آسیانیوز ایران / یزد ؛
نشست
مشترک معاون و مدیران حوزه بهبود تولیدات دامی سازمان جهاد کشاورزی استان یزد،
اگرچه در ظاهر یک برنامه اطلاع‌رسانی اداری بود، اما در باطن، روایتی روشن از یک
تغییر پارادایم در مدیریت تولید در سرزمین کم‌آب یزد به دست داد. سخنان مهندس غیب‌اللهی،
مهندس حسین محمدزاده و مهندس مهدی عبدالحسینی‌زاده در کنار یکدیگر، تصویری کامل از
زنجیره تولید، تأمین، بهره‌وری، سلامت، اصلاح نژاد، هوشمندسازی، رفع شبهات مصرف‌کننده
و آینده‌نگری در بخش دام و طیور استان ارائه کرد
در این نشست، یزد نه صرفاً به عنوان استانی تولیدکننده، بلکه
به مثابه یک آزمایشگاه موفق برای سنجش کارآمدی الگوی تولید در اقلیم خشک معرفی شد.
وقتی استانی با بحران مزمن آب، محدودیت مرتع، فاصله از بنادر و فشارهای اقتصادی
ناشی از نوسان نهاده‌ها، می‌تواند در گوشت مرغ، تخم‌مرغ، شیر، گوشت گوساله، پرورش
شتر، بلدرچین، بوقلمون، شترمرغ و حتی اسب اصیل عرب نقش ملی ایفا کند، روشن است که
مسئله فقط «تولید» نیست؛ مسئله «مدیریت هوشمند تولید» است.
برآیند سخنان سه مسئول حاضر در نشست، یک پیام روشن داشت: آینده
امنیت غذایی، دیگر فقط در گرو افزایش تعداد واحدهای تولیدی نیست، بلکه وابسته به
تلفیق دانش، ژنتیک، لجستیک، نظارت، اقناع افکار عمومی، زنجیره ارزش و سیاست‌گذاری
چندلایه است. از همین منظر، این نشست را باید فراتر از یک گزارش اداری، به عنوان
سندی برای فهم نسبت یزد با امنیت غذایی ملی تحلیل کرد.
استان یزد در سال‌های اخیر آرام‌آرام از یک جغرافیای محدودشده
با اقلیم خشک، به یک بازیگر اثرگذار در معادلات تولید دام و طیور کشور تبدیل شده
است. آنچه در سخنان سه مدیر حاضر در نشست خبری جهاد کشاورزی یزد شنیده شد، اثبات
این واقعیت بود که ظرفیت‌سازی در حوزه امنیت غذایی، الزاماً نیازمند اقلیم پرباران
و مراتع وسیع نیست؛ بلکه در بسیاری از موارد، آنچه تعیین‌کننده است، کیفیت تصمیم‌سازی،
تکیه بر دانش، اصلاح الگوی تولید و شجاعت در گذار از ساختارهای سنتی به الگوهای
بهره‌ور و فناورانه است.
مهندس غیب‌اللهی از سطح کلان به مسئله نگریست و نشان داد که
چگونه بخش دام و طیور، با وجود سهم ۲۵ درصدی در حجم تولیدات کشاورزی، حدود ۳۵ درصد
ارزش اقتصادی این بخش را به خود اختصاص داده است. این یعنی دام و طیور در یزد، یک
پیشران اقتصادی واقعی است، نه صرفاً یک زیربخش حاشیه‌ای. وقتی یزد توانسته در
بحبوحه تلاطم‌های اقتصادی و دشواری‌های واردات نهاده، با تکیه بر واردات مستقیم و
ذخیره‌سازی مناسب، ثبات بازار تولید را حفظ کند، یعنی در سطح حکمرانی زنجیره
تأمین، تصمیمات درستی اتخاذ شده است.
از سوی دیگر، سخنان مهندس حسین محمدزاده نشان داد که صنعت طیور
یزد، تنها به تولید مرسوم مرغ گوشتی محدود نیست. تنوعی که از مرغ گوشتی و تخم‌گذار
تا بوقلمون، بلدرچین، شترمرغ، کبک، زنبورداری و حتی اصلاح نژاد مرغ بومی را دربر
می‌گیرد، حاکی از یک نگاه آینده‌نگر و ضدریسک در بخش تولید است. یزد با تولید ۷۲
هزار تن گوشت مرغ، ۴۵ هزار تن تخم‌مرغ، سهم مؤثر در تولید بوقلمون و تسلط کم‌نظیر
بر صنعت بلدرچین، عملاً نشان داده که تنوع‌بخشی در سبد پروتئین می‌تواند مهم‌ترین
سپر در برابر بحران‌های بازار باشد.
در همین حال، بخش دام که توسط مهندس عبدالحسینی‌زاده تشریح شد،
پرده از چالش‌ها و راه‌حل‌های عمیق‌تری برداشت. اگر در گوشت گوساله و شیر، یزد به
سطحی از خودکفایی و مازاد تولید رسیده، در دام سبک همچنان با کمبود مواجه است. اما
اهمیت این کمبود در خود عدد سه هزار تن کسری نیست؛ بلکه در نوع مواجهه مدیریت
استان با این کمبود است. تصمیم برای حرکت از دامداری سنتی متکی بر مرتع به سمت
مگافارم‌های بسته، استفاده از نژادهای پرتولید و ژن‌دار چندقلوزا و تلفیق نژادهای
داخلی اصلاح‌شده با نژادهای وارداتی، نشان می‌دهد که مدیریت دامپروری در یزد به
جای انفعال در برابر اقلیم، راهبرد فعال سازگاری فناورانه را برگزیده است.
نکته مهم دیگر در این نشست، پیوند امنیت غذایی با اقناع
اجتماعی بود. محمدزاده با پرداختن علمی و صریح به شایعاتی مانند هورمون در مرغ،
تفاوت رنگ زرده تخم‌مرغ و باقیمانده داروها در گوشت، یک وظیفه مهم رسانه‌ای و
آگاهی‌بخشی را بر دوش گرفت؛ وظیفه‌ای که کمتر در نشست‌های تخصصی مورد توجه قرار می‌گیرد.
این بخش از سخنان او نشان داد که امروز مدیریت تولید فقط در مزرعه و مرغداری خلاصه
نمی‌شود، بلکه بخش مهمی از آن در میدان افکار عمومی و اعتمادسازی برای مصرف‌کننده
رقم می‌خورد.
در کنار این موارد، بخش شترداری و صنعت اسب، بُعد دیگری از
توسعه دامپروری یزد را آشکار کرد. مدیریت هوشمند شتر با ردیابی ماهواره‌ای و
هشداردهی خودکار برای پیشگیری از سوانح جاده‌ای و ریلی، نمونه‌ای دقیق از پیوند
فناوری با زیست‌بوم بومی است. همچنین جایگاه نخست استان در پرورش اسب اصیل عرب
نشان می‌دهد که دامپروری یزد تنها معطوف به کالاهای خوراکی نیست، بلکه در عرصه‌های
ژنتیکی، ورزشی، هویتی و حتی اقتصادیِ باارزش نیز ظرفیت ممتازی دارد.
مجموع این داده‌ها نشان می‌دهد یزد، در حال ساختن الگویی
چندبعدی از توسعه تولیدات دامی است؛ الگویی که در آن، سه مؤلفه کلیدی بیش از همه
به چشم می‌آید: نخست، اتکای جدی به دانش و فناوری؛ دوم، تنوع‌بخشی هوشمندانه برای
کاهش ریسک؛ و سوم، تلاش برای تبدیل محدودیت‌های اقلیمی به مزیت‌های مدیریتی.
در واقع، اگر بخواهیم روح مشترک سخنان سه سخنران را در یک
عبارت خلاصه کنیم، باید گفت یزد در حال عبور از دامپروری سنتی و تولید کم‌بازده به
سمت زیست‌بوم تولید هوشمند، کنترل‌شده، بازارمحور و آینده‌نگر است. این مسیر البته
همچنان با چالش‌هایی نظیر تخصیص زمین، تأمین آب، تکمیل زنجیره ارزش، توسعه صنایع
تبدیلی، گسترش بازارهای صادراتی و فرهنگ‌سازی مصرف روبه‌روست، اما جهت‌گیری کلی،
نشانه‌ای جدی از یک تحول ساختاری است.
آنچه یزد امروز در حوزه دام و طیور تجربه می‌کند، برای بسیاری
از استان‌های کشور نیز درس‌آموز است: امنیت غذایی فقط با افزایش تولید خام حاصل نمی‌شود؛
امنیت غذایی زمانی پایدار می‌شود که تولید، دانش‌بنیان، شفاف، قابل ردیابی، اقناع‌گر،
متنوع، اقتصادی و سازگار با جغرافیا باشد. یزد اکنون در همین مسیر گام برمی‌دارد.
واکاوی و
تحلیل پژوهشی و فنی :
اول: امنیت غذایی در اقلیم سخت؛ تبدیل
کویر به کانون تولید
یزد از منظر اقلیمی، در شمار دشوارترین استان‌های کشور برای
توسعه بخش دام و طیور قرار می‌گیرد. کم‌آبی مزمن، محدودیت علوفه طبیعی، ضعف مراتع
و فشارهای زیست‌محیطی، در نگاه نخست باید این استان را به واردکننده خالص فرآورده‌های
پروتئینی تبدیل می‌کرد. اما آنچه از مجموعه سخنان سه مسئول جهاد کشاورزی برمی‌آید،
خلاف این تصور است. یزد توانسته در بخش‌هایی مانند شیر، گوشت مرغ، تخم‌مرغ و گوشت
گوساله نه‌تنها به تعادل برسد، بلکه مازاد قابل توجه نیز ایجاد کند.
این دستاورد، اتفاقی نیست. در پس آن، نوعی بازتعریف از مفهوم
تولید در اقلیم خشک نهفته است. در این بازتعریف، تولید دیگر بر پایه وفور طبیعی
منابع شکل نمی‌گیرد، بلکه بر شالوده بهره‌وری، کنترل، دانش و مهندسی استوار می‌شود.
یعنی به جای وابستگی به مرتع، از جیره فرموله‌شده استفاده می‌شود؛ به جای رهاسازی
دام در اقلیم، از سامانه‌های بسته بهره گرفته می‌شود؛ و به جای اتکا به بخت‌واقبال،
تولید بر اساس داده، نظارت و برنامه‌ریزی پیش می‌رود.
اهمیت این مسئله از آن جهت دوچندان است که یزد در حال ارائه یک
الگوی جایگزین برای امنیت غذایی در ایران است؛ الگویی که می‌گوید حتی در سخت‌ترین
شرایط طبیعی نیز می‌توان با مدیریت صحیح، تولید پایدار ایجاد کرد. این پیام، نه‌فقط
برای یزد، بلکه برای کل ایرانِ درگیر با خشکسالی و تغییر اقلیم، یک تجربه راهبردی
به شمار می‌آید.
دوم: چگالی اقتصادی دام و طیور؛ ارزش‌آفرینی
فراتر از وزن تولید
در آمار ارائه‌شده از سوی مسئولان، یک نکته کلیدی وجود داشت:
دام و طیور تنها ۲۵ درصد از وزن تولیدات کشاورزی استان را شامل می‌شود، اما حدود
۳۵ درصد ارزش بخش کشاورزی را به خود اختصاص می‌دهد. این نسبت به‌روشنی نشان می‌دهد
که تولیدات دامی، به‌ویژه در استانی چون یزد، دارای ارزش‌افزوده بسیار بیشتری نسبت
به بخشی از تولیدات خام کشاورزی هستند.
این واقعیت به معنای آن است که تمرکز بر دام و طیور می‌تواند
راهبردی هوشمندانه برای استان‌های کم‌آب باشد. وقتی هر واحد آب، خوراک، انرژی و
سرمایه در حوزه دام و طیور، ارزش اقتصادی بیشتری تولید می‌کند، سیاست‌گذار باید
بخش مهمی از منابع حمایتی و زیرساختی خود را به همین حوزه هدایت کند. به بیان
دیگر، دام و طیور در یزد فقط یک فعالیت تولیدی نیست، بلکه یک انتخاب اقتصادی
پربازده برای توسعه منطقه‌ای است.
البته این ارزش‌افزایی تا زمانی پایدار می‌ماند که زنجیره‌های
فرآوری و صنایع تکمیلی نیز همراه آن رشد کنند. اگر استان صرفاً تولیدکننده شیر
خام، گوشت خام یا تخم‌مرغ خام باقی بماند، بخش مهمی از سود نهایی در حلقه‌های بعدی
نصیب دیگران خواهد شد. بنابراین، آنچه امروز در سخنان مسئولان به عنوان موفقیت
آماری شنیده شد، باید در مرحله بعد به توسعه صنایع تبدیلی، بسته‌بندی، برندینگ و
بازاررسانی ملی و فراملی منتهی شود.
سوم: صنعت طیور یزد؛ تنوع‌سازی به
مثابه سپر بحران
توضیحات مدیر امور طیور درباره ساختار تولید استان، یک نکته
مهم را روشن کرد: یزد بر خلاف بسیاری از مناطق که صرفاً بر مرغ گوشتی متمرکزند، به
سمت تنوع‌سازی گسترده در تولیدات طیور حرکت کرده است. وجود مرغ گوشتی، تخم‌گذار،
پولت، بوقلمون، بلدرچین، شترمرغ، کبک، زنبورعسل و ایستگاه اصلاح نژاد مرغ بومی، به
روشنی نشان می‌دهد که ساختار تولید در استان تک‌محصولی نیست.
این تنوع یک مزیت بزرگ اقتصادی و مدیریتی است. در ساختارهای تک‌محصولی،
کوچک‌ترین نوسان در نهاده، بیماری، افت قیمت یا اختلال بازار می‌تواند کل صنعت را
متزلزل کند. اما زمانی که سبد تولید متنوع باشد، ریسک بین بخش‌های مختلف توزیع می‌شود.
به همین دلیل، یزد توانسته در برابر تکانه‌های اقتصادی، پایداری بیشتری از خود
نشان دهد. به‌ویژه سهم بالای استان در تولید بلدرچین کشور و ظرفیت قابل توجه در
بوقلمون، نشان می‌دهد که این تنوع صرفاً نمادین نیست، بلکه بالفعل و اقتصادی است.
تنوع‌سازی همچنین با تغییر ذائقه مصرف‌کننده و تحولات بازار
آینده هم‌راستا است. در جهانی که بازار پروتئین به‌تدریج از انحصار چند محصول سنتی
خارج می‌شود، استان‌هایی موفق‌تر خواهند بود که از اکنون زنجیره‌های جایگزین را
توسعه داده باشند. یزد با این نگاه، به نظر می‌رسد از زمانه جلوتر حرکت کرده است.
چهارم: مدیریت افکار عمومی؛ اهمیت
نبرد علمی با شایعات
یکی از درخشان‌ترین بخش‌های این نشست، ورود مستقیم و بی‌پرده
مدیر امور طیور به موضوعات حساس افکار عمومی بود. او درباره هورمون در مرغ، رنگ
زرده تخم‌مرغ، مصرف آنتی‌بیوتیک و حتی بوی اولیه مرغ در برخی فرآیندهای سردسازی،
با ادبیاتی تخصصی و روشن توضیح داد. این بخش، بسیار فراتر از یک پاسخ فنی ساده
بود؛ این یک کنش رسانه‌ای مهم در دفاع از اعتماد عمومی به تولید ملی به شمار می‌آید.
در سال‌های اخیر، بخش مهمی از رفتار مصرف‌کننده تحت تأثیر
شایعات، اطلاعات نادرست و روایت‌های غیرعلمی در شبکه‌های اجتماعی قرار گرفته است.
اگر مدیران حوزه تولید در این میدان سکوت کنند، خلأ اطلاعاتی ایجادشده توسط شایعه‌سازان
پر می‌شود. در چنین وضعیتی، حتی سالم‌ترین محصول نیز ممکن است در ذهن جامعه آلوده،
ناسالم یا مشکوک تلقی شود.
از همین رو، ورود مسئولان به عرصه جهاد تبیین در حوزه غذا، یک
ضرورت است نه یک انتخاب. سخنان محمدزاده نشان داد که دفاع از تولید، تنها با
افزایش جوجه‌ریزی و ظرفیت‌سازی محقق نمی‌شود؛ بلکه باید همزمان، سواد مصرفی جامعه
را نیز بالا برد. این مسئله در شرایطی که اعتماد عمومی سرمایه اصلی بازار است،
اهمیت راهبردی دارد.
پنجم: دام سبک و ضرورت عبور از الگوی
سنتی
بخش دام سبک، مهم‌ترین نقطه چالش و در عین حال امید در آینده
دامپروری یزد است. استان در گوشت گوساله و شیر مازاد دارد، اما در گوشت گوسفند با
کمبود روبه‌روست. تحلیل این مسئله نشان می‌دهد که الگوی سنتی مبتنی بر مرتع، دیگر
پاسخگوی واقعیت‌های امروز یزد نیست. نه اقلیم اجازه توسعه چنین الگویی را می‌دهد و
نه اقتصاد خوراک و نهاده آن را توجیه‌پذیر نگه می‌دارد.
در چنین شرایطی، حرکت به سمت مزارع بسته دام سبک پرتولید، نه
یک انتخاب لوکس، بلکه یک الزام برای بقاست. وقتی دام بومی سالی یک‌بار زایش دارد و
راندمان آن پایین است، اما دام‌های پرتولید هر هشت ماه زایش می‌کنند و نرخ بره‌دهی
آن‌ها تا ۲۰۰ درصد می‌رسد، بدیهی است که آینده در اختیار کدام مدل خواهد بود.
استان یزد به‌درستی این گذار را آغاز کرده است.
نکته مهم‌تر آن است که این گذار صرفاً بر واردات نژاد خارجی
استوار نشده، بلکه اصلاح ژنتیکی نژادهای داخلی مانند افشاری و شال نیز در آن نقش
مهمی دارد. این موضوع از منظر پایداری ژنتیکی، سازگاری اقلیمی و امنیت زیستی اهمیت
بسیاری دارد. به بیان روشن، یزد در حال ساختن مدلی بومی‌شده از دامپروری نوین است،
نه نسخه‌ای صرفاً وارداتی.
ششم: فناوری در خدمت بوم؛ از شتر تا
سامانه‌های نظارتی
یکی از جالب‌ترین بخش‌های نشست، شرح سامانه هوشمند مدیریت
شترها بود. در نگاه نخست، شترداری شاید یکی از سنتی‌ترین اشکال دامداری به نظر
برسد؛ اما آنچه در یزد در حال وقوع است، پیوند سنت و فناوری در بالاترین سطح است.
نصب ردیاب بر لوک‌ها، تعریف حریم خطر برای جاده و راه‌آهن، ارسال هشدار به ساربان
و حتی نیروهای انتظامی، نمونه‌ای درخشان از کاربرد فناوری برای حل مسئله‌ای واقعی
در زیست‌بوم کویری است.
این نمونه فقط یک پروژه فنی نیست؛ بلکه نشانه‌ای از نوعی تحول
فکری در مدیریت بخش دام است. وقتی مدیران استانی می‌پذیرند که مسئله‌ای قدیمی
مانند تلفات شتر باید با ابزارهای نوین حل شود، یعنی دامداری از فضای سنتی صرف
خارج شده و وارد فاز حکمرانی هوشمند شده است. این رویکرد در سرشماری هوشمند شترها،
پلاک‌گذاری، مدیریت هم‌خونی و نظارت بر گله‌ها نیز دیده می‌شود.
همین منطق در سامانه بازارگاه و نظارت بر نهاده‌ها نیز وجود
دارد. ردیابی محموله از بندر تا واحد تولیدی، تخصیص سهمیه بر پایه پلاک دام و
ظرفیت زیستی و کنترل الکترونیکی زنجیره توزیع، همگی نشان می‌دهد که یزد در حال
عبور از مدیریت سنتی به سمت حکمرانی داده‌محور است. این تحول، یکی از بنیادهای
اصلی پایداری تولید در سال‌های آینده خواهد بود.
هفتم: زنجیره ارزش و خطر خام‌فروشی
پنهان
اگرچه آمارهای ارائه‌شده از مازاد تولید شیر، مرغ، تخم‌مرغ و
گوشت گوساله امیدوارکننده است، اما تحلیل عمیق‌تر نشان می‌دهد که تکیه بر تولید
خام به‌تنهایی کافی نیست. صادرات شیر به شکل خام یا تبدیل آن به شیرخشک، ارسال
گوشت مازاد به استان‌های دیگر و عرضه محصولات بدون تکمیل زنجیره برند و فرآوری،
ممکن است استان را در دام خام‌فروشی پنهان نگه دارد.
در واقع، هرچند تولید بالا نقطه قوت است، اما بدون صنایع
تبدیلی و تکمیلی، بخش مهمی از سود نهایی از استان خارج می‌شود. مثال بز مورسیا که
شیر آن در داخل واحد فرآوری و سپس از طریق فروشگاه اختصاصی عرضه می‌شود، نشان می‌دهد
که چگونه تکمیل زنجیره از مزرعه تا بازار می‌تواند ارزش‌افزوده را در داخل استان
نگه دارد. این الگو باید به سایر حوزه‌ها نیز تعمیم یابد.
در آینده، مزیت واقعی یزد فقط در حجم تولید نخواهد بود، بلکه
در توانایی آن برای تبدیل این تولید به فرآورده‌های با ارزش بالاتر، برندهای
معتبر، بازارهای جدید و حتی صادرات هدفمند تعریف خواهد شد. اگر این حلقه تکمیل
نشود، بخشی از زحمات امروز تولیدکنندگان در بازارهای ثانویه مستهلک می‌شود.
هشتم: یزد و آینده الگوی ملی دامپروری
هوشمند
برآیند مجموع سخنان سه مسئول حاضر در نشست، چیزی فراتر از یک
گزارش عملکرد است. این سخنان، نشانه‌های یک الگوی در حال تکوین را آشکار می‌کند؛
الگویی که می‌تواند در مقیاس ملی نیز الهام‌بخش باشد. در این الگو، محدودیت اقلیمی
نه مانع مطلق، بلکه محرکی برای بهره‌وری بیشتر است؛ دانش و اصلاح نژاد، جایگزین
اتکای صرف به طبیعت می‌شود؛ و فناوری، از حلقه تأمین نهاده تا مدیریت شتر و هویت‌گذاری
اسب، در متن دامپروری قرار می‌گیرد.
چنین الگویی اگر با پشتیبانی جدی‌تر در حوزه زمین، آب، سرمایه،
تسهیلات، توسعه بازار و صنایع تبدیلی همراه شود، می‌تواند یزد را به یکی از قطب‌های
پایدار امنیت غذایی کشور بدل کند. این مسئله فقط به نفع خود استان نیست، بلکه برای
کشوری که روزبه‌روز با تهدیدهای اقلیمی، آبی و اقتصادی پیچیده‌تری روبه‌رو می‌شود،
یک تجربه ملی ارزشمند خواهد بود.
به بیان دیگر، یزد امروز در حال تجربه آینده‌ای است که بسیاری
از استان‌ها فردا ناگزیر از حرکت به سمت آن خواهند بود: دامپروری کم‌مصرف‌تر، پرتولیدتر،
شفاف‌تر، فناورانه‌تر و متکی‌تر بر زنجیره ارزش. همین ویژگی است که این نشست را از
سطح یک برنامه معمول خبری، به یک متن قابل تأمل برای سیاست‌گذاری ارتقا می‌دهد.
جمع‌بندی :
سخنان سه سخنران نشست تخصصی جهاد کشاورزی یزد، در مجموع تصویری
منسجم از یک زیست‌بوم در حال تحول را پیش چشم می‌گذارد؛ زیست‌بومی که در آن دام و
طیور دیگر صرفاً یک فعالیت معیشتی یا سنتی نیست، بلکه به یک عرصه پیشرفته از
حکمرانی تولید، بهره‌وری، سلامت، اصلاح ژنتیک، فناوری و مدیریت افکار عمومی تبدیل
شده است. یزد با تولید مازاد شیر، مرغ، تخم‌مرغ و گوشت گوساله، حرکت به سوی
مگافارم‌های دام سبک پرتولید، نوآوری در شترداری هوشمند، پیشتازی در پرورش اسب
اصیل عرب و اعمال نظارت دقیق بر نهاده‌ها، نشان داده است که می‌توان در دل محدودیت‌های
اقلیمی نیز مزیت رقابتی آفرید.
این تجربه، حامل یک پیام مهم برای توسعه ملی است: آینده امنیت
غذایی، نه در گسترش بی‌برنامه تولید سنتی، بلکه در دانش‌محور شدن ساختار تولید،
تکمیل زنجیره ارزش، تنوع‌بخشی، شفافیت سامانه‌ای، اصلاح الگوی مصرف و اقناع جامعه
نهفته است. اگر این مسیر با پشتیبانی نهادی، تسهیل سرمایه‌گذاری، توسعه صنایع
تبدیلی و حمایت از بازاررسانی همراه شود، یزد می‌تواند نه‌فقط یک استان موفق، بلکه
یک الگوی ملی برای دامپروری پایدار در عصر کم‌آبی باشد.