قانون در مورد امانت دادن خودرو شخصی به سایر افراد چه میگوید؟
شاید فکر کنید با خرید بیمه بدنه ثالث یا بیمه بدنه آنلاین یا حضوری، دیگر قرض‌دادن ماشین به دیگران مشکلی ایجاد نمی‌کند. حتی اگر ماشین کسی را هم قرض گرفته‌اید با وجود داشتن همه بیمه‌‌ها، باید حواستان به موضوعات حقوقی آن باشد. از نظر پلیس وقتی صحبت از قانون تصادف با ماشین شخص دیگر و به طور کلی امانت‌دادن آن می‌شود این نکته بسیار مهم باید درنظر گرفته شود:
مسئولیت هر نوع جرم یا تخلف احتمالی عمدی یا غیرعمدی، معطوف به مالک خودرو است و او باید در مراجع انتظامی و قضایی پاسخگو باشد.
نکات مهم هنگام امانت‌دادن ماشین
البته این را باید در نظر داشت که اگر مالک بتواند اثبات کند که هنگام وقوع جرم یا تخلف ماشین در اختیار او نبوده است، طبیعی است که مسئولیت از روی دوش او برداشته می‌شود. با رعایت نکات زیر می‌توان خطرات احتمالی بعد از قرض دادن ماشین را کاهش داد:
- هنگام سپردن ماشین به تعمیرگاه‌ها یا افراد، بهتر است فاکتورها، دست‌نوشته‌ای شامل روز و ساعت واگذاری خودرو در اختیار داشته باشید.
- مشخصات دقیق امانت‌گیرنده را بگیرید و حتی‌المقدور مدرکی از طرف مقابل به عنوان ضمانت دریافت کنید.
در تصادف راننده مقصر است یا صاحب ماشین؟
در بالا منظور از جرم یا تخلفات، چیزهایی غیر از تخلفات رانندگی و تصادف است مانند دزدی با ماشین، استفاده برای ارتکاب جرم و… . که می‌توان با رعایت چند نکته ساده کاری کرد که مسئولیتی روی دوش مالک قرار نگیرد. اما وقتی صحبت از قانون تصادف با ماشین شخص دیگر می‌شود، در بیشتر موارد، مسئولیت بر عهده خود راننده مقصر است نه مالک. این موضوع را از ۳ جهت می‌توان بررسی کرد:
۱) بیمه شخص ثالث و خسارت تصادف با ماشین دیگری
طبق ماده ۴ قانون اجباری خسارات واردشده به شخص ثالث، فارغ از مسبب حادثه، پرداخت خسارت در یک تصادف رانندگی بر عهده بیمه است. اگر آن وسیله نقلیه بیمه نباشد، سمت آسیب‌دیده می‌تواند خسارت خودش را از صندوق خسارات بدنی دریافت کند. این خسارت بعدا توسط خود صندوق از راننده مقصر بازپس گرفته می‌شود. به این ترتیب مالک مسئولیتی در این ماجرا ندارد.
۲) استفاده از ماشین بدون اجازه از مالک
در اینجا هم مسئولیت با خود راننده است اما همچنان امکان مطالبه خسارت از بیمه وجود دارد. با این حال پس از پرداخت خسارت، مالک می‌تواند از راننده مقصر تصادف، این مبلغ را مطالبه کند. در هر صورت، در این وضعیت مالک تحت هیچ عنوانی تحت تعقیب کیفری قرار نمی‌گیرد.
۳) تصادف با راننده‌ای که هویتش معلوم نیست
در قانون تصادف با ماشین شخص دیگر این امکان برای سمت آسیب‌دیده وجود دارد که خسارت خود را از بیمه شخص ثالث آن ماشین بگیرد یا اینکه از طریق مطالبه خسارت مدنی، خود راننده را تحت تعقیب قرار دهد. مثلا در مواردی که در یک تصادف، راننده خودرو به هر دلیلی هویتش معلوم نیست، می‌توان خسارت را از طریق شکایت از صاحب ماشین در تصادف پیگیری کرد.
در این حالت مالک باید اثبات کند که در هنگام وقوع تصادف، خودرو در اختیارش نبوده است. همان موضوعی که در ابتدا به آن اشاره کردیم که با گرفتن مدرک و دست‌نوشته می‌توان به‌سادگی آن را اثبات کرد.
قانون تصادف با ماشین خارجی و لوکس
قانون تصادف با ماشین شخص دیگر وقتی پیچیده‌تر می‌شود که یک خودروی نامتعارف در تصادف با ماشین امانتی متعارف (یا بالعکس) خسارت ببیند. اینجا با احتمال زیادی بیمه شخص ثالث ماشین امانتی، پاسخگوی جبران همه خسارات مالی واردشده به آن ماشین گران‌قیمت نخواهد بود. برعکس آن هم ممکن است؛ به عنوان مثال یک ماشین لوکس را برای مناسبتی قرض گرفته‌اید و در تصادف با ماشینی عادی خسارت می‌بینید.
در صورت تصادف با خودروی لوکس قانون چه میگوید؟
در این مواقع آن ماشین لوکس حتما باید بیمه بدنه داشته باشد. تا بتواند بخشی از خسارت خود را از بیمه شخص ثالث طرف مقابل و مابه‌التفاوت را از بیمه بدنه خود دریافت کند. در ادامه هم بیمه‌گر بدنه این هزینه پرداخت‌شده را از راننده مقصر مطالبه خواهد کرد.
بهترین راهکار: نوشتن امانت‌نامه
برای اینکه نیاز نباشد با قانون تصادف با ماشین شخص دیگر درگیر شوید، بهترین راهکار نوشتن امانت‌نامه است. امانت‌نامه قراردادی میان مالک خودرو و شخصی است که قرار است خودرو را به امانت بگیرد. از آنجا که ماشین به رایگان امانت داده می‌شود، هنگام نوشتن این قرارداد حتما به موارد زیر توجه کنید:
- مشخصات دقیق طرفین و خودرو را کامل بنویسید. نام، کد ملی، شماره تماس، پلاک، مدل و شماره شاسی و موتور باید روشن باشد.
- موضوع امانت و مدت آن را دقیق تعیین کنید. مشخص شود خودرو برای چه کاری و تا چه زمانی در اختیار او است.
- مسئولیت نگهداری و خسارت‌ها را صریح بنویسید. معلوم باشد در صورت آسیب، تصادف یا استفاده خارج از توافق، چه کسی پاسخگو است.
- محدودیت‌های استفاده را مشخص کنید. مثل ممنوعیت واگذاری به شخص ثالث، خروج از شهر یا استفاده غیرمجاز.
- نحوه استرداد خودرو و وضعیت تحویل را ثبت کنید. زمان و محل تحویل، همراه با صورت‌جلسه یا ذکر وضعیت ظاهری خودرو بهتر است.
سخن پایانی
در قانون تصادف با ماشین شخص دیگر معمولا راننده مسئول جبران خسارات است. اگر ماشین بیمه شخص ثالث داشته باشد، بیمه‌گر موظف به پرداخت خواهد بود. با این حال مالک ماشین می‌تواند از راننده مقصر بعدا این خسارت را دریافت کند./