چهار چرخ روی یک جاده صاف کافی است تا در کمتر از یک ساعت ده‌ها کیلومتر جلو برویم؛ اما مریخ‌نورد شش‌چرخ ناسا برای عبور از سنگ، شن و شیب‌های ناشناخته، هر متر را با احتیاط حساب می‌کند. ارزش رکورد تازه «استقامت» دقیقاً همین‌جاست: رفتن به جاهایی که پیش‌تر از نزدیک بررسی نشده‌اند.
به گزارش آسیانیوز ایران، ناسا در اطلاعیه ۱۲ اکتبر ۲۰۲۶، برابر با ۲۰ مهر ۱۴۰۵، اعلام کرد مریخ‌نورد استقامت (Perseverance) یک روز پیش‌تر، در ۱۱ اکتبر/۱۹ مهر، به مسافت تجمعی ۴۵٫۲۲ کیلومتر رسیده است. رکورد قبلی متعلق به مریخ‌نورد فرصت (Opportunity) با ۴۵٫۱۶ کیلومتر بود.
این رکورد دقیقاً چه چیزی را اندازه می‌گیرد؟
موضوع، مجموع مسافت حرکت یک وسیله روی سطح جهانی غیر از زمین است؛ نه فاصله سفر فضایی آن از زمین تا مریخ و نه رکورد سرعت. استقامت این مسیر را در حدود پنج‌سال‌ونیم طی کرده؛ فرصت برای رسیدن به رکورد پیشین نزدیک به پانزده سال فعالیت داشت.
- رکورد تازه استقامت: ۴۵٫۲۲ کیلومتر تا ۱۱ اکتبر ۲۰۲۶.
- رکورد پیشین فرصت: ۴۵٫۱۶ کیلومتر.
- تفاوت دو عدد اعلام‌شده: حدود ۶۰ متر؛ فاصله‌ای کوچک با معنایی بزرگ در اکتشاف رباتیک.
مریخ‌نورد چگونه بدون راننده راهش را پیدا می‌کند؟
استقامت را نمی‌توان مانند یک خودروی زمینی با فرمان لحظه‌به‌لحظه از راه دور هدایت کرد. سامانه ناوبری خودکار آن، AutoNav، در میانه حرکت زمین پیش رو را بررسی می‌کند و برای عبور از موانع تصمیم می‌گیرد. برنامه‌ریزان روی زمین مقصدهای موردنظر را تعیین می‌کنند؛ انتخاب مسیر امن میان این نقاط می‌تواند بر عهده خود ربات باشد.
آزمایشگاه پیشرانش جت ناسا در توضیح فناوری مکان‌یابی جدید این مأموریت می‌گوید استقامت اکنون می‌تواند تصاویر دوربین‌های ناوبری خود را با تصاویر مداری تطبیق دهد. این قابلیت برای جایی اهمیت دارد که شبکه جی‌پی‌اس زمینی در کار نیست و اطمینان از موقعیت، شرط ادامه یک رانندگی طولانی است.
- دوربین‌ها محیط اطراف و عوارض زمین را ثبت می‌کنند.
- نرم‌افزار، موقعیت و مسیرهای قابل عبور را ارزیابی می‌کند.
- ربات با توجه به مقصد تعیین‌شده و موانع، حرکت بعدی را انتخاب می‌کند.
خودکار بودن به معنی کناررفتن تیم انسانی نیست؛ دانشمندان و مهندسان همچنان هدف علمی، مقصد و محدودیت‌های مأموریت را تعیین می‌کنند. مزیت فناوری، کم‌کردن توقف‌های لازم و بازکردن دست تیم برای رسیدن به نقاط علمی بیشتر است.
استقامت دنبال چه چیزی می‌گردد؟
پیشروی به غرب دهانه جزرو از ماه‌ها قبل ادامه داشته است؛ ناسا در ماه مه ۲۰۲۶ گزارشی از بررسی سنگهای منطقه «لاک دو شارم» و سلفی ثبت‌شده در ۱۱ مارس، برابر با ۲۰ اسفند ۱۴۰۴، منتشر کرده بود. این مرحله از سفر، زمینه علمی رکورد تازه را نشان می‌دهد.
استقامت، ربات مأموریت مریخ ۲۰۲۰ ناسا، در ۱۸ فوریه ۲۰۲۱، برابر با ۳۰ بهمن ۱۳۹۹، در دهانه جزرو فرود آمد. هدف اصلی آن جست‌وجوی نشانه‌های حیات میکروبی باستانی و بررسی محیطی است که در گذشته ممکن است برای زندگی مناسب بوده باشد؛ همچنین از سنگ و مواد سطحی نمونه جمع می‌کند تا امکان بررسی دقیق‌تر آن‌ها در آینده فراهم شود.
عبارت «نشانه احتمالی حیات» با «کشف قطعی موجود زنده» فرق دارد. صفحه رسمی مأموریت ناسا درباره نمونه مشهور «چیاوا فالز» نیز بر همین مرز تأکید می‌کند: یافته‌های امیدوارکننده به داده و بررسی بیشتر نیاز دارند. مسافت بیشتر، به‌خودی‌خود پاسخ پرسش حیات در مریخ نیست؛ فرصت دیدن و نمونه‌برداری از محیط‌های متنوع‌تر را افزایش می‌دهد.
برای مرور آغاز این مسیر، گزارش پیشین درباره نخستین صداهای ارسالی استقامت از مریخ را نیز بخوانید؛ گزارشی از روزهایی که سفر سطحی این ربات تازه شروع شده بود.
چرا ۴۵ کیلومتر در مریخ مهم است؟
به تعبیر ناسا، «ثبت رکورد مسافت فقط یک امتیاز جانبی است».
برای خواننده زمینی، عدد مسافت شاید از خود فناوری کم‌هیجان‌تر به نظر برسد. اما هر عبور ایمن یعنی ابزارهای علمی می‌توانند به سنگ دیگری برسند، لایه متفاوتی را بررسی کنند و تصویری دقیق‌تر از گذشته سیاره بسازند. پرسش مهم فقط این نیست که ربات چقدر جلو رفته؛ این است که در طول راه چه چیز تازه‌ای یاد گرفته‌ایم.
برای شما کدام بخش این مأموریت جذاب‌تر است: رانندگی خودکار در سیاره‌ای دیگر یا جست‌وجوی نشانه‌های زندگی در گذشته مریخ؟