در محموله تازه دراگون (Dragon)، کنار تجهیزات بزرگ ایستگاه فضایی، دو ماهواره کوچک دانشجویی هم راهی فضا شده‌اند؛ پروژه‌هایی که قرار است آزمایشگاه دانشگاه را به مدار زمین وصل کنند و به علاقه‌مندان رادیو فرصت مشارکت بدهند.
به گزارش آسیانیوز ایران، ناسا اعلام کرد دو کیوب‌ست PROVES-Maia و PROVES-Taygeta روز سه‌شنبه ۲۱ مهر ۱۴۰۵، برابر با ۱۳ اکتبر ۲۰۲۶، همراه مأموریت باری CRS-35 اسپیس‌ایکس (SpaceX) به‌سوی ایستگاه فضایی بین‌المللی پرتاب شدند. هدف آن‌ها آزمایش ارتباطات ماهواره‌ای و تجربه عملی ساخت و هدایت فضاپیما برای دانشجویان است.
دو ماهواره دانشجویی چه کاری انجام می‌دهند؟
ماهواره مایا، سهم دانشگاه ایالتی تگزاس از این همکاری دانشگاهی، برای انتقال پیام‌های دیجیتال میان کاربران رادیوآماتور آماده شده است. ماهواره تایگتا که حاصل همکاری آزمایشگاه فضایی دانشگاه پلی‌تکنیک پومونا و کالج مانت سن‌آنتونیو است، علاوه بر ارتباطات رادیویی، دوربین و آزمایشی برای سنجش تقریبی انرژی تابش‌ها در مدار پایین زمین دارد.
طبق توضیح ناسا، پروژه بر یک سکوی متن‌باز تکیه می‌کند: طراحی‌ها و نرم‌افزار در اختیار تیم‌های دیگر قرار می‌گیرند تا مجبور نباشند هر ماهواره آموزشی را از ابتدا بسازند. آزمایش تبادل پیام میان ماهواره‌ها نیز بخشی از برنامه است؛ اجرای آن به شرایط عملیاتی بستگی دارد.
| ماهواره |
کار اصلی پیش‌بینی‌شده |
| PROVES-Maia |
انتقال پیام دیجیتال برای ارتباطات رادیوآماتوری |
| PROVES-Taygeta |
ارتباط رادیویی، تصویربرداری و آزمایش سنجش تابش |
از اتاق تمیز دانشگاه تا آزمون لرزش
پشت این پرتاب، ماه‌ها کار روی سخت‌افزار قرار دارد. آزمایشگاه فضایی دانشگاه ایالتی تگزاس در گزارش ۵ مارس ۲۰۲۶، برابر با ۱۴ اسفند ۱۴۰۴، اعلام کرده بود مونتاژ مایا در اتاق تمیز دانشگاه تکمیل شده و ماهواره برای آزمایش لرزش در مرکز فضایی جانسون ناسا آماده می‌شود.
دانشجویان در این مرحله سامانه‌های الکترونیکی، توان و محموله را یکپارچه کردند. آزمایش لرزش قرار است فشارهای مکانیکی پرتاب را بازسازی کند؛ همان تکان‌ها و بارهایی که یک وسیله حساس باید در مسیر رسیدن به فضا تحمل کند. برای چنین پروژه‌ای، ساخت قطعات فقط بخشی از کار است؛ هماهنگ‌کردن آن‌ها و آزمودن عملکرد مجموعه نیز اهمیت دارد.
پرتاب انجام شد؛ رسیدن به ایستگاه هنوز در پیش است
فالکون ۹ ساعت ۶:۳۳ صبح به وقت شرق آمریکا، معادل ۱۴:۰۳ تهران، از پایگاه کیپ کاناورال فلوریدا برخاست. رسانه تخصصی اسپیس‌فلایت‌ناو نیز در گزارش روز پرتاب، برخاستن موشک و بازگشت مرحله اول آن به سکوی فرود را ثبت کرد.
طبق برنامه اعلامی ناسا، دراگون باید پنجشنبه ۲۳ مهر، برابر با ۱۵ اکتبر، به ایستگاه متصل شود. پرتاب موفق به‌معنای اتصال انجام‌شده، رهاسازی ماهواره‌ها یا موفقیت آزمایش‌های آن‌ها نیست. مسیر پیش رو سه مرحله متفاوت دارد:
- رسیدن دراگون و اتصال به ایستگاه فضایی؛
- آماده‌سازی و رهاسازی کیوب‌ست‌ها از ایستگاه؛
- آغاز عملیات و بررسی ارتباطات و داده‌های آزمایشی.
تا زمان نگارش این گزارش، خبر ناسا انجام پرتاب را تأیید می‌کند؛ زمان دقیق رهاسازی این دو ماهواره در آن مشخص نشده است.
دراگون چه محموله‌های دیگری حمل می‌کند؟
این سفر بیش از ۶۳۰۰ پوند تجهیزات و تدارکات، نزدیک به ۲٫۹ تن، را حمل می‌کند. ناسا می‌گوید آخرین جفت آرایه خورشیدی رول‌شونده برای تقویت برق ایستگاه نیز در محموله قرار دارد؛ نصب آن‌ها برای راهپیمایی‌های فضایی بعدی در نظر گرفته شده است.
بخش علمی مأموریت هم متنوع است. ناسا در معرفی پژوهش‌ها از مدل‌های کوچک آزمایشگاهی مغز، بررسی بیماری گیاهان، ابزار سریع‌تر سنجش نمونه‌های زیستی و مطالعه باکتری‌های مقاوم به آنتی‌بیوتیک نام برده است. این‌ها طرح‌های پژوهشی‌اند و نباید ارسالشان به فضا را معادل کشف درمان یا نتیجه پزشکی آماده برای استفاده دانست.
برای آشنایی با تفاوت ماهواره، ماهواره‌بر و فناوری بازگشت موشک، گزارش هفته جهانی فضا و انقلاب ماهواره‌برها زمینه بیشتری از مسیر دسترسی به مدار ارائه می‌کند.
ارزش خبر دو ماهواره دانشجویی، فقط کوچک‌بودن آن‌ها نیست؛ این مأموریت نشان می‌دهد چگونه آموزش مهندسی می‌تواند از طراحی و آزمون زمینی به مسئولیت واقعی کار با یک وسیله در مدار برسد. نتیجه ارتباطات و آزمایش‌ها را باید پس از آغاز عملیات سنجید.
کدام بخش این پروژه برای شما جذاب‌تر است: ساخت ماهواره در دانشگاه یا مشارکت علاقه‌مندان رادیو در آزمایش‌های فضایی؟