به‌قلم نوید جمشیدی، سردبیر
نام یاسمین رضوی برای من یادآور یک پرسش ساده است: چرا باید موفقیت یک زن ایرانی در جهان را با تردید و کوچک‌شماری استقبال کنیم؟ زنی که در تهران بزرگ شده و امروز در یکی از مهم‌ترین عرصه‌های فناوری نقش دارد، سزاوار دیده‌شدن است. افتخار به او، اگر بر شناخت کارنامه‌اش بنا شود، هم معقول است و هم امیدبخش؛ امیدی که این روزها جامعه ما به آن احتیاج دارد.
این یادداشت در آسیانیوز ایران، دفاع از همین نگاه است. موضوع فقط یک نام در فهرست فوربس یا یک رقم درشت دلاری نیست؛ موضوع توانایی، استقلال و حق زنی ایرانی برای تصمیم‌گرفتن و اثرگذاشتن است. پیش از هر داوری، باید بدانیم یاسمین رضوی چه مسیری آمده و دقیقاً چه نقشی داشته است.
یاسمین رضوی کیست و چه کار می‌کند؟
یاسمین رضوی (Yasmin Razavi) شریک عمومی بخش رشد در شرکت سرمایه‌گذاری اسپارک کپیتال (Spark Capital) است. زندگینامه رسمی این شرکت می‌گوید او در تهران بزرگ شده، مهندسی را در دانشگاه تورنتو خوانده و سپس مدرک مدیریت کسب‌وکار، ام‌بی‌ای، را از هاروارد گرفته است. مشاوره در مک‌کینزی، سرمایه‌گذاری در ایندکس ونچرز در لندن و مدیریت محصول در اسنپ نیز در سابقه حرفه‌ای او ثبت شده‌اند.
کار او پشتیبانی از شرکت‌هایی است که محصولشان جای خود را در بازار پیدا کرده و می‌خواهند بزرگ‌تر شوند. در چنین کاری، پول لازم است، اما کافی نیست. تشخیص تیم توانمند، فهم بازار و کمک به تبدیل یک ایده به کسب‌وکاری پایدار، بخش مهم مسئولیت سرمایه‌گذار است. همین بخش معمولاً پشت تیترهای میلیاردی پنهان می‌ماند.
از نظر من، این مسیر ارزش احترام دارد: مهندسی، تجربه کار با محصول و شناخت کسب‌وکار در یک کارنامه کنار هم آمده‌اند. برای تحسین چنین مسیری نیازی نیست از او افسانه بسازیم؛ کافی است کار واقعی را ببینیم.
نقش او در آنتروپیک؛ یک مسئولیت واقعی
آنتروپیک (Anthropic)، سازنده دستیار هوش مصنوعی کلود (Claude)، در اطلاعیه ۲۳ مه ۲۰۲۳، برابر با ۲ خرداد ۱۴۰۲، جذب ۴۵۰ میلیون دلار سرمایه در دور سری C به رهبری اسپارک کپیتال را اعلام کرد. همان اطلاعیه، پیوستن یاسمین رضوی به هیئت‌مدیره شرکت را نیز ثبت کرده است. این سند، شاهد مشخصی از جایگاه او در این همکاری است.
دور جذب سرمایه، پول یک فرد تنها نیست؛ مجموعه‌ای از سرمایه‌گذاران در آن مشارکت دارند. نقش رضوی را باید در تصمیم حرفه‌ای و مسئولیت مدیریتی‌اش دید. او را نباید بنیان‌گذار آنتروپیک یا سازنده شخصی کلود معرفی کرد؛ اهمیت کارش در نقش متفاوتی است که واقعاً بر عهده داشته است.
گزارش فوربس در ۲۷ مه ۲۰۲۶، برابر با ۶ خرداد ۱۴۰۵، او را در رتبه سیزدهم فهرست میداس همان سال و بالاترین جایگاه میان تازه‌واردان این فهرست معرفی کرد. میداس، فهرست سرمایه‌گذاران برتر سرمایه خطرپذیر است؛ بنابراین این رتبه را باید در همان حوزه فهمید.
ماجرای رقم ۳ میلیارد دلار را دقیق بخوانیم
فوربس در همان گزارش نوشت سرمایه‌گذاری اولیه ۷۵ میلیون دلاری اسپارک در آنتروپیک، همراه با سرمایه‌گذاری‌های بعدی، دست‌کم ۳ میلیارد دلار ارزش یافته بود. این رقم درباره ارزش سرمایه‌گذاری شرکت در زمان آن گزارش است؛ از آن نمی‌توان نتیجه گرفت رضوی شخصاً ۳ میلیارد دلار پول نقد دریافت کرده یا ثروت شخصی‌اش همین مقدار است.
ارزش یک دارایی، سود نقدشده و ثروت شخصی سه مفهوم متفاوت‌اند. در شرکت خصوصی، ارزش‌گذاری سرمایه‌گذاری می‌تواند با معامله‌های بعدی تغییر کند. همچنین چون سرمایه‌گذاری‌های تکمیلی وجود داشته‌اند، تقسیم ساده ۳ میلیارد بر ۷۵ میلیون، بازده دقیق کل سرمایه‌گذاری را نشان نمی‌دهد.
این دقت از اهمیت دستاورد کم نمی‌کند. اتفاقاً ستایش مستند ماندگارتر است. برای حمایت از رضوی لازم نیست رقم بزرگ را بزرگ‌تر کنیم یا بازده سرمایه یک شرکت را به حساب بانکی شخصی او نسبت بدهیم. کارنامه‌ای که با سند قابل توضیح است، به اغراق احتیاج ندارد.
چرا از موفقیت او دفاع می‌کنم؟
دفاع من از یاسمین رضوی، دفاع از حق موفقیت است. یک زن ایرانی حق دارد مهاجرت کند، تحصیل کند، حرفه‌ای دشوار را برگزیند و برای آینده خود تصمیم بگیرد. هیچ‌کس موظف نیست برای اثبات تعلقش به ایران، امکان پیشرفت را کنار بگذارد. ایران، بزرگ‌تر از مرزهای یک حکومت و گسترده‌تر از جغرافیای محل زندگی ماست.
من موفقیت ایرانیان خارج از کشور را بخشی از ظرفیت انسانی این سرزمین می‌دانم. این ظرفیت با دورشدن از خاک ایران ناپدید نمی‌شود. پیوند فرهنگی و احساس تعلق، ملک انحصاری هیچ جریان سیاسی نیست و نمی‌توان آن را با محل کار یا گذرنامه افراد اندازه گرفت.
به‌ویژه درباره زنان، باید مراقب باشیم قضاوت درباره ظاهر و زندگی خصوصی جای ارزیابی حرفه‌ای را نگیرد. معیار احترام به رضوی، کارنامه و نقش اوست. اگر بحثی درباره تصمیم سرمایه‌گذاری یا عملکرد یک شرکت داریم، باید همان تصمیم و عملکرد را با سند بررسی کنیم؛ ایرانی‌بودن، زن‌بودن یا زندگی در خارج، موضوع اتهام نیست.
موفقیت یک زن ایرانی چیزی از ما کم نمی‌کند؛ می‌تواند به ما یادآوری کند که استعداد، وقتی فرصت پیدا کند، تا کجا پیش می‌رود.
از تحسین فرد تا مطالبه فرصت در ایران
برای من، رضوی فقط چهره‌ای برای افتخار ملی نیست؛ بهانه‌ای است برای طرح یک مطالبه. آیا در ایران به اندازه کافی امکان تجربه، شکست، یادگیری و رشد فراهم می‌کنیم؟ آیا تصمیم‌گیران، آزادی و امنیت لازم برای ساختن را جدی می‌گیرند؟ آیا زنان می‌توانند بدون قضاوت‌های تحقیرآمیز، بلندپرواز باشند؟
مسئولان جمهوری اسلامی باید درباره کیفیت فرصت‌هایی که برای جوانان و زنان فراهم می‌کنند پاسخ‌گو باشند. تحسین یک ایرانی موفق در خارج، مسئولیت حکومت در قبال فرصت‌های داخل را از میان نمی‌برد. انتظار من از حکمرانی روشن است: امکان پیشرفت بسازد و استقلال افراد را به رسمیت بشناسد.
از یک زندگینامه نمی‌توان علت مهاجرت همه ایرانیان را استخراج کرد. اما می‌توان پرسید چه چیزی استعداد را به نتیجه می‌رساند. دانشگاه، تجربه کاری، دسترسی به بازار و اعتماد به تصمیم حرفه‌ای، در مسیری مانند مسیر رضوی اهمیت دارند. این‌ها چیزهایی هستند که باید برای جوانان بیشتری قابل دسترس شوند.
حمایت جدی، چشمش را بر مسئولیت نمی‌بندد
دنیای هوش مصنوعی با پرسش‌های دشوار درباره حریم خصوصی، اشتغال، ایمنی و تمرکز قدرت روبه‌روست. احترام به یک سرمایه‌گذار، به معنی کنارگذاشتن این پرسش‌ها نیست. همان‌طور که تحسین یک تصمیم موفق، تضمین موفقیت همه تصمیم‌های آینده هم نیست.
حمایت من از رضوی در این چارچوب معنا پیدا می‌کند: دستاوردش را به رسمیت بشناسیم و مسئولیت حرفه‌ای را نیز جدی بگیریم. او و دیگر تصمیم‌گیران فناوری را باید با معیارهای روشن و برابر سنجید؛ با سؤال دقیق، نه برچسب‌زنی.
یاسمین رضوی سزاوار احترام است، چون کارنامه‌ای قابل بررسی و نقشی اثرگذار در حوزه کاری خود دارد. من از دیده‌شدن این کارنامه دفاع می‌کنم و به حضور زنی ایرانی در چنین جایگاهی افتخار می‌کنم. امیدوارم نام او برای دختر جوانی که امروز در ایران به آینده‌اش فکر می‌کند، نشانه‌ای از امکان باشد: می‌شود آموخت، تصمیم گرفت و در ساختن آینده سهم داشت.
پرسش‌های پرتکرار:
یاسمین رضوی چه نسبتی با کلود دارد؟
او سرمایه‌گذار در اسپارک کپیتال است و پیوستنش به هیئت‌مدیره آنتروپیک در سال ۲۰۲۳ اعلام شده است. کلود محصول آنتروپیک است؛ رضوی بنیان‌گذار یا سازنده فردی آن معرفی نشده است.
آیا رقم ۳ میلیارد دلار، ثروت شخصی اوست؟
خیر؛ رقم گزارش فوربس به ارزش سرمایه‌گذاری اسپارک در آنتروپیک مربوط است و نباید آن را معادل دارایی شخصی یا دریافتی نقدی رضوی گرفت.
برای شما کدام بخش از مسیر یاسمین رضوی الهام‌بخش‌تر است؟ تجربه و دیدگاهتان درباره فرصت پیشرفت زنان ایرانی را در بخش نظرات بنویسید.