اصغر فرهادی: فیلم «داستان‌های موازی» را در ادای احترام به صدا در سینما ساختم

آسیانیوز ایران؛ سرویس فرهنگی هنری:

منصور جهانی - «اصغر فرهادی» کارگردان ایرانی برنده دو جایزه اسکار گفت: صدا در سینما نقش تأثیرگذاری دارد و آنقدر مهم است که موضوع فیلم آخرم «داستان‌های موازی» درباره صداست و من آن را در ادای احترام به صدا ساختم. «اصغر فرهادی» روز دوشنبه 30 شهریور ماه جاری (21 سپتامبر 2026) در مراسم بزرگداشت «صدابرداران و صداگذاران سینمای ایران» از جمله؛ «حسن زاهدی»، «اسحاق خانزادی» و «بهروز شهامت» در خانه سینما در تهران، درباره «جایگاه و نقش صدا در سینما» گفت: صدا در سینما نقش تأثیرگذاری دارد و آنقدر مهم است که موضوع فیلم آخرم «داستان‌های موازی» درباره صداست و من اصلا آن را در ادای احترام به صدا ساختم؛ هر چقدر هم زمان گذشت، بیشتر درگیر صدا در سینما شدم. 

موقع نوشتن و قبل از نگارش تصویر، صدای صحنه را می‌نویسم

این کارگردان برنده جایزه «خرس طلای» جشنواره بین‌المللی فیلم «برلین» در ادامه گفت: برای من اهمیت صدا این معنی را دارد که امروز، بیشتر از قبل به آن فکر می‌کنم و برای من خیلی جدی‌تر شده است. کار برایم به جایی رسیده است که موقع نوشتن و قبل از نگارش تصویر، صدا را می‌نویسم که صدای این صحنه چگونه و به چه شکلی است و بعد، به تصویر آن فکر می‌کنم. 

به آقای دلپاک گفتم که صدا را برای من بساز، تا من برای آن تصویر بنویسم

فرهادی با اشاره به آخرین کاری که در حوزه سینما در ایران انجام داده است، گفت: یک کار عجیبی را چند وقت پیش، انجام دادم؛ برای پروژه‌ای که ممکن است یک روزی آن را بسازم، اولین کاری که کردم رفتم پیش آقای «محمدرضا دلپاک» صداگذار (عضو آکادمی اسکار و صداگذار فیلم‌های «جدایی نادر از سیمین»، «فروشنده»، «درباره الی»، «قهرمان» و ...) و به او گفتم که صحنة آخر که به ذهنم می‌رسد به این شکل است؛ صدای آن را می‌دانم که چیست، ولی تصویر آن را نمی‌دانم که چگونه است. به آقای دلپاک گفتم که صدای آن را برای من بساز، تا من بعداً برای آن تصویر بنویسم. در واقع، این کار برعکس کارهای معمول در سینماست؛ چون اول، تصویر را ضبط می‌کنند و بعداً صدا را روی آن می‌گذارند.

صدا این پتانسیل را دارد که ما بیشتر، درباره فیلم‌ها تخیل کنیم

این کارگردان برنده «جایزه بزرگ هیأت داوران» جشنواره بین‌المللی فیلم «کن» افزود: این اهمیت از آنجا می‌آید که فکر می‌کنم صدا این پتانسیل را دارد که ما بیشتر، درباره فیلم‌ها تخیل کنیم. اگر امروزه یکسری از فیلم‌ها هستند که درباره آنها کمتر تخیل می‌‌کنیم، در واقع همان چیزی که روی پرده سینماست را می‌بینیم و اشکال در صدای آن فیلم‌هاست. آقای «داریوش مهرجویی» یکی از کارگردانان سینمای ایران بود که خیلی به صدا اهمیت می‌داد، هنوز هم ما درباره فیلم‌های او صحبت می‌کنیم ولی کمتر درباره صدای فیلم‌های او اظهارنظر می‌کنیم. برای نمونه، شلختگی زیبایی که در فیلم‌های آقای مهرجویی وجود دارد؛ بیشتر از صدا می‌آید نه از تصاویر کارهایشان.

صدا المانِ خیلی مهمی است که در زنده بودن و خونِ فیلم، خیلی تأثیرگذار است

فرهادی با اشاره به خصوصیات صدا در سینما گفت: صدا المانِ خیلی مهمی است، اگر فیلمسازها از این پتانسیل بتوانند به خوبی استفاده کنند؛ خیلی در زنده بودن و خونِ فیلم، تأثیرگذار است. من آن را تجربه کرده‌ام، به همین دلیل، این روزها وقتی‌که می‌نویسم، بیشتر به صدا فکر می‌کنم

نسل اول صدابرداران، صدا را وارد سینمای ایران کردند

این کارگردان برنده جایزه «گلدن گلوب» درباره ویژگی صدابرداران سینمای ایران گفت: نسل اول صدابرداران سینمای ایران از جمله؛ «حسن زاهدی»، «مسعود بهنام» و «اصغر شاهوردی»، دو ویژگی مهم داشتند، یکی این‌که صدا را وارد سینمای ایران کردند، چون ما قبل از آن صدای سر صحنه نداشتیم؛ ولی آنها با حضور خود در سر صحنة فیلم‌ها به صورت حرفه‌ای این کار را شروع و صداها را ضبط کردند. نکته دوم که در خارج از ایران آن را ندیدم، صدابردارها در سینمای ایران، حضورشان فقظ برای صدابرداری نیست و به خاطر سن، سابقه و پیشکسوت بودنی که دارند؛ یک نوع حس پدرانگی نیز با خود به سر صحنه می‌آورند.

صدابرداران سینمای ایران، حس پدرانگی را در سر صحنه فیلم‌ها دارند

فرهادی با اشاره به خصوصبات صدابرداران در ایران گفت: صدابرداران مطرح و باسابقه سینمای ایران، از جمله؛ آقای «حسن زاهدی» که 4 فیلم «رقص در غبار»، «شهر زیبا»، «چهارشنبه‌سوری» و «درباره اِلی» را با او کار کردم، آقای «مسعود بهنام» که فیلم‌های «چهارشنبه سوری» و «رقص در غبار» را با او کار کردم، آقای «یدالله نجفی» که فیلم «فروشنده» را با او کار کردم و آقای «محمود سماک‌باشی» که در فیلم «جدایی نادر از سیمین» تجربه همکاری با او را داشته‌ام؛ همه آنها این حس پدرانگی را در سر صحنه فیلم‌ها داشتند که من در کشورهای دیگر آن را تجربه نکرده‌ام. انگار بیشتر، درگیر مسائل فیلم هستند و فقط حواسشان به دستگاه ضبط صدا نیست.

خاطره فرهادی از فیلمبرداری فیلم سینمایی «شهر زیبا»

این کارگردان باتجربه، درباره ساخت فیلم سینمایی «شهر زیبا» گفت: در این پروژه‌، در منطقه‌ای فقیرنشین فیلمبرداری می‌کردیم و با مشکلات زیاد مواجه شدیم؛ پلیس به ما گفته بود که به آن محله نرویم. در هنگام کار، مردم آنجا به ما حمله کردند و خیلی اذیت شدیم، مجبور شدیم که فیلمبرداری را متوقف کنیم و به تهران برگردیم. 

«شهر زیبا» را در شرایط دشوار و محیطی محروم فیلمبرداری کردیم

او افزود: به هیچ شیوه‌ای نمی‌توانستیم با آنها کنار بیاییم در شرایط دشوار و محیطی محروم که درگیر فشار اقتصادی بودند، مشغول فیلمبرداری بودیم. سوءتفاهم‌هایی هم شکل گرفته بود و فکر می‌کردند که ما وابسته به تلویزیون و یا حکومت هستیم. به هیچ شیوه‌ای با ما کنار نمی‌آمدند. در آن شرایط، «حسن زاهدی» صدابردار فیلم، پیشنهاد کرد که خودش برای حل مسئله، تلاش کند. زاهدی آن شب به خانه یکی از افراد محلی رفت و روز بعد، شرایط برای ادامه کار فراهم شد. فرهادی درباره جزئیات آن اتفاق گفت: نمی‌دانم زاهدی دقیقاً با مردم محلی چه گفت، اما نتیجه آن بود که گروه توانست کار خود را ادامه دهد.

توانایی فنی صدابرداران و صداگذاران سینمای ایران، باعث تحسین و افتخار است

کارگردان فیلم‌های «جدایی نادر از سیمین» و «فروشنده»، با اشاره به توانایی فنی صدابرداران و صداگذاران سینمای ایران گفت: واقعاً به لحاظ تکنیک و آرتیستیک، بخش پُست‌پروداکشن سینمای ایران و بخصوص صدا، جزو بهترین‌های دنیاست. تا حالا نشده که من صداهای فیلم‌هایم را به خارج از کشور ببرم، یک ایراد کوچک از آن بگیرند. همیشه به من می‌گفتند که شما چگونه این کار را انجام می‌دهید؟ و این باعث تحسین و افتخار است وقتی که صدای فیلم را به خارج از کشور می بریم، می‌گویند که چقدر خوب صدابرداری و صداگذاری کرده‌اید و چقدر کار تمیز و بی‌نقصی انجام داده‌اید. 

صدا، تدوین و گریم در سینمای ایران، واقعاً جزو دو، سه کشور برتر دنیاست

«اصغر فرهادی» در پایان سخنانش تأکید کرد: فکر می‌کنم که سینمای ایران در بخش‌های صدا، تدوین، گریم و در خیلی از حوزه‌های دیگر؛ هنوز هم واقعاً جزو دو، سه کشور برتر دنیاست و این را به خوبی می‌توانیم با جاهای دیگر مقایسه کنیم.