آسیانیوز ایران؛ سرویس علم و تکنولوژی: صفحه چت‌بات برای یک نفر باز می‌شود و برای دیگری پیام محدودیت منطقه‌ای می‌آورد؛ همین تفاوت، تشخیص علت اختلال تازه را دشوار کرده است. گزارش کاربران ایرانی از مشکل دسترسی به چند ابزار هوش مصنوعی، پرسش آشنایی را پیش کشیده: مشکل از سرویس است، از شبکه یا از محدودیت جغرافیایی؟
زومیت سه‌شنبه ۲۸ مهر ۱۴۰۵، برابر با ۲۰ اکتبر ۲۰۲۶، از اختلال دسترسی برخی کاربران ایرانی به چت‌جی‌پی‌تی (ChatGPT)، گراک یا گروک (Grok) و کلاد (Claude) بدون وی‌پی‌ان خبر داد. این گزارش، قطعی برای همه کاربران یا مسدودشدن سراسری هر سه سرویس را ثابت نمی‌کند؛ علت دقیق رخداد نیز در گزارش زومیت هنوز رسماً روشن نشده است.
گزارش زومیت دقیقاً چه می‌گوید؟
طبق گزارشی که در کانال عمومی زومیت منتشر شده، مشکل هم در نسخه وب و هم در اپلیکیشن بعضی کاربران دیده شده است. وضعیت میان اپراتورهای اینترنت ثابت و سیار یکسان نیست و گروهی از کاربران همچنان بدون فیلترشکن به چت‌بات‌ها دسترسی دارند.
پیام‌های خطا هم متفاوت‌اند. برخی کاربران با پیامی درباره در دسترس نبودن سرویس در منطقه جغرافیایی روبه‌رو شده‌اند. زومیت احتمال ارتباط این وضعیت با محدودشدن آی‌پی ایران را مطرح کرده، اما آن را علت قطعی اعلام نکرده است. نظرسنجی کاربران این رسانه نیز می‌تواند تجربه‌های مختلف را جمع کند، نه اینکه به‌تنهایی جای اندازه‌گیری فنی یا اعلام رسمی را بگیرد.
آیا چت‌جی‌پی‌تی و کلاد در جهان قطع شده‌اند؟
در بررسی صفحات رسمی وضعیت سرویس‌ها در حدود ساعت ۲۱:۳۰ سه‌شنبه به وقت تهران، صفحه وضعیت اوپن‌ای‌آی (OpenAI) عملکرد سامانه‌های خود را عادی اعلام می‌کرد. صفحه وضعیت کلاد نیز وضعیت عملیاتی عادی داشت و برای ۲۰ اکتبر حادثه‌ای ثبت نکرده بود.
این دو مشاهده، شاهدی برای اعلام «قطعی جهانی هم‌زمان» نیستند؛ در عین حال مشکل کاربران ایرانی را هم رد نمی‌کنند. خود صفحه وضعیت اوپن‌ای‌آی توضیح می‌دهد که شاخص‌ها تجمیعی‌اند و تجربه هر مشتری می‌تواند با توجه به مدل، امکانات و نوع اشتراک متفاوت باشد. وضعیت دقیق گراک از نسخه متنی صفحه رسمی آن در این بررسی قابل استخراج نبود؛ بنابراین درباره عادی یا مختل بودن جهانی آن حکم قطعی نمی‌دهیم.
پیام محدودیت منطقه‌ای با فیلترینگ یکی نیست
فهرست رسمی کشورهای پشتیبانی‌شده چت‌جی‌پی‌تی، ایران را در بر نمی‌گیرد. اوپن‌ای‌آی همچنین هشدار می‌دهد که دسترسی از خارج مناطق پشتیبانی‌شده ممکن است به مسدودی یا تعلیق حساب منجر شود. این سیاست را باید از ادعای یک تصمیم تازه در روز ۲۸ مهر جدا کرد؛ وجود محدودیت پشتیبانی، به‌تنهایی زمان و علت تغییر دسترسی امروز را توضیح نمی‌دهد.
از سوی دیگر، مشاهده خطای اتصال هم خودبه‌خود اثبات فیلترینگ داخلی نیست. راهنمای رسمی رفع خطای چت‌جی‌پی‌تی، مشکلات موقت سرور، تنظیمات شبکه و افزونه‌های مرورگر را از علت‌های ممکن معرفی می‌کند. تشخیص این رخداد مشخص، به داده‌های همان زمان و همان مسیر اتصال نیاز دارد؛ نمی‌توان یک توضیح عمومی را به‌جای نتیجه بررسی شبکه جا زد.
برای آشنایی با تفاوت خودِ مدل هوش مصنوعی و برنامه‌ای که از طریق آن به مدل وصل می‌شوید، راهنمای LLM چیست و چت‌بات‌ها چگونه پاسخ می‌دهند؟ این تمایز را توضیح می‌دهد.
چه اطلاعاتی به روشن‌شدن مشکل کمک می‌کند؟
اگر این خطا را می‌بینید، متن دقیق پیام، ساعت رخداد، نام اپراتور و اینکه مشکل در وب یا برنامه رخ داده را یادداشت کنید. برای ارسال تصویر خطا به پشتیبانی، ایمیل، نام حساب و محتوای خصوصی گفت‌وگو را بپوشانید. یک گزارش مشخص، از عبارت کلی «هوش مصنوعی قطع است» برای پیگیری مفیدتر است.
از نگاه تحریریه، کاربران نباید میان محدودیت شرکت‌های خارجی و ابهام در پاسخ‌گویی شبکه داخلی سرگردان بمانند. دسترسی پایدار برای دانشجو، برنامه‌نویس و کسب‌وکار یک نیاز کاری است؛ اپراتورها و نهادهای مسئول باید درباره اختلال‌های قابل انتساب به شبکه خود، شفاف و قابل بررسی اطلاع‌رسانی کنند. در این مورد، تا روشن‌شدن علت، نه نسبت‌دادن قطعی به فیلترینگ و نه اعلام رفع کامل مشکل، پشتوانه کافی دارد.