پولی که برای خرید غذا پرداخت می‌شود، گاهی پیش از رسیدن به بشقاب از دست می‌رود؛ در خرید بیش از نیاز، نگهداری نامناسب یا فراموش‌شدن مواد غذایی. امروز، جمعه ۲۴ مهر ۱۴۰۵، روز جهانی غذاست و پیام امسال فائو فرصتی برای طرح دو پرسش هم‌زمان است: خانواده‌ها چگونه کمتر دور بریزند و دولت‌ها چگونه غذای مناسب را واقعاً در دسترس مردم قرار دهند؟
به گزارش آسیانیوز ایران، سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد، شعار روز جهانی غذای ۲۰۲۶ را «نوآوری امروز؛ تغذیه فردا» اعلام کرده است. در توضیح این شعار، فناوری به‌تنهایی راه‌حل معرفی نمی‌شود؛ دانش بومی، مشارکت مردم و رسیدن راه‌حل‌ها به کسانی که به آن نیاز دارند نیز اهمیت دارد.
صرفه‌جویی در غذا از کجا شروع می‌شود؟
راهنمای امسال فائو برای شهروندان بر برنامه‌ریزی وعده‌ها، نگهداری درست و استفاده سنجیده از غذای باقیمانده تأکيد می‌کند. پیشنهاد عملی برای خانه، پیش از هر خرید آغاز می‌شود: موجودی یخچال و قفسه را ببینیم، تعداد وعده‌ها را در نظر بگیریم و بعد فهرست خرید بنویسیم. این ترتیب ساده کمک می‌کند چیزی را دوباره نخریم که نمونه قبلی آن هنوز مصرف نشده است.
برای یک خانواده، معیار خوب لزوماً پرشدن سبد نیست؛ مقدار قابل‌مصرف مهم است. بسته بزرگ‌تر تنها زمانی به‌صرفه است که امکان مصرف یا نگهداری مناسبش وجود داشته باشد. تخفیفی که بخشی از خرید آن دور ریخته شود، ممکن است در پایان اصلاً تخفیف نباشد. این یک محاسبه ساده هزینه است، نه وعده حل مشکل درآمد.
می‌توان یک هفته یادداشت کرد چه چیزی دور ریخته می‌شود و چرا: خرید اضافی، پخت بیشتر از نیاز یا فراموشی. هدف این یادداشت سرزنش اعضای خانواده نیست؛ پیدا کردن نقطه‌ای است که تغییر کوچک در آن، جلوی تکرار هزینه را می‌گیرد.
کمتر دور ریختن، به معنی به‌خطر انداختن سلامت نیست
فائو در کنار کاهش دورریز، بر غذای ایمن و انتخاب مبتنی بر منابع معتبر تأکید دارد. بنابراین این توصیه نباید به مصرف غذای مشکوک یا نادیده‌گرفتن دستور نگهداری روی بسته تبدیل شود. باقیمانده غذا زمانی گزینه مصرف دوباره است که شرایط نگهداری و ایمنی آن رعایت شده باشد؛ صرف گران‌بودن یک ماده غذایی، آن را ایمن نمی‌کند.
روش‌های سنتی نگهداری نیز باید آگاهانه انتخاب شوند. برای نمونه، درباره تفاوت ترشی سرکه‌ای و تخمیری و مسئله نمک نمی‌توان همه محصولات را یکسان دانست. هر روش، ویژگی‌ها و محدودیت‌های خودش را دارد و برچسب «خانگی» جای بررسی دقیق را نمی‌گیرد.
مسئولیت دولت با توصیه به خانواده‌ها تمام نمی‌شود
بخش مهم دیگر پیام فائو خطاب به دولت‌هاست: سیاست‌گذاری باید به دسترسی همگانی به غذای مغذی و قابل‌خرید کمک کند. این سازمان بر نهادهای پاسخ‌گو، تصمیم‌گیری علمی، حمایت اجتماعی و پشتیبانی از تولیدکنندگان کوچک تأکید می‌کند. پس امنیت غذایی را نمی‌توان صرفاً به رفتار مصرف‌کننده یا مهارت آشپزی او تقلیل داد.
کمتر دور ریختن غذا کار درستی است؛ اما هیچ توصیه خانگی نمی‌تواند جای سیاست اقتصادی پاسخ‌گو و امکان خرید غذای کافی را بگیرد.
از نگاه تحلیلی، برای دولت جمهوری اسلامی نیز معیار پاسخ‌گویی باید نتیجه قابل‌اندازه‌گیری در زندگی مردم باشد، نه تعداد نشست‌ها و شعارها. پرسش‌هایی مثل پوشش واقعی حمایت غذایی، کیفیت خدمات و دسترسی گروه‌های کم‌درآمد به غذای متنوع، باید پاسخ روشن داشته باشند. گزارش پیشین درباره فاصله روایت‌های مدیریتی با معیشت خانوار همین مسئله را از زاویه اقتصاد ایران بررسی کرده است.
نوآوری وقتی ارزش دارد که به سفره برسد
فائو در برنامه امسال، ترکیب دانش تازه و تجربه‌های محلی را برجسته کرده است. برای مصرف‌کننده، نتیجه باید ملموس باشد: اطلاعات قابل‌فهم، نگهداری بهتر، دسترسی مناسب و امکان انتخاب. تغییر موفق، چیزی است که مردم بتوانند از آن استفاده کنند؛ نه فقط چیزی که در نمایشگاه خوب دیده شود.
عکس‌های این گزارش از مجموعه رسمی روز جهانی غذای فائو انتخاب شده‌اند و فعالیت تولیدکنندگان و همکاری در بخش کشاورزی را نشان می‌دهند؛ تصاویر مربوط به ایران نیستند. شما در خرید و مصرف روزانه، کدام مشکل را پرهزینه‌تر می‌بینید: گرانی، بسته‌بندی نامتناسب با نیاز یا دورریز مواد غذایی؟