آسیانیوز ایران؛ سرویس سیاسی:
اروپا در روزهای اخیر شاهد افزایش هشدارهای امنیتی درباره روسیه بوده است؛ هشدارهایی که این بار تنها به میدان جنگ اوکراین محدود نمی شود و پای احتمال گسترش اقدامات روسیه به کشورهای اروپایی و اعضای پیمان آتلانتیک شمالی را نیز به میان آورده است. در لهستان، دونالد توسک، نخست وزیر این کشور، در پارلمان درباره احتمال وقوع حملات پهپادی و موشکی روسیه علیه کشورهای پشتیبان اوکراین هشدار داده است. او گفت اطلاعاتی از چند منبع، سناریوی حملات ترکیبی علیه کشورهای عضو پیمان آتلانتیک شمالی را مطرح می کند و لهستان باید برای شرایط دشوار پیش رو آماده باشد.
همزمان در فرانسه، امانوئل مکرون پس از دیدار با رهبران احزاب سیاسی و نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری آینده، از تشدید تهدیدهای ترکیبی روسیه علیه فرانسه و اروپا سخن گفت. او دستور تهیه برنامه ای برای حفاظت از زیرساخت های حیاتی و مراکز حساس دفاعی در برابر حملات پهپادی و سایبری را صادر کرده است. در آلمان نیز نگرانی ها افزایش یافته است. دولت این کشور روسیه را مسئول حمله ناکام پهپادی به فرودگاه لایپزیگ دانسته و اعلام کرده است که برلین با تهدیدهای ترکیبی شامل خرابکاری، جاسوسی، حملات پهپادی و اقدامات اخلالگرانه روبه رو است.
سوئد نیز روند تقویت توان نظامی خود را سرعت داده است. دولت این کشور در هفتم سپتامبر اعلام کرد که نیروهای مسلح سوئد سامانه موشکی و توپخانه ای دوربرد جدید خریداری خواهند کرد و همکاری دفاعی با فنلاند را در این زمینه گسترش خواهند داد. در همین حال، سوئیس نیز راهبرد جدید امنیتی خود را تصویب کرده است؛ سندی که افزایش توان دفاعی، مقابله با تهدیدهای ترکیبی و آمادگی برای حملات دوربرد را در اولویت قرار می دهد. با این حال، برخلاف برخی روایت های منتشر شده در فضای مجازی، سوئیس «وضعیت جنگی» اعلام نکرده و همچنان خود را کشوری بی طرف می داند.
در کنار این تحولات، گزارش هایی درباره احتمال افزایش توان نظامی روسیه پس از انتخابات پارلمانی این کشور منتشر شده است. بر اساس گزارشی که به منابع اطلاعاتی غربی نسبت داده شده، نگرانی اصلی درباره احتمال افزایش جذب نیرو و حتی اجرای نوعی بسیج پنهان است؛ هرچند این ارزیابی به معنای تصمیم قطعی مسکو برای آغاز جنگ با کشورهای عضو پیمان آتلانتیک شمالی نیست. مجموع این تحولات نشان می دهد فضای امنیتی اروپا در حال تغییر است. پرسش اصلی اکنون این نیست که آیا کشورهای اروپایی در حال جنگ مستقیم با روسیه هستند؛ بلکه این است که چرا دولت های بیشتری در حال آماده کردن زیرساخت های نظامی، امنیتی و دفاع غیرنظامی خود برای سناریوهای پرخطرتر هستند.
چرا لهستان از احتمال حمله روسیه هشدار می دهد؟
لهستان در میان کشورهای اروپایی یکی از حساس ترین موقعیت ها را در برابر تحولات جنگ اوکراین دارد. این کشور در جناح شرقی پیمان آتلانتیک شمالی قرار گرفته و به دلیل مرز با اوکراین و نزدیکی به مناطق درگیر جنگ، هرگونه گسترش حملات روسیه می تواند پیامدهای مستقیم تری برای امنیت آن داشته باشد. دونالد توسک در سخنان اخیر خود نگفت که حمله مستقیم و قطعی روسیه به لهستان آغاز خواهد شد.
هشدار او بیشتر درباره سناریویی بود که در آن روسیه ممکن است با پهپاد یا موشک، کشورهای پشتیبان اوکراین را هدف قرار دهد و چنین حملاتی را به عنوان حوادث تصادفی معرفی کند تا واکنش جمعی پیمان آتلانتیک شمالی را دشوار کند. اهمیت این هشدار در همین نقطه است. اگر یک حمله محدود به خاک یکی از اعضای پیمان آتلانتیک شمالی رخ دهد، موضوع صرفا به یک حادثه مرزی تبدیل نمی شود و می تواند آزمونی برای سازوکار دفاع جمعی این پیمان باشد. به همین دلیل ورشو تلاش می کند پیش از وقوع چنین سناریویی، آمادگی دفاع هوایی و هماهنگی با متحدان را افزایش دهد.
چرا مکرون رهبران احزاب فرانسه را گرد هم آورد؟
دیدار مکرون با رهبران احزاب سیاسی فرانسه در شرایطی انجام شد که پاریس از افزایش تهدیدهای ترکیبی روسیه سخن می گوید. رئیس جمهوری فرانسه اعلام کرده است که این تهدیدها در هفته های اخیر تشدید شده و دولت باید از زیرساخت های حیاتی، مراکز حساس دفاعی و فناوری های مهم در برابر حملات پهپادی و سایبری محافظت کند. نکته مهم این است که فرانسه در حال اعلام جنگ با روسیه نیست.
آنچه پاریس از آن سخن می گوید، مجموعه ای از اقداماتی است که در ادبیات امنیتی به عنوان تهدید ترکیبی شناخته می شود؛ اقداماتی که می تواند شامل خرابکاری، حملات سایبری، انتشار اطلاعات گمراه کننده، عملیات پنهان و حملات محدود علیه زیرساخت ها باشد. مکرون همچنین تلاش کرده است موضوع را در سطحی فراتر از اختلافات سیاسی داخلی مطرح کند. دعوت از رهبران احزاب مختلف نشان می دهد دولت فرانسه تهدیدهای امنیتی را موضوعی مرتبط با امنیت ملی می داند که نیازمند هماهنگی گسترده تر سیاسی و امنیتی است. این اقدام البته به معنای توافق همه احزاب فرانسوی درباره سیاست روسیه نیست.
آلمان و سوئد چگونه در حال تقویت توان دفاعی هستند؟
آلمان در هفته های اخیر موضع صریح تری در قبال آنچه حملات ترکیبی روسیه می داند اتخاذ کرده است. دولت این کشور در ارتباط با حادثه فرودگاه لایپزیگ اعلام کرده که روسیه در پس این عملیات قرار داشته و در واکنش، مجموعه ای از اقدامات دیپلماتیک و امنیتی را دنبال کرده است. برلین همچنین تاکید کرده که این کشور در جنگ با روسیه نیست، اما با تهدیدهای ترکیبی مواجه است.
سوئد نیز از مسیر دیگری حرکت می کند. دولت این کشور در هفتم سپتامبر مجوز خرید سامانه توپخانه موشکی دوربرد را صادر کرد و اعلام کرد این تجهیزات توانایی نیروهای مسلح را برای عملیات در فواصل بیشتر افزایش خواهد داد. سوئد همچنین همکاری خود با فنلاند را در زمینه آموزش، نگهداری و تامین تجهیزات این سامانه ها گسترش می دهد. این تحولات بخشی از یک روند گسترده تر در اروپا است: افزایش سرمایه گذاری در دفاع هوایی، توانایی مقابله با پهپادها، سامانه های دوربرد، حفاظت از زیرساخت های حیاتی و ظرفیت های اطلاعاتی. این اقدامات را می توان در چارچوب تلاش کشورهای اروپایی برای افزایش بازدارندگی و آمادگی دفاعی تحلیل کرد، نه به عنوان نشانه ای قطعی از تصمیم برای آغاز جنگ با روسیه.
ماجرای سوئیس؛ جنگی در کار نیست، اما راهبرد دفاعی تغییر کرده است
یکی از بحث برانگیزترین بخش های روایت های منتشر شده درباره تحولات اخیر اروپا، ادعای «اعلام وضعیت جنگی سوئیس» است. بررسی منابع رسمی سوئیس چنین ادعایی را تایید نمی کند. شورای فدرال سوئیس در ۱۸ سپتامبر راهبرد امنیتی سال ۲۰۲۶ را تصویب کرد، اما این سند درباره تقویت توان دفاعی و مقابله با تهدیدهای ترکیبی است. حتی در راهبرد امنیتی جدید سوئیس تصریح شده است که احتمال حمله مسلحانه مستقیم به این کشور در آینده نزدیک پایین ارزیابی می شود.
در عین حال، دولت سوئیس خطر حملات پهپادی، موشکی و تهدیدهای ترکیبی را جدی دانسته و تقویت توان دفاعی را در شمار اولویت های خود قرار داده است. بنابراین نمی توان تصویری ارائه کرد که گویی سوئیس پس از دو قرن بی طرفی، اکنون وارد صف کشورهای آماده جنگ مستقیم با روسیه شده است. بی طرفی سوئیس همچنان برقرار است و دولت این کشور رسما تاکید دارد که بی طرفی آن دائمی و مسلحانه است؛ یعنی در کنار حفظ بی طرفی، توان دفاع از خاک خود را حفظ می کند.
آیا اروپا واقعا به سمت جنگ مستقیم با روسیه می رود؟
مهم ترین بخش ماجرا همین جاست. افزایش هزینه های دفاعی، خرید تجهیزات جدید، حفاظت از زیرساخت ها و هشدارهای اطلاعاتی به خودی خود به معنای تصمیم اروپا برای جنگ مستقیم نیست. آنچه اکنون در منابع معتبر دیده می شود، بیشتر نگرانی درباره گسترش جنگ اوکراین و افزایش عملیات ترکیبی روسیه در خاک کشورهای اروپایی است. در عین حال، نمی توان نگرانی های امنیتی را نیز نادیده گرفت. نخست وزیر لهستان از احتمال حملات پهپادی و موشکی سخن گفته، فرانسه از تشدید تهدید ترکیبی روسیه خبر داده و آلمان نیز در پی حادثه لایپزیگ تدابیر امنیتی خود را افزایش داده است.
این مجموعه اتفاقات نشان می دهد سطح نگرانی در برخی دولت های اروپایی نسبت به سال های گذشته افزایش یافته است. از سوی دیگر، روسیه هنوز با جنگ گسترده در اوکراین درگیر است و گزارش های اخیر درباره افزایش جذب نیرو یا احتمال بسیج جدید باید به عنوان ارزیابی منابع اطلاعاتی و رسانه ای دیده شود، نه تصمیم قطعی اعلام شده از سوی کرملین. بنابراین تصویر دقیق تر این است که اروپا در حال آماده شدن برای طیفی از سناریوهاست؛ از خرابکاری و حملات سایبری گرفته تا حملات پهپادی و موشکی و در سطحی شدیدتر، احتمال گسترش درگیری. در نتیجه، آنچه در سپتامبر ۲۰۲۶ در اروپا دیده می شود را بهتر است «افزایش آماده باش و بازدارندگی» نامید، نه آغاز جنگ میان اروپا و روسیه. تفاوت این دو تعبیر مهم است؛ زیرا اولی بر پیشگیری و آمادگی دفاعی تاکید دارد، در حالی که دومی ادعای وقوع یا قطعی بودن یک جنگ جدید را مطرح می کند که شواهد موجود فعلا آن را ثابت نمی کند.