چشم تازه ناسا برای رصد کیهان، آزمایش مهمی را پشت سر گذاشت. به گزارش آسیانیوز ایران، ناسا در گزارش ۱۴ اکتبر ۲۰۲۶، برابر با ۲۲ مهر ۱۴۰۵، اعلام کرد تنظیم ابزار اصلی و تمرکز نور در تلسکوپ فضایی «نانسی گریس رومن» (Nancy Grace Roman) با نتیجه‌ای بهتر از انتظار پیش رفته است؛ گامی برای آماده‌سازی رصدهایی که قرار است تصویری گسترده از جهان به دست دهند.
عدد ۳۰ درصد دقیقاً چه می‌گوید؟
در گزارش ناسا، خطای اپتیکی ابزار میدان‌گسترده پس از اصلاحات، ۶۳ نانومتر RMS اعلام شده؛ درحالی‌که الزام تعیین‌شده برای کیفیت تصویر حدود ۹۰ نانومتر بوده است. این خطا ۳۰ درصد کمتر از حد الزام طراحی است؛ عدد ۹۰ نانومتر، اندازه‌گیری قبلی همین ابزار نیست. بنابراین بهتر است این نتیجه را به همین معیار مشخص نسبت دهیم؛ عبارت «۳۰ درصد عکس واضح‌تر» بدون توضیح، معنای فنی خبر را منتقل نمی‌کند.
مهندسان آشکارسازها، سامانه تنظیم حساسیت، بخش‌های مکانیکی و کنترل دما را بررسی کرده‌اند. تنظیم تاج‌نگار نیز ادامه دارد. این خبر درباره آماده‌سازی ابزارهاست و هنوز به معنای اعلام کشف سیاره‌ای تازه یا حل معمای انرژی تاریک نیست.
رومن چه چیزی به تلسکوپ‌های فضایی اضافه می‌کند؟
تلسکوپ رومن نام نخستین اخترشناس ارشد ناسا، نانسی گریس رومن، را بر خود دارد. طبق اطلاعات رسمی مأموریت، این رصدخانه ۳۰ اوت ۲۰۲۶، برابر با ۸ شهریور ۱۴۰۵، پرتاب شده است. یکی از امتیازهای اصلی آن، میدان دیدی دست‌کم صد برابر بزرگ‌تر از هابل است؛ ویژگی‌ای که برای مطالعه بخش‌های وسیع آسمان اهمیت دارد.
گستردگی میدان دید را نباید با بزرگ‌نمایی بیشتر یکی دانست. تصور کنید به‌جای نگاه‌کردن از یک پنجره کوچک، چشم‌انداز پهن‌تری را یک‌جا ببینید. مزیت رومن برای نقشه‌برداری کیهانی نیز از همین جنس است: ثبت تعداد بیشتری از اجرام در هر قاب و فراهم‌کردن داده برای مقایسه آنها.
برای دیدن ابعاد کار مهندسی این رصدخانه، ویدیوی کوتاه ناسا با تصویربرداری سوفیا رابرتس، مراحل مونتاژ پیش از پرتاب را نشان می‌دهد. این تصاویر مربوط به ساخت تلسکوپ روی زمین است، نه تنظیم تازه ابزار در فضا.
از نور نامرئی تا نقشه جهان
ابزار میدان‌گسترده رومن برای دریافت نور فروسرخ طراحی شده و ۱۸ آشکارساز دارد. نور فروسرخ با چشم انسان دیده نمی‌شود. انبساط جهان، طول موج نور کهکشان‌های دور را کشیده‌تر می‌کند؛ به همین دلیل رصد فروسرخ راهی مهم برای بررسی چنین اجرامی است.
برنامه علمی این ابزار، مطالعه سامانه‌های سیاره‌ای، چگونگی توزیع ماده در کیهان و انرژی تاریک را در بر می‌گیرد. سامانه تاج‌نگار نیز برای کم‌کردن درخشش ستاره‌ها و آشکارکردن اجرام کم‌نور اطراف آنها به کار گرفته می‌شود. اینها هدف‌های مأموریت‌اند و ارزیابی دستاوردهایشان به داده و تحلیل علمی نیاز دارد.
برای مخاطب خبرهای فضایی، اهمیت این مرحله در همین فاصله میان «داشتن یک دوربین در فضا» و «اعتماد به اندازه‌گیری آن» است. تنظیم دقیق ابزار، پیش‌نیاز پرسیدن سؤال‌های بزرگ از جهان است؛ پاسخ‌ها باید از دل رصدها بیرون بیایند.
دقیق‌تر شدن ابزار، فرصت کشف را بیشتر می‌کند؛ اما خودش جای نتیجه علمی را نمی‌گیرد.
برای آشنایی با راهی دیگر برای شناخت کیهان، گزارش نوترینو و رصدخانه آیس‌کیوب را بخوانید. به نظر شما کدام پرسش رومن جذاب‌تر است: سیاره‌های دور یا ماهیت انرژی تاریک؟ در دیدگاه‌ها بنویسید.