آسیانیوز ایران؛ سرویس اجتماعی:
بعد از روزهای گرم و نسبتاً پایدار، حالا نشانه‌هایی از تغییرات جوی در برخی مناطق کشور دیده می‌شود؛ تغییراتی که می‌تواند هوای خنک و بارانی را برای شمال‌نشینان به ارمغان بیاورد و در عین حال، غرب و شمال غرب را با گرد و خاک درگیر کند. سازمان هواشناسی کشور امروز با انتشار یک اطلاعیه‌ی مهم، از پیش‌بینی بارش‌های پراکنده، رگبار باران همراه با رعد و برق و وزش باد در نوار شمالی کشور و همچنین خراسان رضوی خبر داده است؛ خبری که می‌تواند برنامه‌های سفر و فعالیت‌های روزمره را تحت تأثیر قرار دهد.
بر اساس این پیش‌بینی، ساکنان استان‌های مازندران، گیلان، گلستان و بخش‌هایی از خراسان رضوی باید امروز آماده‌ی رویارویی با رگبارهای ناگهانی و رعد و برق باشند؛ پدیده‌ای که اگرچه برای طبیعت مفید است، اما می‌تواند خطراتی را نیز به همراه داشته باشد. اما تنها شمال کشور نیست که شاهد تغییرات جوی خواهد بود؛ سازمان هواشناسی همچنین پیش‌بینی کرده است که در مناطق غرب و شمال غرب کشور، بعضی ساعات شاهد افزایش وزش باد، همراه با گرد و خاک و کاهش کیفیت هوا خواهیم بود که می‌تواند برای افراد حساس به آلودگی و بیماران تنفسی، چالش‌برانگیز باشد.
در روزهای آینده، شرایط جوی در بخش‌هایی از جنوب کشور نیز دستخوش تغییر خواهد شد؛ به طوری که در شمال هرمزگان و جنوب کرمان، به دلیل شکل‌گیری ابرهای همرفتی، در ساعات بعدازظهر و اوایل شب، رگبار و رعد و برق و وزش باد شدید موقتی دور از انتظار نیست. این تغییرات جوی، در حالی رخ می‌دهد که بسیاری از هموطنان در روزهای پایانی هفته، برنامه‌های سفر و تفریحی خود را تنظیم کرده‌اند و آگاهی از وضعیت آب و هوا می‌تواند به آنها در تصمیم‌گیری بهتر کمک کند و از بروز حوادث ناگوار جلوگیری نماید. کارشناسان هواشناسی تأکید می‌کنند که بارش‌های پراکنده در شمال، اگرچه می‌تواند هوای خنک و مطبوعی را به همراه داشته باشد، اما رانندگان در جاده‌های کوهستانی و گردنه‌ها باید احتیاط بیشتری به خرج دهند و از توقف در بستر رودخانه‌ها و مسیل‌ها خودداری کنند.
علل شکل‌گیری ناپایداری‌های جوی در شمال کشور
پیش‌بینی بارش‌های پراکنده و رگبارهای بهاری در نوار شمالی کشور، ناشی از تغییرات فشار هوا و ورود سامانه‌های باران‌زای مدیترانه‌ای به منطقه است. در این شرایط، هوای گرم و مرطوب دریای خزر، با برخورد به ارتفاعات البرز، صعود کرده و به تشکیل ابرهای همرفتی و بارش‌های ناگهانی و گاهی سنگین منجر می‌شود. این نوع بارش‌ها که معمولاً در فصل تابستان و اوایل پاییز در شمال کشور رخ می‌دهند، به دلیل ماهیت همرفتی، می‌توانند با رعد و برق، وزش باد شدید و حتی گاهی تگرگ همراه باشند و خسارت‌هایی را به محصولات کشاورزی و تأسیسات شهری وارد کنند.
تأثیر وزش باد و گرد و خاک بر کیفیت هوا در غرب و شمال غرب
مناطق غرب و شمال غرب کشور، به دلیل همجواری با بیابان‌های عراق و سوریه، همواره در معرض توده‌های هوای حامل گرد و خاک قرار دارند. افزایش وزش باد در این مناطق، می‌تواند ذرات گرد و غبار را از منابع بیابانی به سمت شهرهای بزرگ مانند تبریز، ارومیه، کرمانشاه و سنندج منتقل کند و کیفیت هوا را به میزان قابل توجهی کاهش دهد. این پدیده، به ویژه برای سالمندان، کودکان و بیماران تنفسی بسیار خطرناک است و می‌تواند منجر به تشدید بیماری‌های قلبی و ریوی شود. سازمان هواشناسی با اعلام این هشدار، از شهروندان درخواست کرده است که در صورت حضور در فضای باز، از ماسک‌های مناسب استفاده کنند و در روزهای آلوده، از تردد غیرضروری در محیط‌های باز خودداری نمایند.
شکل‌گیری ابرهای همرفتی در جنوب شرق کشور
پیش‌بینی رگبار و رعد و برق در شمال هرمزگان و جنوب کرمان طی دو روز آینده، نشان از شکل‌گیری ابرهای همرفتی ناشی از گرمایش شدید سطح زمین و افزایش رطوبت در این مناطق دارد. این نوع ابرها که معمولاً در ساعات بعدازظهر و اوایل شب به اوج رشد خود می‌رسند، می‌توانند بارش‌های شدید و ناگهانی را به همراه داشته باشند و به دلیل ماهیت موقتی و شدید خود، خطراتی مانند طغیان رودخانه‌های فصلی و سیلاب‌های ناگهانی را در مناطق کوهپایه‌ای ایجاد کنند. به ساکنان و مسافران این مناطق توصیه می‌شود که از توقف در حاشیه‌ی رودخانه‌ها و مسیل‌ها خودداری کرده و در صورت مشاهده‌ی ابرهای تیره و رشد قائم، هر چه سریع‌تر به مکان‌های امن پناه ببرند.
توصیه‌های ایمنی به مسافران و رانندگان
با توجه به ناپایداری‌های جوی در شمال کشور و احتمال بارش‌های ناگهانی، سازمان هواشناسی و پلیس راه، توصیه‌های مهمی را به رانندگان ارائه داده‌اند. از جمله‌ی این توصیه‌ها، کاهش سرعت در جاده‌های کوهستانی، افزایش فاصله‌ی طولی با خودروهای جلویی، خودداری از سبقت غیرمجاز و روشن کردن چراغ‌های مناسب در هنگام بارش شدید است. همچنین به رانندگان توصیه می‌شود که پیش از سفر، از وضعیت جاده‌ها و شرایط جوی مطلع شوند و در صورت بارش شدید، از توقف در حاشیه‌ی رودخانه‌ها و مناطق سیل‌خیز خودداری نمایند.
تأثیر این ناپایداری‌ها بر کشاورزی و منابع آبی
بارش‌های پراکنده و رگبارهای موقتی، اگرچه برای طبیعت و منابع آبی مفید هستند، اما می‌توانند برای بخش کشاورزی نیز چالش‌هایی ایجاد کنند. در مناطقی که محصولات تابستانی مانند برنج، ذرت و مرکبات کشت می‌شوند، بارش ناگهانی و شدید همراه با تگرگ می‌تواند خسارت‌های جبران‌ناپذیری به بار آورد. از سوی دیگر، این بارش‌ها می‌توانند به تغذیه‌ی آبخوان‌های زیرزمینی و افزایش سطح آب سدها کمک کنند و تا حدی نگرانی‌های ناشی از خشکسالی را کاهش دهند. با این حال، مدیران کشاورزی توصیه کرده‌اند که کشاورزان با رصد دقیق پیش‌بینی‌های هواشناسی، زمان برداشت محصولات خود را مدیریت کرده و در صورت هشدار تگرگ، اقدامات حفاظتی را به کار گیرند.