آسیانیوز ایران؛ سرویس علم و تکنولوژی:
عصر هوش مصنوعی، با سرعتی سرسام‌آور در حال پیشرفت است، اما یک مانع بزرگ بر سر راه این پیشرفت قد علم کرده است: برق. دیتاسنترهای عظیم الجثه‌ای که برای آموزش مدل‌های پیچیده هوش مصنوعی نیاز به انرژی باورنکردنی دارند، حالا با یک بحران جدی در تامین برق مواجه شده‌اند. ایلان ماسک، که از معدود افرادی است که در خط مقدم این فناوری در حال حرکت است، به خوبی این چالش را درک کرده است. شرکت‌های بزرگ فناوری مانند اسپیس‌ایکس، که اخیراً بخش هوش مصنوعی خود را نیز راه‌اندازی کرده‌اند، برای غلبه بر این مشکل، به سراغ راه‌حل‌های موقت و فوری رفته‌اند: ژنراتورهای غول‌پیکر گازی سیار.
این ژنراتورها که با موتورهایی مشابه موتورهای جت کار می‌کنند، به سرعت به یکی از گلوگاه‌های اصلی در راه‌اندازی دیتاسنترها تبدیل شده‌اند. تقاضای سرسام‌آور برای این ژنراتورها، که پیش از این نیز به دلیل کمبود در صنعت هوانوردی با محدودیت مواجه بودند، حالا صف‌های طولانی برای خرید آنها ایجاد کرده است. یکی از حساسترین بخش‌های این ژنراتورها، تیغه‌ها و پره‌های توربین آنهاست. فرآیند ساخت این قطعات به قدری پیچیده است که هر مجموعه تا ۹۰ هفته زمان می‌برد تا ساخته شود. این یعنی بیش از یک سال و نیم انتظار برای دریافت یک قطعه کلیدی.
حالا ایلان ماسک، با یک تصمیم جسورانه، اعلام کرده است که شرکت اسپیس‌ایکس وارد حوزه تولید این تیغه‌ها و پره‌ها خواهد شد تا بتواند زمان ساخت آنها را به طور قابل‌توجهی کاهش دهد. این شرکت، به جای انتظار در صف‌های طولانی، تصمیم به ساخت قطعات خود گرفته است. برای عملیاتی کردن این تصمیم، اسپیس‌ایکس شرکت «ای‌پی‌آر انرژی» (APR Energy)، یکی از شرکت‌های مطرح سازنده ژنراتورهای گازی سیار را به قیمت یک میلیارد دلار خریداری کرده است. این خرید، یک گام استراتژیک برای تسلط بر زنجیره تامین این قطعات حیاتی محسوب می‌شود. به گفته ماسک، این تصمیم می‌تواند زمان تحویل ژنراتورهای این شرکت را تا ۱۸ ماه جلو بیندازد. این یعنی اسپیس‌ایکس، با این حرکت، نه تنها نیازهای خود را تامین می‌کند، بلکه می‌تواند به عنوان یک بازیگر کلیدی در بازار این ژنراتورها نیز ظاهر شود.
بحران برق در دیتاسنترهای هوش مصنوعی
دیتاسنترهای هوش مصنوعی، به ویژه آنهایی که برای آموزش مدل‌های بزرگ زبانی و شبکه‌های عصبی عمیق طراحی شده‌اند، مصرف برق فوق‌العاده بالایی دارند. یک دیتاسنتر معمولی می‌تواند به اندازه یک شهر کوچک برق مصرف کند. این مصرف بالا، شبکه‌های برق موجود را تحت فشار شدید قرار داده و در بسیاری از مناطق آمریکا، با محدودیت‌های جدی مواجه کرده است. کمبود برق، به یکی از اصلی‌ترین موانع برای راه‌اندازی دیتاسنترهای جدید تبدیل شده و شرکت‌ها را به سمت راه‌حل‌های جایگزین مانند ژنراتورهای گازی سیار سوق داده است.
محور دوم: ژنراتورهای گازی سیار و چالش‌های زنجیره تامین
ژنراتورهای گازی سیار، با استفاده از موتورهای توربین گازی، راه‌حلی سریع و نسبتاً ارزان برای تامین برق موقت در نظر گرفته می‌شوند. این ژنراتورها که با موتورهایی مشابه موتورهای جت کار می‌کنند، نیازمند قطعات بسیار دقیق و پیچیده‌ای هستند. تیغه‌ها و پره‌های توربین که در معرض دما و فشار فوق‌العاده بالا قرار می‌گیرند، باید با آلیاژهای خاص و با دقت میکرونی ساخته شوند. فرآیند ساخت این قطعات، به دلیل پیچیدگی و نیاز به فناوری‌های پیشرفته، بسیار زمان‌بر و پرهزینه است و همین موضوع، باعث ایجاد صف‌های طولانی در زنجیره تامین شده است.
نقش اسپیس‌ایکس و خرید شرکت APR انرژی
ایلان ماسک با خرید شرکت «ای‌پی‌آر انرژی»، یک حرکت استراتژیک برای تسلط بر زنجیره تامین این قطعات کلیدی انجام داده است. این شرکت، که تخصص اصلی آن در تولید ژنراتورهای گازی سیار است، می‌تواند به اسپیس‌ایکس کمک کند تا وابستگی خود به تامین‌کنندگان خارجی را کاهش دهد و زمان تحویل قطعات را به شدت کاهش دهد. با این خرید، اسپیس‌ایکس نه تنها نیازهای خود را تامین می‌کند، بلکه به یک بازیگر کلیدی در بازار جهانی ژنراتورهای گازی نیز تبدیل خواهد شد.
تیغه‌های توربین؛ قلب تپنده ژنراتورها
تیغه‌های توربین، قلب تپنده هر ژنراتور گازی هستند. این قطعات، تحت شرایط بسیار سخت، یعنی دماهای بالای ۱۰۰۰ درجه سانتی‌گراد و فشارهای عظیم، کار می‌کنند. جنس این تیغه‌ها از سوپرآلیاژهای خاصی است که باید در برابر خوردگی، اکسیداسیون و تنش‌های مکانیکی شدید مقاومت کنند. فرآیند ساخت آنها، شامل ریخته‌گری دقیق، ماشین‌کاری پیشرفته و پوشش‌های محافظتی است و هرگونه نقص در این فرآیند، می‌تواند به فاجعه‌بار بودن عملکرد ژنراتور منجر شود. به همین دلیل، زمان تولید هر مجموعه از این تیغه‌ها، به ۶۰ تا ۹۰ هفته می‌رسد.
آینده صنعت هوش مصنوعی و انرژی
حرکت اسپیس‌ایکس برای تولید داخلی تیغه‌های توربین، می‌تواند به یک تغییر بزرگ در صنعت انرژی و هوش مصنوعی منجر شود. با کاهش زمان تولید این قطعات، هزینه راه‌اندازی دیتاسنترها کاهش یافته و سرعت توسعه هوش مصنوعی افزایش خواهد یافت. این حرکت، می‌تواند به عنوان یک الگو برای سایر شرکت‌های بزرگ فناوری نیز عمل کند و آنها را به سمت سرمایه‌گذاری در زنجیره تامین انرژی خود سوق دهد. در آینده، شاید شاهد تحول بزرگی در نحوه تامین انرژی برای دیتاسنترها باشیم که در آن، شرکت‌های فناوری، خود به تولیدکنندگان انرژی نیز تبدیل شوند.