آسیانیوز ایران؛ سرویس اقتصادی:
اگر از آن دسته سرمایه‌گذارانی هستید که همیشه به دنبال یک فرصت تازه و کم‌ریسک در بازار سرمایه گشتید، این بار خبری برایت داریم که شاید بتواند نگاهت را به سمت انرژی‌های پاک تغییر دهد. یکشنبه ۱۵ شهریور، پذیره‌نویسی صندوق سرمایه‌گذاری پروژه برق خورشیدی «نور» در بازار سرمایه آغاز می‌شود؛ صندوقی که قرار است سرمایه‌های خرد و کلان را به سمت توسعه‌ی زیرساخت‌های تولید برق خورشیدی هدایت کند .
این صندوق پروژه، با هدف تأمین مالی احداث ۱۰۶ نیروگاه خورشیدی با ظرفیت مجموعاً ۵۰۰ مگاوات در ۹ استان کشور، راه‌اندازی شده است و پیشرفت فیزیکی آن در حال حاضر حدود ۶۵ درصد برآورد می‌شود . قیمت هر واحد سرمایه‌گذاری این صندوق، ۱۰ هزار ریال تعیین شده است و سرمایه‌گذاران حقیقی در مرحله‌ی اول، تا سقف ۵ هزار واحد و در مرحله‌ی دوم تا ۵۰ هزار واحد می‌توانند خریداری کنند.
ارزش تقریبی کل پروژه‌های این صندوق، حدود ۲۶ هزار میلیارد تومان برآورد شده است و در مرحله‌ی نخست پذیره‌نویسی، تا سقف ۵ هزار میلیارد تومان به عموم عرضه خواهد شد . جالب‌ترین بخش این ماجرا، درآمد مبتنی بر تولید واقعی برق است؛ یعنی سرمایه‌گذاران به جای سودهای کاغذی، از محل فروش برق تولیدشده توسط نیروگاه‌های خورشیدی، سود دریافت می‌کنند. با توجه به ناترازی شدید برق در کشور و مصوبه‌ی جدید وزارت نیرو برای افزایش ۵۰ درصدی تعرفه‌ی خرید تضمینی برق خورشیدی، این طرح می‌تواند یکی از جذاب‌ترین گزینه‌های سرمایه‌گذاری در سال جاری باشد . در این گزارش، به بررسی کامل این صندوق، ابعاد فنی و اقتصادی پروژه، تأثیر آن بر بازار سرمایه و چشم‌انداز سرمایه‌گذاری در انرژی‌های تجدیدپذیر پرداخته‌ایم.
ساختار و مکانیسم صندوق‌های پروژه در بازار سرمایه
صندوق‌های سرمایه‌گذاری پروژه، یکی از ابزارهای نوین تأمین مالی در بازار سرمایه ایران هستند که با هدف جذب سرمایه‌های خرد و کلان برای اجرای پروژه‌های زیربنایی، راه‌اندازی شده‌اند. این صندوق‌ها، بر خلاف صندوق‌های سنتی که در اوراق بهادار سرمایه‌گذاری می‌کنند، مستقیماً در پروژه‌های واقعی و دارای جریان نقدینگی مشخص، سرمایه‌گذاری می‌کنند. صندوق «نور» نیز از این قاعده مستثنی نیست و قرار است منابع جمع‌آوری‌شده از سرمایه‌گذاران را صرف تکمیل و بهره‌برداری از ۱۰۶ نیروگاه خورشیدی در ۹ استان کشور نماید. این ساختار، به سرمایه‌گذاران اطمینان می‌دهد که سرمایه‌ی آنها در یک فعالیت مولد و دارای بازدهی واقعی، به کار گرفته می‌شود.
تحلیل اقتصادی پروژه و بازدهی مورد انتظار
با توجه به مصوبه‌ی جدید وزارت نیرو در سال ۱۴۰۵ مبنی بر افزایش حدود ۵۰ درصدی تعرفه‌ی خرید تضمینی برق خورشیدی، قیمت هر کیلووات ساعت برق تولیدی به حدود ۴۶ هزار و ۳۸۶ ریال رسیده است . با این افزایش، دوره‌ی بازگشت سرمایه برای نیروگاه‌های خورشیدی به طور قابل توجهی کاهش یافته و جذابیت سرمایه‌گذاری در این حوزه برای بخش خصوصی افزایش چشمگیری داشته است. با این حال، هزینه‌ی احداث هر مگاوات نیروگاه خورشیدی در سال جاری به حدود ۷۳ میلیارد تومان رسیده و عایدی سالیانه هر مگاوات نیز حدود ۷.۸ میلیارد تومان برآورد می‌شود که نشان از بازگشت سرمایه‌ای حدود ۹.۵ ساله دارد . این ارقام، هرچند ممکن است برای برخی سرمایه‌گذاران بلندمدت باشد، اما در مقایسه با سایر گزینه‌های سرمایه‌گذاری در بازارهای موازی، از ثبات و پشتوانه‌ی دولتی بیشتری برخوردار است.
نقش صندوق‌های پروژه در رفع ناترازی برق کشور
ناترازی شدید برق در ایران، به یکی از چالش‌های اساسی اقتصاد کشور تبدیل شده است؛ به گونه‌ای که در تابستان سال جاری، شکاف میان تولید و مصرف برق به حدود ۱۵۰۰ مگاوات رسید و خاموشی‌های گسترده‌ای را به دنبال داشت. توسعه‌ی نیروگاه‌های خورشیدی، به دلیل سرعت بالای اجرا و هزینه‌های کمتر نسبت به نیروگاه‌های حرارتی، یکی از راهکارهای اصلی دولت برای جبران این کسری محسوب می‌شود. صندوق «نور» با هدف تأمین مالی احداث ۵۰۰ مگاوات نیروگاه خورشیدی، گامی مؤثر در جهت کاهش ناترازی برق و ایجاد ظرفیت جدید تولید انرژی پاک در کشور است. همچنین با توجه به اینکه ساتبا مجوز احداث نزدیک به ۱۰۰ گیگاوات نیروگاه خورشیدی را صادر کرده است، این صندوق می‌تواند الگویی برای سایر پروژه‌های مشابه در آینده باشد .
ریسک‌های سرمایه‌گذاری در صندوق‌های پروژه
هیچ سرمایه‌گذاری بدون ریسک نیست و صندوق‌های پروژه نیز از این قاعده مستثنی نیستند. از جمله ریسک‌های اصلی این صندوق، می‌توان به ریسک اجرایی (تأخیر در تکمیل پروژه)، ریسک نرخ ارز (در صورت وابستگی به تجهیزات وارداتی)، ریسک تغییر نرخ خرید تضمینی برق توسط دولت و همچنین ریسک نقدشوندگی پایین در مراحل اولیه اشاره کرد. با این حال، با توجه به پیشرفت فیزیکی ۶۵ درصدی پروژه‌ها و ورود برخی نیروگاه‌ها به مرحله‌ی تولید و فروش برق، تا حدی از ریسک اجرایی کاسته شده است . سرمایه‌گذاران باید با آگاهی کامل از این ریسک‌ها و با در نظر گرفتن افق سرمایه‌گذاری بلندمدت خود، در این صندوق مشارکت کنند.
چشم‌انداز آینده و جایگاه انرژی خورشیدی در اقتصاد ایران
با توجه به برنامه‌های بلندمدت وزارت نیرو برای افزایش سهم انرژی‌های تجدیدپذیر در سبد انرژی کشور و همچنین حمایت‌های دولتی از بخش خصوصی برای احداث نیروگاه‌های خورشیدی، به نظر می‌رسد که این صنعت، یکی از پررونق‌ترین بخش‌های اقتصادی ایران در دهه‌ی آینده باشد. ایجاد شهرک‌ها و زون‌های تخصصی انرژی خورشیدی با همکاری وزارت نیرو و وزارت صمت، تسهیل فرآیند اخذ مجوزها و همچنین اتصال نیروگاه‌ها به شبکه‌ی برق، همگی نشان از عزم جدی دولت برای توسعه‌ی این صنعت دارد . صندوق «نور» به عنوان یکی از اولین صندوق‌های پروژه‌ی بزرگ در حوزه‌ی انرژی خورشیدی، می‌تواند مسیر را برای ورود سرمایه‌گذاران جدید و توسعه‌ی بازار سرمایه‌گذاری در انرژی‌های پاک هموار کند و به یک الگوی موفق در این حوزه تبدیل شود.