آسیانیوز ایران؛ سرویس سیاسی:
هیبت الحلبوسی، رئیس مجلس نمایندگان عراق، یکی از چهره‌های کلیدی در عرصه سیاسی این کشور است که اخیراً با اقدام جنجالی خود، توجهات را به سمت خود جلب کرده است. او که در سال ۲۰۱۸ به عنوان جوان‌ترین رئیس مجلس در تاریخ عراق انتخاب شد، همچنان یکی از تأثیرگذارترین شخصیت‌های سیاسی این کشور به شمار می‌رود. روز چهارشنبه ۲۸ مرداد، الحلبوسی میزبان محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی ایران، در بغداد بود. در این دیدار، دو طرف بر ضرورت گسترش همکاری‌های دوجانبه، تقویت دیپلماسی پارلمانی و فعال‌سازی کمیته‌های دوستی تأکید کردند.
الحلبوسی در این دیدار، با اشاره به شرایط ویژه عراق، از قالیباف خواست که برای صادرات نفت این کشور از طریق تنگه هرمز، «ویژگی خاص» در نظر گرفته شود تا منافع اقتصادی عراق حفظ گردد. او تأکید کرد که عراق یکی از کشورهایی است که بیشترین تأثیر را از تحولات منطقه متحمل شده است. اما تنها یک روز پس از این دیدار رسمی و دیپلماتیک، الحلبوسی با انتشار تصویری در شبکه اجتماعی ایکس، فضای همکاری را به چالش کشید. در این تصویر، عبارت «الخلیج العربی» (خلیج عربی) به جای نام تاریخی «خلیج فارس» درج شده بود. این اقدام، موجی از واکنش‌های تند کاربران ایرانی و حتی عراقی را در پی داشت. بسیاری از کاربران با انتشار نوت‌هایی بر تصویر الحلبوسی، نام «خلیج فارس» را اصلاح کرده و بر حقانیت تاریخی این نام تأکید کردند.
اتهام جعل و سوءاستفاده از قدرت الحلبوسی
این جنجال، در حالی رخ داده است که الحلبوسی به عنوان رئیس مجلس عراق، نقش مهمی در روابط تهران-بغداد ایفا می‌کند. او در سال ۲۰۲۳ نیز از سوی دادگاه عراق به اتهام «جعل و سوءاستفاده از قدرت» به یک سال زندان محکوم شد، اما از آنجایی که وی دارای مصونیت پارلمانی بود، این حکم اجرا نشد. با وجود این حواشی، سفر قالیباف به عراق و دیدار با مقامات ارشد این کشور، نشان از اراده دو طرف برای تقویت روابط در سطوح مختلف دارد. با این حال، این اقدام الحلبوسی می‌تواند به یک مانع جدید در روابط دو کشور تبدیل شود.
تصویر الحلبوسی، واکنشی به این تصویر منتشر شده توسط قالیباف بوده است. البته برخی رسانه های اصواگرا معتقدند این تصویر از قالیباف، پاسخی به الحلبوسی بوده است. هیبت الحلبوسی، رئیس مجلس عراق همزمان با سفر قالیباف به عراق، تصویری شخصی از خود منتشر کرد که در پس‌زمینه آن واضحاً عنوان «الخلیج العربی» درج شده بود. این اقدام واکنش‌های گسترده‌ای را در محافل سیاسی و رسانه‌ای به همراه داشت.
بررسی ابعاد تاریخی و حقوقی نام خلیج فارس
نام «خلیج فارس» برای بیش از دو هزار سال، در تمامی نقشه‌ها و اسناد بین‌المللی، به عنوان نام رسمی این آبراه ثبت شده است. سازمان ملل متحد و مراجع معتبر بین‌المللی نیز همواره بر استفاده از این نام تاریخی تأکید کرده‌اند. تغییر این نام، نه تنها یک تحریف تاریخی، بلکه نقض قوانین بین‌المللی محسوب می‌شود. استفاده از عبارت «خلیج عربی» توسط رئیس مجلس عراق، با این پیشینه تاریخی و حقوقی در تضاد کامل قرار دارد و می‌تواند به عنوان یک اقدام تحریک‌آمیز علیه حاکمیت ایران تعبیر شود.
واکنش‌های گسترده کاربران عراقی و ایرانی در فضای مجازی
فضای مجازی، به سرعت به میدان نبردی برای دفاع از نام «خلیج فارس» تبدیل شد. کاربران عراقی و ایرانی با هشتگ‌های مختلف، به این اقدام واکنش نشان دادند و بر حقانیت نام تاریخی «خلیج فارس» تأکید کردند. این واکنش‌ها، نشان از حساسیت بالای افکار عمومی منطقه نسبت به این موضوع و همچنین هوشیاری کاربران در مقابل تحریف‌های تاریخی دارد.
پیامدهای سیاسی و دیپلماتیک این توییت برای روابط ایران و عراق
با وجود اینکه روابط ایران و عراق در سال‌های اخیر، روند رو به رشدی را طی کرده است، این توییت می‌تواند به منبع جدیدی از تنش در روابط دو کشور تبدیل شود. ایران همواره بر استفاده از نام «خلیج فارس» تأکید داشته و هرگونه اقدام در جهت تغییر این نام را، نوعی بی‌احترامی به حاکمیت و تمامیت ارضی خود تلقی می‌کند. این اقدام، می‌تواند به کاهش اعتماد و افزایش تنش‌های دیپلماتیک منجر شود و زمینه‌های همکاری‌های مشترک در سایر حوزه‌ها را تحت تأثیر قرار دهد.
تحلیل کاربران عربستانی از واکنش مردم عراق
واکنش کاربران عربستانی به این ماجرا، بیانگر یک نکته مهم است. آنها که عموماً بر استفاده از عبارت «خلیج عربی» اصرار دارند، از واکنش تند مردم عراق به این اقدام، ابراز شگفتی کردند. این موضوع، نشان از وجود اختلافات عمیق در میان کشورهای عربی در مورد این نام دارد و نشان می‌دهد که همه عرب‌ها، با رویکرد برخی کشورهای عربی در تغییر نام خلیج فارس، هم‌عقیده نیستند.
راهکارهای خروج از این بحران دیپلماتیک
برای خروج از این بحران، راهکارهای متعددی وجود دارد. نخستین و مهم‌ترین راهکار، عذرخواهی رسمی رئیس مجلس عراق و تصحیح توییت خود و تأکید بر استفاده از نام «خلیج فارس» است. همچنین، ایران می‌تواند با استفاده از ظرفیت‌های دیپلماتیک خود، بر ضرورت استفاده از این نام تاریخی در تمامی مکاتبات رسمی تأکید کند. در نهایت، این حادثه، می‌تواند به عنوان یک فرصت برای یادآوری دوباره اهمیت احترام به اسامی تاریخی و هویت منطقه‌ای و نیز تقویت همکاری‌های رسانه‌ای برای مقابله با تحریف‌های تاریخی، مورد استفاده قرار گیرد.