آسیانیوز ایران؛ سرویس اقتصادی:
بامداد امروز، حساب بانکی سرپرستان خانوار در دهک‌های چهارم تا نهم، شاهد واریز یارانه نقدی مردادماه بود. سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها با اجرای مرحله ۱۸۶ پرداخت‌های خود، مبلغ ۳۰۰ هزار تومان را به ازای هر نفر از اعضای این خانوارها، به حساب آنها واریز کرد. این پرداخت، آخرین مرحله از واریز یارانه‌های مردادماه محسوب می‌شود. پیش از این، یارانه ۴۰۰ هزار تومانی دهک‌های اول تا سوم (که مشمول حمایت ویژه هستند) در روز ۲۵ مرداد، و همچنین مستمری مددجویان کمیته امداد و بهزیستی نیز در روز ۲۰ مرداد، به حساب سرپرستان خانوار واریز شده بود. بر اساس آمارهای رسمی، حدود ۲۸ میلیون و ۲۱۳ هزار نفر در دهک‌های اول تا سوم قرار دارند که یارانه ۴۰۰ هزار تومانی را دریافت کرده‌اند. همچنین دهک‌های چهارم تا نهم که بخش بزرگی از جمعیت کشور را شامل می‌شوند، این ماه نیز همانند ماه‌های گذشته ۳۰۰ هزار تومان به ازای هر نفر دریافت کرده‌اند.
مبلغ یارانه در این مرحله، با کسورات مربوط به اقساط تسهیلات و تعهدات مالی سرپرستان خانوار (مانند وام اربعین، تسهیلات کرونا و خریدهای اعتباری) محاسبه و پرداخت شده است. بنابراین ممکن است مبلغ واریزی برخی از خانوارها به دلیل وجود این کسورات، کمتر از ۳۰۰ هزار تومان به ازای هر نفر باشد. این پرداخت‌ها در حالی انجام می‌شود که در ماه‌های اخیر، شاهد افزایش قیمت‌های کالاهای اساسی و فشار بر معیشت خانوارها بوده‌ایم. بسیاری از کارشناسان اقتصادی بر این باورند که با وجود این یارانه‌ها، همچنان نیاز به سیاست‌های حمایتی جدی‌تر و مؤثرتر برای حفظ قدرت خرید مردم وجود دارد.
بررسی‌ها نشان می‌دهد که در طول یک سال گذشته، با وجود تورم بالای ۳۰ درصدی، مبلغ یارانه نقدی تغییری نکرده است. این موضوع، باعث شده که قدرت خرید این مبلغ در مقابل افزایش قیمت‌ها، به شدت کاهش یابد و برخی از کارشناسان، خواستار بازنگری در میزان و روش پرداخت یارانه‌ها شده‌اند. علاوه بر یارانه نقدی، طرح کالابرگ الکترونیک نیز به عنوان یکی دیگر از ابزارهای حمایتی، با زمان‌بندی جداگانه و بر اساس کد ملی سرپرست خانوار، شارژ می‌شود. این طرح که به تازگی اجرایی شده، به خانوارها امکان خرید ۱۱ قلم کالای اساسی را با قیمت یارانه‌ای می‌دهد.
روند اجرایی و زمان‌بندی پرداخت یارانه‌های مرداد ۱۴۰۵
پرداخت یارانه نقدی در مردادماه ۱۴۰۵، مطابق روال ماه‌های گذشته و بر اساس جدول زمان‌بندی سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها انجام شده است. این فرایند در سه نوبت مجزا صورت گرفت: ابتدا در ۲۰ مرداد، مستمری مددجویان تحت پوشش کمیته امداد و بهزیستی واریز شد. سپس در ۲۵ مرداد، یارانه ۴۰۰ هزار تومانی دهک‌های اول تا سوم پرداخت شد و نهایتاً در بامداد ۳۱ مرداد، یارانه ۳۰۰ هزار تومانی دهک‌های چهارم تا نهم به حساب سرپرستان خانوار واریز گردید.
مبلغ واریزی و تفاوت دهک‌های درآمدی
مبلغ یارانه نقدی در مردادماه، بر اساس دهک‌بندی درآمدی که توسط وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی تعیین می‌شود، با تفاوت ۱۰۰ هزار تومانی برای دهک‌های مختلف بوده است. دهک‌های اول تا سوم (که نیازمندترین اقشار جامعه هستند)، ۴۰۰ هزار تومان به ازای هر نفر و دهک‌های چهارم تا نهم، ۳۰۰ هزار تومان به ازای هر نفر دریافت کرده‌اند. بر اساس قانون، دهک دهم درآمدی، مشمول دریافت یارانه نقدی نیست و از لیست دریافت‌کنندگان حذف شده است. این تفاوت در مبلغ، نشان از رویکرد حمایتیِ هدفمندتر دولت نسبت به دهک‌های پایین‌تر دارد.
کسورات و تعهدات مالی مؤثر بر مبلغ واریزی
نکته بسیار مهمی که در این پرداخت باید به آن توجه کرد، اعمال کسورات مربوط به اقساط تسهیلات و تعهدات مالی سرپرستان خانوار است. سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها اعلام کرده که مبلغ واریزی برای هر سرپرست خانوار، پس از کسر اقساط وام‌هایی مانند وام اربعین، تسهیلات کرونا و بدهی‌های اعتباری به حساب آنها واریز شده است. این موضوع، باعث شده که مبلغ واریزی برخی از خانوارها، کمتر از مبلغ ۳۰۰ هزار تومان به ازای هر نفر باشد و این امر، ممکن است باعث نارضایتی و سردرگمی برخی از دریافت‌کنندگان شده باشد.
چالش‌ها و نارضایتی‌های موجود در فرایند پرداخت
بررسی نظرات کاربران در شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌ها نشان می‌دهد که برخی از خانوارها، هنوز موفق به دریافت یارانه خود نشده‌اند یا مبلغ کمتری نسبت به ماه‌های قبل دریافت کرده‌اند. برخی کاربران از عدم تطابق دهک‌بندی با وضعیت واقعی اقتصادی خود گلایه کرده و نسبت به این موضوع اعتراض دارند. همچنین، برخی از سرپرستان خانوار نیز از وجود کسورات ناخواسته و عدم اطلاع‌رسانی کافی در این خصوص، ابراز نارضایتی کرده‌اند. این موارد، نشان از وجود نقاط کور در فرایند اجرایی و اطلاع‌رسانیِ این طرح دارد که نیازمند شفاف‌سازی و اصلاح توسط متولیان امر است.
تفاوت یارانه نقدی با طرح کالابرگ الکترونیکی
یارانه نقدی مردادماه و طرح کالابرگ الکترونیکی، دو برنامه حمایتی کاملاً مستقل با اهداف و ضوابط جداگانه هستند. یارانه نقدی، یک پرداخت نقدی ماهانه است که مستقیماً به حساب بانکی سرپرست خانوار واریز می‌شود و سرپرست خانوار در نحوه و مکان مصرف آن، هیچگونه محدودیتی ندارد. در مقابل، طرح کالابرگ الکترونیکی یک اعتبار خرید جداگانه است که برای خرید ۱۱ قلم کالای اساسی (شامل برنج، گوشت، مرغ، تخم‌مرغ، روغن، ماکارونی، پنیر، شیر، قند و شکر، حبوبات و چای) تخصیص داده می‌شود و تنها در فروشگاه‌های طرف قرارداد قابل استفاده است. زمان‌بندی شارژ کالابرگ نیز مجزا و بر اساس آخرین رقم کد ملی سرپرست خانوار، متفاوت از تاریخ واریز یارانه نقدی است.