آسیانیوز ایران؛ سرویس سیاسی:
سخنان امروز دونالد ترامپ، یک بار دیگر نشان داد که سیاست فشار حداکثری، همچنان ستون اصلی راهبرد کاخ سفید در قبال ایران است. رئیس‌جمهور آمریکا با صراحت تمام، هر گونه مذاکره یا دیدار با مقام‌های ایرانی را رد کرد و تأکید کرد که گزینه نظامی برای وادار کردن ایران به امتیازدهی، همچنان روی میز باقی مانده است. ترامپ که این اظهارات را در یک نشست خبری با خبرنگاران بیان کرد، ایران را در «مخمصه بزرگی» توصیف کرد و مدعی شد که این کشور حتی در پرداخت حقوق نیروهای نظامی خود نیز با مشکل مواجه است. این ادعاها، در حالی مطرح می‌شود که دولت ایران بارها بر توانمندی‌های اقتصادی و نظامی خود تأکید کرده است.
یکی از بخش‌های جنجالی سخنان ترامپ، اظهارات او درباره تنگه هرمز بود. او گفت که این آبراه استراتژیک «باز است» و نیروهای آمریکایی آن را به‌طور کامل از مین پاکسازی کرده‌اند. سخنگوی فرماندهی مرکزی ایالات متحده نیز مدعی شد که از ابتدای ماه مه، به حدود ۱۵۰۰ کشتی برای عبور از تنگه هرمز کمک شده است. ترامپ در پاسخ به سوالی درباره تحریم بانک‌های چینی که با ایران تجارت می‌کنند، با حالتی کنایی گفت که مجبور نیست همه تصمیمات خود را اعلام کند و پرسید: «چه کسی گفته من این کار را نمی‌کنم؟»
بر اساس گزارش وال‌استریت ژورنال، ترامپ بازگشت به چارچوب اولیه توافق میان آمریکا و ایران در ماه ژوئن را رد کرده است. ایران تأکید دارد که هرگونه بازگشایی تنگه هرمز باید بر مبنای همان چارچوب ژوئن انجام شود که شامل کاهش تحریم‌ها و محدود شدن فشارهای آمریکا نیز می‌شود. با وجود تلاش‌های میانجی‌گرانه پاکستان، عمان و قطر، به نظر می‌رسد که مذاکرات برای کاهش تنش‌ها، با بن‌بست جدی مواجه شده است و آمریکا همچنان بر افزایش فشارهای اقتصادی به عنوان ابزار اصلی خود، حساب باز کرده است.
تحلیل اظهارات ترامپ درباره تنگه هرمز
ترامپ با اعلام اینکه «تنگه هرمز باز است» و «نیروهای آمریکایی آن را پاکسازی کرده‌اند»، در واقع یک ادعای راهبردی را مطرح کرده است. این سخن، به معنای نمایش قدرت و کنترل آمریکا بر یکی از حساسترین آبراه‌های جهان است که به گفته سخنگوی فرماندهی مرکزی آمریکا، از ابتدای ماه مه به ۱۵۰۰ کشتی برای عبور کمک شده است. این آمار، برای نشان دادن نقش حیاتی آمریکا در امنیت دریانوردی و همچنین فشار بر ایران برای عقب‌نشینی از مواضع خود در قبال این آبراه، مطرح می‌شود. با این حال، ایران بارها تأکید کرده است که امنیت و آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز، در گرو همکاری و توافق با ایران به عنوان کشور ساحلی است و هرگونه اقدام یک‌طرفه را رد می‌کند.
بررسی موضع آمریکا در برابر میانجی‌گری کشورهای منطقه
اظهارات ترامپ، نشان می‌دهد که کاخ سفید به هیچ‌وجه تمایلی به عقب‌نشینی از موضع حداکثری خود ندارد و مذاکره را صرفاً به مثابه ابزاری برای وادار کردن ایران به امتیازدهی می‌بیند. با این حال، کشورهایی مانند پاکستان، عمان و قطر، در تلاش هستند تا با میانجی‌گری، زمینه را برای کاهش تنش‌ها فراهم کنند. اما تا زمانی که آمریکا بر افزایش فشارهای اقتصادی و نظامی تأکید دارد و ایران نیز بر چارچوب توافق قبلی خود پافشاری می‌کند، پیشرفت چندانی در مذاکرات حاصل نخواهد شد. این وضعیت، می‌تواند منطقه را به سمت یک بحران جدی‌تر و تشدید تنش‌های نظامی سوق دهد.
نقش بانک‌های چینی و فشار بر اقتصاد ایران
سوال خبرنگار درباره تحریم بانک‌های چینی و پاسخ مبهم ترامپ، نشان از یک تهدید جدی برای اقتصاد ایران دارد. اگر آمریکا تصمیم به اعمال تحریم‌های ثانویه علیه بانک‌های چینی که با ایران همکاری دارند، بگیرد، شوک شدیدی به اقتصاد ایران وارد خواهد شد و دسترسی آن به کالاهای اساسی و تجارت با چین را به شدت محدود می‌کند. با این حال، ترامپ با پاسخ غیرمستقیم خود، این تهدید را در هاله‌ای از ابهام نگه داشته و مشخص نکرده است که آیا تحریم‌های جدیدی علیه چین در دست اقدام است یا خیر.
ادعای فروپاشی اقتصادی ایران و واقعیت‌های میدانی
ادعای ترامپ درباره «فروپاشی» ایران و مشکلات در پرداخت حقوق نیروهای نظامی، یک اغراق آشکار است که معمولاً در جنگ روانی علیه ایران مطرح می‌شود. اگرچه فشارهای اقتصادی بر ایران واقعی و جدی است و تورم و کاهش ارزش پول ملی، چالش‌های اساسی را برای مردم و دولت ایجاد کرده است، اما ایران همچنان توانایی مدیریت بحران‌ها را دارد و اقتصاد کشور به فروپاشی کامل نرسیده است.
سناریوهای آینده در روابط ایران و آمریکا
با توجه به مواضع اتخاذشده توسط ترامپ، به نظر می‌رسد که سناریوی مذاکره و توافق، در کوتاه‌مدت از دسترس خارج شده است. دو سناریوی اصلی برای آینده قابل تصور است:
- سناریوی اول، تشدید فشارهای اقتصادی و نظامی توسط آمریکا با هدف وادار کردن ایران به عقب‌نشینی و پذیرش شرایط واشنگتن است.
- سناریوی دوم، ادامه وضعیت موجود با تنش‌های کنترل‌شده و مذاکرات غیرمستقیم از طریق میانجی‌ها برای جلوگیری از بروز یک درگیری تمام‌عیار.
با این حال، با توجه به سخنان امروز ترامپ، به نظر می‌رسد که اولویت کاخ سفید، افزایش فشار است.