آسیانیوز ایران؛ سرویس اقتصادی: جست‌وجوی عبارت «بانک رفاه» در داده‌های زنده گوگل ترندز ایران طی ساعات اخیر از مرز ۲ هزار مورد گذشته و ۴۰۰ درصد رشد نشان داده است. بررسی خبرهای مرتبط نشان می‌دهد این موج توجه به تغییر قریب‌الوقوع مقررات چک بانکی بازمی‌گردد؛ تغییری که فقط به یک بانک محدود نیست و همه شبکه بانکی را دربر می‌گیرد.
بر پایه اطلاعیه روابط عمومی بانک مرکزی و بخشنامه شماره ۱۳۰۲۸۳/۰۵ مورخ ۱ شهریور ۱۴۰۵، از ابتدای سه‌شنبه ۷ مهر ۱۴۰۵، برابر با ۲۹ سپتامبر ۲۰۲۶، بانک‌ها دیگر مجاز به صدور چک رمزدار نیستند. از همان روز، چک‌های تضمین‌شده باید بدون انتظار برای تسویه بین‌بانکی، به‌صورت آنی به حساب ذی‌نفع یا ذی‌نفعان پرداخت شوند.
دو تاریخ مهم برای دارندگان چک رمزدار
| تاریخ اجرا |
تغییر بانکی |
اقدام پیشنهادی مشتری |
| ۷ مهر ۱۴۰۵ / ۲۹ سپتامبر ۲۰۲۶ |
توقف صدور چک رمزدار و آغاز پرداخت آنی چک تضمین‌شده |
برای چک بانکی جدید، درخواست چک تضمین‌شده کنید |
| ۱ دی ۱۴۰۵ / ۲۲ دسامبر ۲۰۲۶ |
توقف پذیرش و واگذاری چک رمزدار در سامانه چکاوک |
چک رمزدار موجود را پیش از این تاریخ وصول یا تعیین‌تکلیف کنید |
برای دارندگان چک رمزدار، مسئله اصلی دو تاریخ است: بعد از ۷ مهر چک تازه صادر نمی‌شود و از ۱ دی مسیر پذیرش آن در چکاوک بسته خواهد شد.
اگر چک رمزدار در دست داریم چه کنیم؟
دارنده چک رمزدار صادرشده پیش از ۷ مهر نباید تصور کند که برگه او در همان روز بی‌اعتبار می‌شود. برنامه بانک مرکزی دو مرحله دارد: نخست صدور چک تازه متوقف می‌شود و سپس از ۱ دی، پذیرش این چک‌ها در سامانه چکاوک پایان می‌یابد. بنابراین مهلت عملی برای وصول، واریز یا تعیین‌تکلیف چک‌های قبلی تا پیش از آغاز دی‌ماه است.
بهتر است دارنده چک، مشخصات ظاهری برگه، نام بانک صادرکننده، مبلغ، تاریخ و نام ذی‌نفع را بررسی کند و برای استعلام یا وصول فقط از شعب و درگاه‌های رسمی همان بانک استفاده کند. عکس چک، شناسه‌ها یا اطلاعات حساب نباید برای افراد ناشناس در پیام‌رسان‌ها فرستاده شود. در معامله‌های بزرگ نیز تحویل کالا یا سند بهتر است پس از مشاهده ثبت قطعی وجه در حساب انجام شود، نه صرفاً با دیدن تصویر رسید یا برگه بانکی.
نکته کاربردی این است که ممنوعیت تازه به معنای ممنوع شدن چک شخصی صیادی نیست؛ موضوع بخشنامه، چک رمزدار بانکی و جایگزینی آن با چک تضمین‌شده است. برای شناخت سابقه این تغییر می‌توانید گزارش پایان چک رمزدار و جایگزینی آن با چک تضمین‌شده را بخوانید.
چک تضمین‌شده چه تفاوتی با چک رمزدار دارد؟
هر دو ابزار با پشتوانه بانک صادر می‌شوند و بانک مرکزی در اطلاعیه خود تأکید کرده است که چک تضمین‌شده، مانند چک رمزدار، وضعیت برگشتی ندارد. تفاوت مهم در سازوکار جدید این است که بانک‌ها باید از ۷ مهر وجه چک تضمین‌شده را آنی بپردازند و پرداخت را به تسویه بین‌بانکی موکول نکنند.
چک تضمین‌شده به نام ذی‌نفع صادر می‌شود و اطلاعات آن در سازوکارهای بانکی ثبت می‌شود؛ بنابراین در معامله، دریافت‌کننده باید نام و مشخصات خود را با متن چک تطبیق دهد. اگر مشخصات ذی‌نفع اشتباه باشد، تصمیم شتاب‌زده برای تحویل مال می‌تواند مشکل‌ساز شود و اصلاح برگه باید از مسیر بانک صادرکننده انجام گیرد.
چه چیزی تغییر نمی‌کند؟
- اعتبار پرداخت به پشتوانه بانک صادرکننده باقی می‌ماند.
- برای دریافت ابزار بانکی جدید باید به بانک و مقررات شناسایی مشتری توجه شود.
- استعلام و کنترل اصالت برگه همچنان پیش از معامله ضروری است.
- چک‌های عادی صیادی تابع مقررات مستقل خود هستند و این بخشنامه آنها را حذف نمی‌کند.
برای کاهش ریسک چک‌های عادی نیز می‌توان پیش از تأیید نهایی، اطلاعات تجمیع‌شده صادرکننده را بررسی کرد. راهنمای استعلام اطلاعات تجمیع‌شده چک صیادی جزئیات این خدمت را توضیح می‌دهد.
چرا «بانک رفاه» ترند شد اما بخشنامه سراسری است؟
در صفحه «Trending now» گوگل برای ایران، عبارت «بانک رفاه» با بیش از ۲ هزار جست‌وجو و رشد ۴۰۰ درصدی در هفت ساعت اخیر دیده شد. خبرهای پیوندخورده به این ترند، گزارش‌هایی درباره توقف صدور چک رمزدار بودند. با این حال متن ابلاغیه بانک مرکزی خطاب به شبکه بانکی صادر شده و اجرای آن به بانک رفاه محدود نیست.
این تمایز مهم است، زیرا تیترهای کوتاه شبکه‌های اجتماعی ممکن است مخاطب را به این برداشت برسانند که تنها مشتریان یک بانک باید اقدام کنند. در واقع مشتریان همه بانک‌ها که چک رمزدار در اختیار دارند باید مهلت ۱ دی را جدی بگیرند؛ همچنین متقاضیان چک بانکی جدید از ۷ مهر باید چک تضمین‌شده بخواهند.
پرسش‌های پرتکرار:
آیا چک رمزدار از ۷ مهر بی‌اعتبار می‌شود؟
خیر. از ۷ مهر صدور چک رمزدار تازه متوقف می‌شود. پذیرش چک‌های موجود در سامانه چکاوک تا پیش از ۱ دی ادامه دارد.
جایگزین چک رمزدار چیست؟
بانک مرکزی چک تضمین‌شده را جایگزین اعلام کرده و بانک‌ها از ۷ مهر موظف‌اند وجه آن را به‌صورت آنی پرداخت کنند.
آیا چک صیادی معمولی هم حذف می‌شود؟
خیر. این برنامه درباره چک رمزدار بانکی است و به معنای حذف چک شخصی صیادی نیست.
دارنده چک رمزدار تا چه زمانی فرصت دارد؟
برای جلوگیری از مشکل در واگذاری، بهتر است چک پیش از سه‌شنبه ۱ دی ۱۴۰۵، برابر با ۲۲ دسامبر ۲۰۲۶، وصول یا تعیین‌تکلیف شود.
این تغییر چه اثری بر معامله‌های بزرگ شما خواهد داشت؟ دیدگاه خود را در بخش نظرات در پایین این گزارش در آسیانیوز ایران بنویسید.