آسیانیوز ایران؛ سرویس اقتصادی:
بازار خودروی ایران، این روزها با یک خبر ویژه برای دوستداران خودروهای لوکس و شاسی‌بلندهای ژاپنی داغ شده است. گمرک جمهوری اسلامی ایران، با استناد به نامه‌های وزارت صمت و سازمان توسعه تجارت، بخشنامه‌ای صادر کرده که بر اساس آن، واردات تویوتا لندکروز هیبرید و لکسوس (مدل‌های LX600 و LX700) تنها از یک مسیر مشخص امکان‌پذیر است. بر اساس این ابلاغیه جدید که به امضای محمدعلی بهپوری، مدیرکل دفتر واردات گمرک رسیده است، این خودروهای خاص و لاکچری، صرفاً از طریق رویه «ایرانیان مقیم خارج از کشور» قابل واردات خواهند بود و دیگر مسیرهای وارداتی، شامل این برندها نخواهند شد.
این بخشنامه که در تاریخ ۳۱ مرداد ۱۴۰۵ صادر شده، در راستای ضوابط اجرایی قانون بودجه سال ۱۴۰۴ و با هدف ساماندهی فرآیند واردات خودرو و مدیریت تقاضا در بازار، ابلاغ گردیده است. جزئیات این طرح نشان می‌دهد که ایرانیان مقیم خارج از کشور که واجد شرایط قانونی باشند، مجاز به ثبت سفارش و واردات یک دستگاه خودروی سواری شخصی هستند. با این حال، این برندهای خاص، به عنوان مشمولان مقررات ویژه، تنها از همین دریچه اجازه ورود به کشور را خواهند داشت.
یکی از نکات کلیدی این بخشنامه، تأکید بر واردات «بدون انتقال ارز» است؛ یعنی متقاضیان باید هزینه خودرو را از محل ارز شخصی خود تأمین کنند و هیچ گونه ارز دولتی یا نیمایی به این واردات تعلق نخواهد گرفت. همچنین، خودروهای مشمول این طرح باید دارای استانداردهای بین‌المللی معتبر بوده و در گمرک، بازرسی فنی و کیفی دقیقی را پشت سر بگذارند تا از انطباق آنها با قوانین و مقررات داخلی اطمینان حاصل شود. این بخشنامه که خطاب به ناظرین، مدیران کل و مدیران تمامی گمرکات اجرایی کشور صادر شده، بر مسئولیت نظارت مستقیم بالاترین مقام گمرک اجرایی برای حسن اجرای آن تأکید کرده است.
بخشنامه و تغییرات در سیاست واردات خودروهای لوکس
با توجه به بخشنامه جدید، یک تغییر اساسی در سیاست واردات خودروهای لوکس به کشور ایجاد شده است. پیش از این، واردات خودروهای لوکس از طریق روش‌های مختلف و با نرخ‌های ارزی متفاوت انجام می‌شد، اما با این بخشنامه، دولت تنها یک دریچه مشخص را برای ورود این برندها به کشور باز گذاشته است. این تصمیم، با هدف جلوگیری از خروج ارز، مدیریت تقاضا و همچنین شفاف‌سازی فرآیند واردات خودروهای خاص اتخاذ شده است. محدود کردن این خودروها به «رویه ایرانیان خارج از کشور» نشان می‌دهد که دولت به دنبال تأمین نیازهای این گروه خاص و در عین حال، کنترل و نظارت دقیق‌تر بر جریان واردات خودروهای لوکس است.
بررسی مدل‌های مجاز و استانداردهای مورد نیاز
در این بخشنامه، به طور مشخص به سه مدل اشاره شده است: تویوتا لندکروز هیبرید، لکسوس LX600 و لکسوس LX700 (در دو نوع هیبرید و بنزینی). این انتخاب، نشان از تمایل دولت به واردات خودروهای به‌روز و با فناوری‌های جدید (به ویژه نسخه‌های هیبریدی) دارد که هم مصرف سوخت کمتری دارند و هم با استانداردهای زیست‌محیطی روز جهان همخوانی بیشتری دارند. تأکید بر «استانداردهای بین‌المللی» نیز نشان می‌دهد که خودروهای وارداتی باید از کیفیت و ایمنی بالایی برخوردار باشند و صرفاً هر خودرویی، اجازه ورود به کشور را نخواهد داشت. این موضوع، می‌تواند به افزایش سطح کیفی خودروهای موجود در بازار و همچنین بهبود ایمنی جاده‌ها کمک کند.
شرایط متقاضیان و رویه «بدون انتقال ارز»
یکی از مهم‌ترین نکات این بخشنامه، تأکید بر «واردات بدون انتقال ارز» است. به این معنا که متقاضیان (ایرانیان مقیم خارج) باید هزینه خودرو را از محل ارز شخصی خود تأمین کنند و هیچ گونه ارز دولتی یا نیمایی به این واردات تعلق نمی‌گیرد. این رویه، از خروج ارز از منابع رسمی کشور جلوگیری می‌کند و در عین حال، به ایرانیان مقیم خارج این امکان را می‌دهد که با استفاده از سرمایه‌های خود، خودروی مورد نظر را به ایران وارد کنند. همچنین، این طرح، به طور خودکار، فشار تقاضا برای این برندهای خاص را از بازار آزاد و صرافی‌ها کاهش می‌دهد.
نقش گمرک و نظارت بر اجرای بخشنامه
بر اساس این ابلاغیه، مسئولیت نظارت بر حسن اجرای این بخشنامه، بر عهده بالاترین مقام گمرک اجرایی (مدیرکل گمرک) گذاشته شده است که نشان از اهمیت بالای این موضوع و لزوم دقت نظر در اجرای آن دارد. گمرک، به عنوان مرجع قانونی ترخیص کالا، نقش کلیدی در کنترل ورود این خودروها و همچنین تطابق آنها با استانداردها ایفا می‌کند. انتظار می‌رود که گمرک، با بازرسی‌های دقیق و مستمر، از ورود خودروهای غیرمجاز یا بی‌کیفیت جلوگیری کرده و همچنین از حقوق مالکیت معنوی برندهای مذکور حمایت کند. شفافیت در فرآیند ترخیص و اطلاع‌رسانی دقیق به متقاضیان، از دیگر وظایف گمرک در این زمینه است.
تأثیر این بخشنامه بر بازار خودروهای لوکس در ایران
این بخشنامه، احتمالاً تأثیرات قابل توجهی بر بازار خودروهای لوکس در داخل کشور خواهد داشت. با محدود شدن واردات این خودروها به یک روش خاص، عرضه آنها در بازار داخلی با کاهش رو به رو خواهد شد و این موضوع، می‌تواند به افزایش قیمت این خودروها در بازار آزاد (در صورت یافت شدن) منجر شود. از سوی دیگر، این بخشنامه می‌تواند به کاهش رانت‌خواری و دلالی در بازار خودروهای لوکس کمک کند، چرا که مسیر ورود آنها شفاف‌تر و محدودتر شده است. همچنین، این طرح می‌تواند به عنوان یک مدل برای واردات سایر خودروهای خاص و لوکس در آینده نیز مورد استفاده قرار گیرد و به تنظیم بازار خودروهای وارداتی کمک کند.