتشرشده، کمکهزینه‌های مسکن (۲۷۰ هزار تومان)، معیشت یا بن (۶۰۰ هزار تومان)، عائلهمندی (۲ میلیون و ۱۰۰ هزار تومان) و اولاد (به ازای هر فرزند، یک میلیون و ۷۱۹ هزار تومان) کماکان به قوت خود باقی هستند . این مبالغ، در شرایطی که تورم همچنان در سطوح بالا قرار دارد، پاسخگوی نیازهای معیشتی بازنشستگان نیست و بسیاری از آنها از عدم افزایش این مزایا گلایه‌مند هستند .
یکی از بازنشستگان در این باره نوشته است: «چرا مابه‌التفاوت پرداخت نمیشه... من مستمری بگیر هستم چرا سیصد هزار پول خوراکی هم نمیشه به من دادن؟» . این اعتراضات، نشان از شکاف عمیق بین درآمد و هزینه‌های زندگی بازنشستگان دارد که با وجود افزایش حقوق، همچنان ادامه دارد. سازمان تأمین‌اجتماعی نیز با استناد به محدودیت‌های شدید منابع مالی، از افزایش این مزایا خودداری کرده استبا این حال، بازنشستگان و کانون‌های صنفی، خواستار بازنگری در این مزایا و افزایش آنها متناسب با نرخ تورم هستند. آنها معتقدند که ثابت ماندن این مبالغ، عملاً به معنای کاهش قدرت خرید آنهاست و این موضوع، بر کیفیت زندگی و سلامت این قشر تأثیر منفی می‌گذارد .
. چشم‌انداز آینده و راهکارهای پیشنهادی
با وجود وعده پرداخت معوقات از ۱۰ شهریور، آینده مطالبات بازنشستگان و پایداری مالی سازمان تأمین‌اجتماعی همچنان در هاله‌ای از ابهام قرار دارد. برای حل اساسی این مشکلات، کارشناسان راهکارهای متعددی را پیشنهاد می‌کنند که از جمله آنها می‌توان به افزایش سهم دولت در تأمین منابع سازمان، مبارزه با فرار بیمه‌ای و بهبود بهره‌وری در هزینه‌های درمانی اشاره کرد. همچنین، اصلاح ساختار نظام تأمین‌اجتماعی و ایجاد صندوق‌های بیمه‌ای پایدار، یک ضرورت اجتناب‌ناپذیر است. بازنشستگان نیز خواستار شفاف‌سازی بیشتر در عملکرد مالی سازمان و اعلام زمان‌بندی دقیق برای پرداخت‌های آینده هستند.
آنها معتقدند که با وجود مشکلات مالی، سازمان باید برنامه‌ای منظم برای پرداخت به‌موقع حقوق و مزایا ارائه دهد تا از بلاتکلیفی و فشار روانی بر آنها کاسته شود. همچنین، بازنشستگان بر لزوم افزایش سقف وام ضروری و بهبود پوشش بیمه تکمیلی تأکید دارند. در نهایت، باید توجه داشت که تأمین معیشت بازنشستگان، نه تنها یک مسئولیت اقتصادی، بلکه یک تعهد اجتماعی و اخلاقی است. این قشر، با سال‌ها تلاش و زحمت، سهم خود را در توسعه کشور ایفا کرده‌اند و اکنون باید از حمایت‌های لازم برای یک زندگی شرافتمندانه برخوردار شوند. امید است که با همکاری دولت، مجلس و سازمان تأمین‌اجتماعی، شاهد بهبود وضعیت معیشتی بازنشستگان و تحقق عدالت اجتماعی در این حوزه باشیم.