آسیانیوز ایران؛ سرویس علم و تکنولوژی:
شاید برایت پیش آمده باشد که در شبکه‌های اجتماعی، تبلیغی برای یک برنامه‌ی تماشای فیلم یا دریافت اشتراک رایگان دیده باشی؛ برنامه‌ای که ظاهری کاملاً حرفه‌ای دارد و اعتمادت را جلب می‌کند؛ اما دقیقاً همین جا، دام پهن شده است. کلاهبرداران سایبری با همین ترفندهای ساده و فریبنده، هر روز هزاران کاربر را به دام می‌اندازند و با سرقت اطلاعات بانکی، حساب‌های آنها را یک‌شبه خالی می‌کنند؛ بدون اینکه قربانی حتی متوجه شود چه اتفاقی افتاده است. این برنامه‌های مخرب، معمولاً با عناوینی مانند «تماشای فیلم»، «دریافت محتوای رایگان» یا «فعال‌سازی اشتراک ویژه» منتشر می‌شوند و ظاهری کاملاً عادی و قابل اعتماد دارند؛ تا جایی که حتی کاربران حرفه‌ای هم ممکن است گول ظاهرشان را بخورند.
اما کار به همین جا ختم نمی‌شود؛ پس از نصب برنامه، از شما خواسته می‌شود که برای فعال‌سازی سرویس یا پرداخت مبلغی ناچیز، اطلاعات کارت بانکی خود را وارد کنید. صفحه‌ای که برای پرداخت نمایش داده می‌شود، کاملاً شبیه به صفحه‌ی بانک است، اما در واقع یک صفحه‌ی جعلی است که تمام اطلاعات شما را مستقیم برای کلاهبردار ارسال می‌کند. خطرناک‌ترین بخش ماجرا، زمانی است که این برنامه‌ها از شما اجازه‌ی دسترسی به پیامک‌های گوشی را می‌گیرند. با این دسترسی، کلاهبردار نه تنها اطلاعات کارت شما را دارد، بلکه رمزهای پویایی که بانک برای تأیید تراکنش‌ها ارسال می‌کند را نیز دریافت می‌کند و دیگر هیچ مانعی برای خالی کردن حساب شما وجود ندارد.
این روند ممکن است چندین بار تکرار شود؛ یعنی کلاهبردار با استفاده از اطلاعات دزدیده‌شده، چندین تراکنش متوالی ثبت می‌کند و بدافزار نیز هر بار رمز پویای جدید را برای او می‌فرستد؛ در نهایت، حساب بانکی قربانی به صفر می‌رسد و او فقط یک پیامکِ برداشت مبلغ دریافت می‌کند. با توجه به افزایش چشمگیر استفاده از گوشی‌های هوشمند برای تماشای فیلم و سریال، این تهدید سایبری بیش از پیش جدی شده است و بسیاری از کاربران، بدون آگاهی از خطرات، این برنامه‌ها را نصب می‌کنند و سرمایه‌ی خود را در معرض خطر قرار می‌دهند.
روش‌های فریبنده‌ی کلاهبرداران برای جذب کاربران
کلاهبرداران سایبری برای فریب کاربران، از ترفندهای روانشناسی بسیار هوشمندانه‌ای استفاده می‌کنند. آنها معمولاً برنامه‌های خود را با نام‌های محبوب و جذابی مانند «تماشای فیلم جدید»، «سریال‌های داغ» یا «اشتراک یک ماهه‌ی رایگان» در شبکه‌های اجتماعی و پیام‌رسان‌ها تبلیغ می‌کنند تا کنجکاوی کاربران را تحریک کنند. همچنین از تصاویر جذاب و لوگوهای مشابه برنامه‌های معروف استفاده می‌کنند تا اعتماد بیشتری ایجاد نمایند. برخی از این برنامه‌ها حتی ممکن است برای مدتی کوتاه، به درستی کار کنند تا کاربر گمان کند که برنامه واقعی است و سپس در مرحله‌ی بعد، درخواست پرداخت یا ورود اطلاعات را مطرح کنند.
نحوه‌ی سرقت اطلاعات بانکی و رمزهای پویا
مکانیسم سرقت اطلاعات در این برنامه‌ها به این صورت است که پس از نصب و اجرا، یک صفحه‌ی پرداخت جعلی که کاملاً شبیه به درگاه بانکی طراحی شده است، به کاربر نمایش داده می‌شود. کاربر با خیال راحت، شماره کارت، تاریخ انقضا، کد امنیتی (CVV2) و حتی رمز پویا را در این صفحه وارد می‌کند و تمامی این اطلاعات به سرور کلاهبردار ارسال می‌شود. در مرحله‌ی بعد، اگر کاربر به برنامه اجازه‌ی دسترسی به پیامک‌ها را داده باشد، بدافزار می‌تواند رمزهای پویایی را که بانک برای تأیید خریدهای اینترنتی ارسال می‌کند، رهگیری کرده و برای کلاهبردار بفرستد. با این ترکیب، کلاهبردار تمام اطلاعات مورد نیاز برای انجام تراکنش‌های نامحدود را در اختیار دارد و می‌تواند تا زمانی که حساب خالی نشود، به برداشت ادامه دهد.
نقش دسترسی به پیامک‌ها در تشدید خطر
دسترسی به پیامک‌ها، یکی از حیاتی‌ترین و خطرناک‌ترین مجوزهایی است که یک برنامه‌ی مخرب می‌تواند دریافت کند. در فضای بانکداری الکترونیکی ایران، بسیاری از بانک‌ها برای تأیید تراکنش‌های اینترنتی، رمز پویا را از طریق پیامک برای کاربر ارسال می‌کنند. اگر بدافزاری به این پیامک‌ها دسترسی داشته باشد، عملاً کلاهبردار نیازی به تعامل با کاربر ندارد و می‌تواند به صورت خودکار، هر تعداد تراکنش که می‌خواهد را ثبت و تأیید کند
. این دسترسی، حتی ممکن است به بدافزار امکان دهد تا پیامک‌های دریافتی را مخفی کرده یا آنها را حذف کند تا کاربر حتی متوجه تراکنش‌های انجام‌شده نشود. به همین دلیل، کارشناسان همواره تأکید می‌کنند که هرگز به برنامه‌های غیرضروری، به ویژه برنامه‌های تفریحی و سرگرمی، اجازه‌ی دسترسی به پیامک‌ها را ندهید.
تفاوت برنامه‌های جعلی با برنامه‌های معتبر
یکی از دغدغه‌های اصلی کاربران، تشخیص برنامه‌های جعلی از برنامه‌های اصلی و معتبر است. برنامه‌های رسمی مانند فیلیمو، نماوا یا سایر سرویس‌های پخش فیلم، معمولاً در فروشگاه‌های رسمی مانند گوگل‌پلی یا وب‌سایت‌های خودشان منتشر می‌شوند و نیازی به پرداخت در صفحه‌ی داخل برنامه ندارند؛ بلکه پرداخت‌ها از طریق درگاه‌های رسمی و با پروتکل‌های امنیتی استاندارد انجام می‌شود.
در مقابل، برنامه‌های جعلی معمولاً از طریق لینک‌های موجود در شبکه‌های اجتماعی، پیام‌رسان‌ها یا وب‌سایت‌های نامعتبر منتشر می‌شوند و از کاربر می‌خواهند که اطلاعات بانکی را در محیطی غیرامن وارد کند. همچنین برنامه‌های جعلی اغلب دارای اشکالات ظاهری، گرافیک ضعیف یا رفتارهای مشکوکی مانند درخواست مجوزهای نامربوط هستند که می‌تواند نشانه‌ی کلاهبرداری باشد.
راهکارهای جامع پیشگیری و اقدامات اضطراری
برای جلوگیری از قربانی‌شدن در این کلاهبرداری‌ها، چند راهکار ساده اما بسیار مؤثر وجود دارد.:
- اول اینکه برنامه‌های خود را فقط از فروشگاه‌های رسمی و معتبر دانلود کنید و به هیچ وجه از لینک‌های موجود در شبکه‌های اجتماعی یا پیام‌رسان‌ها برای نصب برنامه استفاده نکنید.
- دوم اینکه پیش از نصب هر برنامه‌ای، مجوزهای درخواستی آن را به دقت بررسی کنید؛ اگر برنامه‌ای که صرفاً برای تماشای فیلم طراحی شده، درخواست دسترسی به پیامک‌ها، تماس‌ها یا مدیریت دستگاه را بدهد، یعنی قطعاً یک برنامه‌ی مخرب است.
- سوم اینکه به هیچ عنوان اطلاعات بانکی خود را در صفحه‌هایی که داخل یک برنامه‌ی ناشناس باز می‌شود، وارد نکنید.
در صورت نصب برنامه‌ی مشکوک نیز بهترین کار این است که سریعاً اینترنت گوشی را قطع کنید، کارت بانکی خود را مسدود کرده و از طریق یک دستگاه سالم (مانند لپ‌تاپ یا گوشی دیگر) رمزهای بانکی خود را تغییر دهید. همچنین بهتر است برنامه‌های نصب‌شده را یک‌بار مرور کرده و هر برنامه‌ای را که به خاطر ندارید یا منبع نامعتبری دارد، حذف نمایید.