چند انفجار در آسمان و یک عنوان نظامی، کافی بود تا ویدیویی با نام «مین هوایی سپاه» دست‌به‌دست شود. پرسش اصلی این است: این تصاویر کجا ثبت شده‌اند و چه چیزی را واقعاً نشان می‌دهند؟
بررسی‌های منتشرشده در فکت‌نامه و روزنامه تایمز آو مالت، انتساب تصاویر مورد بررسی به آزمایش نظامی در خلیج فارس را رد می‌کنند و منشأ آن را آتش‌بازی در مالت می‌دانند. این گزارش آسیانیوز ایران، شواهد همان پرونده منتشرشده را مرور می‌کند.
ویدیو چگونه عنوان نظامی گرفت؟
خبرآنلاین در مطلبی به تاریخ ۱۷ مهر ۱۴۰۵، ساعت ۱۱، ویدیویی را با عنوان آزمایش مین هوایی سپاه منتشر کرده و در توضیح آن به خبرفوری ارجاع داده است. توضیح همراه تصاویر، از کاربرد چنین تسلیحاتی برای مقابله با فرود بالگرد و پیاده‌سازی نیرو سخن می‌گوید. فکت‌نامه نیز بازتاب همین انتساب در فارس و شبکه‌های اجتماعی را ثبت کرده است.
انتشار یک ویدیو در رسانه، به‌تنهایی هویت محل یا موضوع آن را تأیید نمی‌کند. همچنین بازتاب آن در فارس را نباید بدون سند جداگانه، معادل صدور اطلاعیه رسمی از سوی سپاه دانست.
ویدیوی زیر، برش هشت‌ثانیه‌ای از بخش دوم نسخه بازنشرشده در پخش‌کننده خبرآنلاین است و برای بررسی و رد همان انتساب نظامی نمایش داده می‌شود. این برش، صدای اصلی نسخه دریافت‌شده را حفظ کرده و صرفاً با حاشیه‌گذاری به کادر مربع تبدیل شده است.
رد تصاویر به کجا می‌رسد؟
تایمز آو مالت در گزارش ۹ اکتبر ۲۰۲۶، تصاویر مورد بحث را به جشن محلی قرندی، با املای Qrendi، نسبت داده است. این روزنامه وینسنت نیکلاس بونته، علاقه‌مند به ثبت آتش‌بازی و گرداننده حساب اینستاگرامی europeanfireworks، را منتشرکننده نسخه پیشین معرفی می‌کند.
بر اساس همان گزارش، پست در ۲۲ اوت منتشر شده است. این تاریخ، زمان انتشار معرفی‌شده است؛ روز دقیق فیلم‌برداری قطعی نیست. ارتباط با جشن نیمه اوت و محل مشخص فیلم‌برداری در حاشیه روستا نیز در گزارش روزنامه با احتیاط و به‌صورت احتمالی مطرح شده است.
فکت‌نامه در ۲۴ مهر ۱۴۰۵، انتساب این تصاویر به آزمایش مین هوایی سپاه را «نادرست» ارزیابی کرد. نتیجه این راستی‌آزمایی، درباره هویت همان تصاویر است و نباید به داوری کلی درباره همه توانایی‌های نظامی تبدیل شود.
چرا در روز آتش‌بازی می‌کنند؟
وب‌سایت جشنواره بین‌المللی آتش‌بازی مالت، وابسته به نهاد گردشگری این کشور، آتش‌بازی را بخشی از سنت جشن‌های محلی معرفی می‌کند. این نمایش‌ها فقط شبانه نیستند؛ برنامه‌های روزانه نیز در این سنت جای دارند. بنابراین وجود انفجارهای پی‌درپی در روشنایی روز، به‌خودی‌خود نشانه رزمایش یا آزمایش سلاح نیست.
سه نکته برای خواندن این پرونده
- منشأ معرفی‌شده تصاویر، جشن محلی در مالت است.
- تاریخ انتشار ویدیو را نباید با تاریخ ضبط یکسان گرفت.
- بازنشر گزارش تایمز آو مالت در رسانه‌های دیگر، تحقیق مستقل تازه‌ای محسوب نمی‌شود.
دامنه این گزارش، مرور و ارزیابی منابع منتشرشده درباره ویدیوی شناسایی‌شده است. آسیانیوز ایران نسخه بازنشرشده خبرآنلاین را مشاهده کرده است. در بخش دوم آن، دیوار سنگی، نخل‌ها و دودهای رنگی با تصویر پست اینستاگرامی بازنشرشده در گزارش MedDMO هم‌خوانی دیداری دارند. با این حال، نسخه اولیه اینستاگرامی مستقیماً پخش نشده و مکان‌یابی مستقل انجام نداده‌ایم. با این محدودیت روشن، دو گزارش راستی‌آزمایی موجود، انتساب تصاویر مورد بررسی به آزمایش سپاه در خلیج فارس را رد می‌کنند.
برای نمونه‌ای دیگر از همین خطا در نسبت‌دادن تصاویر، بررسی ویدیوی منتسب به آزمایش موشک ایرانی که مربوط به فضاپیمای چینی بود را بخوانید. در هر دو پرونده، مهم است اعتبار عنوان همراه ویدیو را جدا از واقعی‌بودن خود تصویر بسنجیم.