مریم عظیمی در شب آیفون تاشو؛ اپل چه آورد و سهم ایران چیست؟!

«آسیانیوز ایران»؛ برای تماشاگر ایرانی، یکی از ماندگارترین تصویرهای مراسم تازه اپل، تصویر یک گوشی نبود؛ زنی ایرانی بود که مقابل دوربین ایستاد و از فناوری تصویربرداری حرف زد. مریم عظیمی هاشمی، در شبی که اپل نخستین آیفون تاشویش را معرفی کرد، دوباره نامی آشنا برای فارسی‌زبانان شد. این قاب، هم مایه افتخار بود و هم یادآور یک پرسش قدیمی: چرا سهم ایران از چنین موفقیت‌هایی، اغلب تماشای درخشش فرزندانش از فاصله چند هزار کیلومتری است؟

مراسم اپل روز چهارشنبه ۱۸ شهریور ۱۴۰۵، برابر با ۹ سپتامبر ۲۰۲۶ برگزار شد. خانواده آیفون ۱۸ پرو، آیفون تاشوی iPhone Duo، اپل واچ سری ۱۲، اپل واچ اولترا ۴ و ایرپاد ۵، محصولات اصلی معرفی‌شده بودند. اما برای خریدار ایرانی، هیجان مراسم تازه آغاز ماجراست: تاریخ ورود، هزینه واردات و رجیستری، سازگاری سیم‌کارت و دسترسی به قابلیت‌های نرم‌افزاری، می‌توانند تصمیم خرید را کاملاً عوض کنند.

مریم عظیمی هاشمی کیست؛ از فردوسی مشهد تا معرفی دوربین آیفون

نام کامل او در صفحه دانشگاهی‌اش Maryam Azimi Hashemi ثبت شده است. این صفحه در دانشگاه بریتیش کلمبیا، مدرک کارشناسی مهندسی کامپیوتر از دانشگاه فردوسی مشهد در سال ۲۰۰۹ و کارشناسی ارشد مهندسی برق و کامپیوتر از UBC در سال ۲۰۱۴ را ذکر می‌کند. همان صفحه، که اطلاعاتش متعلق به دوره تحصیل اوست، از پژوهش دکتری در آزمایشگاه چندرسانه‌ای دیجیتال و کار روی ویدیوی سه‌بعدی، فشرده‌سازی و تصاویر با دامنه دینامیکی بالا یا HDR می‌گوید.

در سوابق پژوهشی درج‌شده، مقاله‌هایی درباره فشرده‌سازی و کیفیت تصویر و نیز حمایت پژوهشی دکتری NSERC و بورسیه دانشگاهی دیده می‌شود. زومیت نیز در پوشش مراسم امسال، او را دانش‌آموخته دکتری UBC و چهره معرفی‌کننده قابلیت‌های دوربین آیفون ۱۸ پرو مکس معرفی کرده است؛ همان رسانه به حضورش در معرفی دوربین آیفون ۱۵ پرو مکس در سال ۲۰۲۳ اشاره دارد. بنابراین با چهره‌ای مواجهیم که پیشینه‌اش با موضوعی که توضیح می‌دهد پیوند روشن دارد.

اهمیت این مسیر فقط در رسیدن به قاب یک مراسم پربیننده نیست. پشت چند دقیقه توضیح روان درباره دوربین، سال‌ها کار روی مسئله‌هایی قرار دارد که بیشتر کاربران نامشان را هم نمی‌شنوند: چگونه جزئیات روشن و تاریک یک صحنه حفظ شود؟ چه مقدار اطلاعات تصویر را می‌توان فشرده کرد، بی‌آنکه تجربه تماشا آسیب ببیند؟ چگونه دستاورد آزمایشگاهی به قابلیتی برسد که هر روز در دست مردم استفاده می‌شود؟

همین فاصله میان پژوهش و کاربرد، ارزش کار متخصصانی مانند مریم را توضیح می‌دهد. می‌توان به موفقیت او افتخار کرد، بی‌آنکه نقش یک تیم بزرگ مهندسی را به نام یک نفر نوشت یا برای جذاب‌تر شدن روایت، لقب و رکورد تأییدنشده ساخت. آنچه درباره او مستند است، به‌اندازه کافی قابل اعتناست: تحصیل در ایران، ادامه پژوهش در دانشگاهی بین‌المللی و حضور حرفه‌ای در معرفی فناوری یکی از شناخته‌شده‌ترین محصولات جهان.

برای بسیاری از زنان جوان ایرانی، این تصویر معنای دیگری هم دارد: زن متخصصی که موضوع بحث، دانش و کار اوست. چنین الگویی از جنس فرصت قابل تصور است؛ اینکه دختر دانشجوی امروز، بتواند خود را در جایگاه کسی ببیند که فناوری را می‌سازد و توضیح می‌دهد. شرح بیشتری از معرفی او را در گزارش مریم عظیمی هاشمی در آسیانیوز ایران می‌توانید بخوانید.

نزدیک به ۴۸ سال پس از انقلاب؛ پرسشی فراتر از یک نام

در آستانه چهل‌وهشتمین سالگرد انقلاب بهمن ۱۳۵۷، دیدن موفقیت ایرانیان در جهان، پرسش درباره فرصت‌های ازدست‌رفته را دوباره زنده می‌کند. اگر فضای کار و زندگی در ایران برای استعدادهایی از این جنس قابل پیش‌بینی‌تر، آزادتر و برخوردار از امکانات کافی بود، چه میزان از دانش و تجربه آنان می‌توانست در همین کشور به شرکت، محصول، شغل و ثروت تبدیل شود؟ پاسخ عددی دقیقی برای این فرض نداریم؛ اما خود پرسش را نمی‌توان با چند جمله تبریک کنار گذاشت.

مسئله فقط بودجه یک آزمایشگاه نیست. پژوهشگر به امکان همکاری با جهان، اینترنت قابل اتکا، دسترسی به ابزار، قرارداد روشن و افق شغلی نیاز دارد. زن متخصص نیز باید بتواند بدون محدودیت‌های تبعیض‌آمیز، درباره زندگی و مسیر حرفه‌ای خود تصمیم بگیرد. بی‌ثباتی اقتصادی، گزینش‌های ایدئولوژیک، محدودیت آزادی‌ها و انزوای علمی، هر کدام می‌توانند ماندن را پرهزینه‌تر کنند. سیاست‌های جمهوری اسلامی نیز باید با همین معیار سنجیده شوند. سیاستی که این موانع را بازتولید می‌کند، نمی‌تواند مسئولیت خود را با ستایش موفقیت مهاجران کنار بگذارد.

البته از روی رزومه هیچ‌کس نمی‌توان حکم داد که چرا مهاجرت کرده است؛ درباره انگیزه شخصی مریم عظیمی نیز چنین ادعایی نداریم. مهاجرت گاهی انتخاب علمی و حرفه‌ای است و گاهی نتیجه تنگ‌شدن راه‌های زندگی. نقد ساختار زمانی دقیق‌تر است که این تفاوت را حفظ کند و از زندگی یک فرد، مدرکی برای ادعایی نسازد که خود او بیان نکرده است.

در روایت مریم، نام دانشگاه فردوسی مشهد هم حضور دارد؛ یادآوری اینکه ایران توان آموزش و پرورش استعداد را دارد. حلقه‌ای که باید جدی گرفت، تبدیل این توان به فرصت پایدار پس از دانشگاه است. کشوری که هزینه آموزش را می‌پردازد اما محیط مناسب برای ادامه کار فراهم نمی‌کند، بخشی از بازده سرمایه انسانی‌اش را از دست می‌دهد. این زیان فقط از دست رفتن یک متخصص نیست؛ فرصت‌هایی است که او می‌توانست برای دیگران بسازد.

افتخار به ایرانیان موفق زمانی معنای کامل‌تری پیدا می‌کند که حق انتخاب نسل بعد نیز جدی گرفته شود: امکان ماندن و پیشرفت کردن، امکان رفتن بدون قطع رابطه و امکان بازگشت بدون ترس از بی‌ثباتی. موفقیت مریم را می‌توان جشن گرفت و هم‌زمان از حاکمیت جمهوری اسلامی پرسید برای تبدیل استعدادهای مشابه به فرصت در داخل ایران چه کرده است.

آیفون Duo؛ اپل بالاخره گوشی را تا کرد

خبر بزرگ سخت‌افزاری شب، آیفون Duo بود؛ نام رسمی نخستین آیفون تاشوی اپل. نمایشگر داخلی ۷٫۶ اینچی و امکان کار با دو برنامه در کنار هم، آن را به وسیله‌ای میان گوشی و تبلت نزدیک می‌کند. اپل روی لولا و سازه تیتانیومی، تراشه A20 Pro، دوربین‌های اصلی و فوق‌عریض ۴۸ مگاپیکسلی و استفاده‌های متفاوت دستگاه در حالت باز و نیمه‌باز تأکید دارد.

جذابیت اصلی چنین محصولی در کار روزمره معلوم می‌شود: خواندن یک سند و یادداشت‌برداری در کنار آن، دیدن نقشه همراه پیام‌ها یا تماشای ویدیو روی صفحه‌ای بزرگ‌تر. در مقابل، پرسش درباره دوام نمایشگر و لولا، کیفیت برنامه‌ها در حالت باز و هزینه تعمیر، با تیزر معرفی پاسخ نهایی نمی‌گیرد. برای قضاوت درباره این موارد باید منتظر بررسی مستقل و استفاده واقعی ماند.

قیمت نسخه ۲۵۶ گیگابایتی در فروشگاه آمریکا ۱٬۹۹۹ دلار است؛ نسخه‌های ۵۱۲ گیگابایتی، یک و دو ترابایتی به‌ترتیب ۲٬۱۹۹، ۲٬۵۹۹ و ۳٬۱۹۹ دلار قیمت دارند. پیش‌سفارش از ۲۴ مهر، برابر با ۱۶ اکتبر و عرضه از ۱ آبان، برابر با ۲۳ اکتبر ۲۰۲۶ آغاز می‌شود. Duo همراه آیفون‌های پرو در شهریور به فروشگاه‌ها نمی‌رسد.

آیفون ۱۸ پرو؛ دوربین همچنان مرکز رقابت است

در آیفون ۱۸ پرو و پرو مکس، تراشه A20 Pro، خنک‌کاری با محفظه بخار و دوربین اصلی ۴۸ مگاپیکسلی با دیافراگم متغیر، از محورهای معرفی بودند. تغییر دیافراگم به کنترل نور ورودی و عمق میدان کمک می‌کند؛ قابلیتی که ارزش عملی آن، به عملکرد دوربین در موقعیت‌های واقعی وابسته است. رنگ زرشکی نیز از نخستین موضوعات بحث و بازنشر در شبکه‌های اجتماعی شد.

برای تولیدکنندگان ویدیو، پشتیبانی از ProRes RAW و Apple Log 2 مطرح است. این نام‌ها به فرمت و شیوه ثبت تصویر برای ویرایش حرفه‌ای مربوط‌اند؛ مزیتی برای کسی که تدوین و تصحیح رنگ انجام می‌دهد، اما لزوماً دلیل کافی برای تعویض گوشی یک کاربر معمولی نیستند. همچنین عبارت «بزرگ‌نمایی ۸ برابری با کیفیت اپتیکال» را نباید خودبه‌خود معادل یک لنز با زوم اپتیکال پیوسته هشت‌برابری دانست.

اپل از Apple Reference Image برای امضای امن اطلاعات تصویر هنگام ثبت نیز سخن گفته است. برای رسانه‌ها، این موضوع از یک افزایش عددی در مشخصات دوربین جالب‌تر است: امکان بررسی منشأ تصویر می‌تواند به تشخیص دست‌کاری کمک کند. بااین‌حال، اصالت ثبت تصویر، به‌تنهایی درستی توضیح همراه آن را ثابت نمی‌کند؛ یک عکس واقعی هم می‌تواند با زمان، مکان یا روایتی نادرست منتشر شود.

قیمت پایه آیفون ۱۸ پرو ۲۵۶ گیگابایتی ۱٬۱۹۹ دلار و پرو مکس ۲۵۶ گیگابایتی ۱٬۲۹۹ دلار است. پیش‌سفارش طبق فروشگاه اپل از ۲۱ شهریور، برابر با ۱۲ سپتامبر آغاز می‌شود و تحویل اولیه برای ۲۷ شهریور، برابر با ۱۸ سپتامبر اعلام شده است. در فهرست محصولات این مراسم، آیفون ۱۸ استاندارد معرفی نشده؛ زمان‌بندی احتمالی مدل‌های بعدی را باید از خبر قطعی امروز جدا کرد.

ساعت‌ها و ایرپاد ۵؛ چه چیز تازه‌ای دارند؟

اپل واچ سری ۱۲ با قیمت پایه ۳۹۹ دلار و اندازه‌های ۴۲ و ۴۶ میلی‌متری معرفی شده است. اپل بر پایش بیشتر تغییرپذیری ضربان قلب و ارائه اطلاعات درباره بازیابی توان و وضعیت بدن تأکید می‌کند. این اطلاعات باید در چارچوب قابلیت‌های اعلام‌شده محصول خوانده شوند؛ یک ساعت هوشمند، جای تشخیص پزشکی را نمی‌گیرد.

اپل واچ اولترا ۴ از ۷۹۹ دلار شروع می‌شود و بدنه تیتانیومی ۴۹ میلی‌متری دارد. اپل برای آن تا ۵۰ ساعت باتری در الگوی استفاده استاندارد و تا ۸۴ ساعت در حالت کم‌مصرف اعلام کرده است. این اعداد، نتیجه الگوی آزمون شرکت‌اند و تضمین شارژدهی یکسان برای همه کاربران نیستند. قابلیت ارتباط اضطراری ماهواره‌ای و امکانات سلولار نیز به کشور و اپراتور وابسته‌اند.

ایرپاد ۵ در مدل پایه ۱۲۹ دلاری و نسخه ۱۴۹ دلاری با کیس شارژ بی‌سیم عرضه می‌شود؛ هر دو حذف فعال نویز دارند. نسخه گران‌تر امکاناتی مانند کنترل کشیدنی صدا و زمان کار طولانی‌تر را اضافه می‌کند. نکته مهم برای مخاطب فارسی‌زبان این است که فارسی در فهرست زبان‌های اعلام‌شده ترجمه زنده قرار ندارد. وجود این قابلیت روی صفحه معرفی، به معنی ترجمه همه زبان‌ها و کارکرد یکسان روی هر آیفون نیست؛ دستگاه سازگار و نسخه نرم‌افزاری موردنیاز هم اهمیت دارند.

جدول قیمت و تاریخ عرضه رسمی محصولات اپل ۲۰۲۶

قیمت‌های زیر، پایه فروشگاه آمریکا و پیش از مالیات فروش هستند. اندازه، جنس بدنه، ظرفیت حافظه و نسخه محصول می‌تواند قیمت را تغییر دهد. تاریخ‌ها به آغاز عرضه در بازارهای اعلام‌شده مربوط‌اند و وعده تحویل در ایران نیستند.

آیفون‌های تازه چه زمانی و با چه قیمتی به ایران می‌رسند؟

تا زمان تنظیم این گزارش در پنجشنبه ۱۹ شهریور ۱۴۰۵، قیمت قطعی و تاریخ تحویل قابل تأییدی برای عرضه این مدل‌ها در ایران در دست نیست. در بررسی صفحه آیفون ۱۸ پرو مکس ۲۵۶ گیگابایتی تکنولایف، وضعیت «ناموجود» درج شده بود. ساختن صفحه محصول یا نمایش بنر نسل جدید، به‌تنهایی به معنی موجودی قابل خرید نیست.

با توجه به تاریخ عرضه جهانی، انتظار ورود نخستین محموله‌های آیفون ۱۸ پرو از اواخر شهریور به بعد و Duo از آبان به بعد، برآورد زمانی است؛ حجم تخصیص، مسیر تأمین، تشریفات واردات و فعال‌سازی می‌تواند آن را عقب بیندازد. فروشنده‌ای که زودتر از این زمان‌ها وعده می‌دهد، باید روشن کند درباره ثبت سفارش حرف می‌زند یا تحویل دستگاه قابل استفاده.

برای نشان‌دادن ابعاد هزینه، نرخ درج‌شده دلار آزاد در شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز را مبنا قرار دادیم: ۲٬۳۴۲٬۷۰۰ ریال، معادل ۲۳۴٬۲۷۰ تومان، با زمان ثبت نمایش‌داده‌شده ۱۳:۵۸:۴۱ در روز ۱۹ شهریور. حاصل ضرب قیمت دلاری پایه در این نرخ، در جدول زیر آمده است. این محاسبه فقط معادل ارزی است؛ هزینه خرید واقعی از مبدأ، واردات، مالیات، فعال‌سازی و رجیستری حسب مورد، خدمات و سود فروشنده در آن محاسبه نشده است.

حساسیت قیمت به ارز هم بالاست: هر ۱۰ هزار تومان تغییر در نرخ دلار، معادل ارزی آیفون Duo پایه را نزدیک ۲۰ میلیون تومان جابه‌جا می‌کند. بنابراین عددی که امروز برای آبان گفته می‌شود، بدون روشن‌کردن نرخ ارز، هزینه‌های منظورشده و شرایط تحویل، ارزش یک قیمت قطعی را ندارد.

در ایران از کجا می‌توان تهیه کرد؟

برای پیگیری موجودی پس از آغاز عرضه، فروشگاه‌های اینترنتی دارای هویت و سابقه فروش موبایل، از جمله تکنولایف و دیجی‌کالا، و فروشندگان دارای مجوز محل مراجعه‌اند. در زمان بررسی، برای آیفون ۱۸ پرو مکس تکنولایف موجودی تأیید نشد؛ برای دیگر مدل‌های تازه نیز در این گزارش ادعای موجودی فروشگاه مشخصی نداریم. نام این فروشگاه‌ها مسیر پیگیری است و به معنی تأیید هر فروشنده، هر پیشنهاد قیمت یا نمایندگی رسمی اپل نیست.

پیش از پرداخت، مدل و ظرفیت دقیق، کشور عرضه، نوع سیم‌کارت، وضعیت قفل اپراتوری، شرایط گارانتی، مبلغ نهایی و موعد تحویل را روی فاکتور بخواهید. برای گوشی، وضعیت شناسه IMEI و امکان فعال‌سازی در شبکه ایران نیز باید روشن باشد. عبارت مبهم «رجیستری بعداً انجام می‌شود» جای تعهد روشن فروشنده را نمی‌گیرد.

چرا eSIM برای خریدار ایرانی آیفون Duo تعیین‌کننده است؟

فروشگاه اپل صریحاً می‌گوید آیفون Duo از سیم‌کارت فیزیکی پشتیبانی نمی‌کند. این موضوع را نباید با بحث رجیستری یکی گرفت: eSIM شکل ارائه سیم‌کارت است و رجیستری، موضوع شناسایی و مجازبودن استفاده دستگاه در شبکه. برخورداری از اولی، پاسخ خودکار به دومی نیست.

همراه اول صفحه‌ای برای eSIM و پیش‌ثبت‌نام آن دارد؛ بااین‌حال، اعلام یک خدمت یا پیش‌ثبت‌نام، تضمین فعال‌شدن فوری آن روی هر دستگاه وارداتی نیست. پیش از خرید Duo، باید از اپراتور درباره ارائه عملی خدمت برای همان مدل و شرایط حساب خود پاسخ روشن بگیرید. برای نسخه‌های مختلف آیفون ۱۸ پرو نیز مشخصات سیم‌کارت کشور عرضه را جداگانه بررسی کنید.

در ساعت‌ها، پشتیبانی سلولار و خدمات ماهواره‌ای را باید جداگانه بررسی کرد. در ایرپاد هم نباید بابت ترجمه فارسیِ اعلام‌نشده پول اضافه پرداخت. ارزش واقعی محصول، مجموعه امکاناتی است که برای خریدار قابل استفاده خواهد بود، نه مجموع قابلیت‌هایی که در کشورها و زبان‌های مختلف تبلیغ می‌شود.

از شبکه‌های اجتماعی فارسی تا کنایه سامسونگ؛ حاشیه‌های شب اپل

در نمونه‌های عمومی پست‌ها و ویدیوهای فارسی پس از مراسم، حضور مریم عظیمی و نمای نزدیک رنگ زرشکی آیفون، از موضوعات بازنشر بود. این دو تصویر برای شبکه‌های اجتماعی آماده‌اند: چهره‌ای که حس آشنایی و افتخار ایجاد می‌کند و محصولی که ظاهرش در چند ثانیه دیده می‌شود. اما از چند پست نمی‌توان درباره نظر همه کاربران یا میزان محبوبیت یک محصول نتیجه گرفت.

در سوی دیگر، رقابت برندها هم به شبکه‌های اجتماعی کشیده شد. رویترز در گزارش ۱۰ سپتامبر از واکنش سامسونگ به ورود اپل به بازار تاشوها و پیام «به تاشوها خوش آمدید» نوشت؛ بازاری که سامسونگ از سال ۲۰۱۹ در آن محصول عرضه می‌کند. گزارش‌های رسانه‌ای از شوخی حساب دولینگو با بحث کپی‌کردن نیز حکایت داشت. قیمت بالای Duo هم خوراک شوخی‌ها شد؛ از جمله در گزارش ایندین اکسپرس درباره واکنش کاربران هند.

این حاشیه‌ها یک تفاوت را نشان می‌دهد: اپل می‌خواهد ورود خود را نقطه تغییر تجربه استفاده معرفی کند و رقیب می‌خواهد دیررسیدن آن را به یاد بیاورد. هر دو روایت، بخشی از رقابت تجاری‌اند. داوری خریدار باید بعد از دیدن دوام، کیفیت نرم‌افزار، دوربین و هزینه واقعی مالکیت شکل بگیرد؛ نه فقط از یک کنایه پربازدید یا چند نمای زیبا در مراسم.

پرسش‌های پرتکرار درباره مراسم اپل ۲۰۲۶

نام آیفون تاشوی معرفی‌شده چیست؟

نام رسمی آن iPhone Duo است. نام‌هایی که پیش از مراسم در شایعات مطرح می‌شد، نباید جای نام نهایی محصول در خبر و سفارش خرید بنشیند.

آیا قیمت آیفون ۱۸ و Duo در ایران مشخص شده است؟

در زمان بررسی این گزارش، قیمت قطعی قابل تأییدی برای تحویل در ایران نداریم. ارقام تومانی جدول، تبدیل قیمت پایه آمریکا با نرخ مشخص روز هستند و هزینه نهایی خرید محسوب نمی‌شوند.

آیا حضور مریم عظیمی در معرفی آیفون، نخستین حضور او بود؟

خیر؛ در پوشش رسانه‌ای سوابق او، به معرفی دوربین آیفون ۱۵ پرو مکس در سال ۲۰۲۳ نیز اشاره شده است. حضور امسال ادامه یک مسیر حرفه‌ای است، نه آغاز ناگهانی آن.

مراسم اپل تمام شده، اما برای مخاطب ایرانی دو پرسش باقی مانده است: کدام‌یک از این فناوری‌ها با چه هزینه‌ای واقعاً به دست او می‌رسد، و چه باید تغییر کند تا استعدادهای بیشتری بتوانند از داخل ایران در ساخت فناوری جهان سهم داشته باشند؟ مریم عظیمی یادآور ظرفیت این استعدادهاست؛ ظرفیتی که دیده‌شدنش ارزشمند است و فراهم‌کردن فرصت برای نمونه‌های دیگرش، ارزشمندتر.

برای شما کدام بخش این شب ماندگارتر بود؛ حضور مریم، آیفون تاشو یا فاصله قیمت‌ها با توان خرید در ایران؟ تجربه و نگاهتان را زیر این گزارش با مخاطبان آسیانیوز ایران در میان بگذارید.