آیا تصمیمی برای حمله تازه به جمهوری اسلامی گرفته شده بود و ترامپ جلوی آن را گرفت؟ گزارش تازه‌ای که چهارشنبه ۲۹ مهر منتشر شد، این پرسش را دوباره پیش کشیده؛ اما هم‌زمان یک روزنامه اسرائیلی، اصل روایت درباره آماده‌بودن حمله در ۱۸ مهر را زیر سؤال برده است.
به گزارش آسیانیوز ایران، موضوع فعلی، اختلاف دو روایت رسانه‌ای درباره تصمیم‌های پشت درهای بسته است؛ نه اعلام رسمی زمان جنگ بعدی. گزارش منسوب به فایننشال تایمز از آماده‌سازی عملیات و مخالفت دونالد ترامپ می‌گوید، در حالی که جروزالم پست در گزارش مستقل خود نوشته دستور آن حمله صادر نشده بود. هر دو روایت به منابعی تکیه دارند که نامشان اعلام نشده است.
فایننشال تایمز چه روایتی از طرح حمله دارد؟
تایمز اسرائیل در گزارش ۲۱ اکتبر ۲۰۲۶، برابر با ۲۹ مهر ۱۴۰۵، به نقل از فایننشال تایمز نوشت سه فرد مطلع گفته‌اند ارتش اسرائیل برای عملیاتی چندروزه در آخر هفته حوالی ۱۰ اکتبر، برابر با ۱۸ مهر، آماده می‌شد. بر اساس این روایت، تأسیسات هسته‌ای، اهداف حکومتی و زیرساخت‌هایی مانند نیروگاه‌ها در فهرست اهداف احتمالی بوده‌اند.
در همین گزارش، انجام‌نشدن عملیات به مخالفت ترامپ با ازسرگیری جنگ پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا نسبت داده شده است. این خبر درباره برنامه‌ای منتسب به اوایل اکتبر است که اکنون گزارش شده؛ نباید تاریخ انتشار امروز را با تاریخ آن تصمیم احتمالی یکی گرفت.
نکته مهم دیگر، تفاوت میان «توقف یک طرح» و «تعیین روز حمله بعدی» است. حتی در روایت نقل‌شده از فایننشال تایمز نیز اشاره منابع به احتمال اقدام در هفته‌های آینده، حکم یا برنامه رسمی منتشرشده نیست.
جروزالم پست چرا این روایت را رد می‌کند؟
یونا جرمی باب، خبرنگار جروزالم پست، در مطلبی منتشرشده در ۲۱ اکتبر با زمان درج‌شده ۱۲:۴۰، نوشت ارتش اسرائیل برای حمله در ۱۰ اکتبر برنامه عملیاتیِ مورد اشاره گزارش نخست را نداشته است. به گزارش این روزنامه، آماده‌باش در مقاطع مختلف وجود داشته، اما نتانیاهو، وزیر دفاع یا مقام دیگری دستور آماده‌سازی حمله‌ای مشابه تصمیم‌های پیش از جنگ‌های قبلی را صادر نکرده بودند.
این روزنامه به نقل از منابع خود، استدلال «ترامپ حمله قریب‌الوقوع اسرائیل را متوقف کرد» را نادرست می‌داند، چون به گفته همین منابع، اسرائیل در آستانه اجرای آن حمله نبوده است. جروزالم پست همچنین احتمال انگیزه‌های انتخاباتی در انتشار چنین روایت‌هایی را مطرح کرده؛ این بخش، ارزیابی منابع روزنامه است، نه انگیزه‌ای اثبات‌شده.
بنابراین فعلاً نمی‌توان گزارش نخست را خبری قطعی درباره صدور فرمان حمله دانست. گزارش دوم نیز بیانیه رسمی ارتش اسرائیل نیست؛ یک روایت مستقل و مخالف است که برای فهم خبر باید در کنار روایت نخست دیده شود.
آماده‌باش نظامی با فرمان حمله چه فرقی دارد؟
بخش مهم اختلاف، دقیقاً بر سر همین فاصله است. در شرایط پرتنش، ارتش‌ها می‌توانند نیروها را آماده نگه دارند و گزینه‌های عملیاتی را بررسی کنند. از این آمادگی به‌تنهایی نمی‌شود نتیجه گرفت که رهبران سیاسی دستور اجرا داده‌اند یا روز مشخصی برای آغاز عملیات انتخاب شده است.
- آماده‌باش: قابلیت واکنش به تحول احتمالی، بدون اثبات تصمیم به آغاز جنگ.
- طرح عملیاتی: یک گزینه برای تصمیم‌گیران؛ وجود آن لزوماً به معنی اجرای قطعی نیست.
- فرمان اجرا: تصمیمی مشخص که انتساب آن به مقام مسئول، به شاهد جداگانه نیاز دارد.
این تفاوت در خواندن خبرهای دیگر نیز اهمیت دارد. برای نمونه، تأیید دیدار هگست با نتانیاهو، به‌خودی‌خود محتوای محرمانه جلسه یا صدور فرمان عملیات را ثابت نمی‌کند. کنار هم گذاشتن چند ملاقات و خبر آماده‌باش، جای سند تصمیم نهایی را نمی‌گیرد.
ترامپ و نتانیاهو؛ دو تصمیم‌گیر با دو تقویم سیاسی
دونالد ترامپ (Donald Trump)، رئیس‌جمهور آمریکا، و بنیامین نتانیاهو (Benjamin Netanyahu؛ בנימין נתניהו)، نخست‌وزیر اسرائیل، دو چهره اصلی این روایت‌اند. جایگاه آنان در تصمیم‌گیری سیاسی و نظامی است که اختلاف درباره حدود هماهنگی واشنگتن و اورشلیم را مهم می‌کند؛ نه صرفاً جزئیات یک ملاقات.
انتخابات اسرائیل برای ۲۷ اکتبر، برابر با ۵ آبان، و انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا برای ۳ نوامبر، برابر با ۱۲ آبان، مطرح است. پیوندزدن گزارش‌ها با این تقویم‌ها می‌تواند به فهم زمینه سیاسی کمک کند، اما نتیجه رأی‌گیری یا نزدیک‌شدن به آن، زمان جنگ را به‌طور خودکار تعیین نمی‌کند.
این اختلاف روایت برای مخاطب ایرانی چه معنایی دارد؟
برای خانواده‌ای که نگران امنیت، کار و آینده خود است، فرق زیادی میان «احتمال اقدام نظامی» و «حمله در روز مشخص» وجود دارد. آنچه اکنون در دسترس است، برای اعلام تاریخ حمله دوباره آمریکا و اسرائیل به جمهوری اسلامی کافی نیست. از سوی دیگر، اختلاف دو گزارش را هم نباید تضمینی برای رفع خطر دانست.
از نگاه تحلیلی، فشار برای مهار تهدیدهای جمهوری اسلامی و بازگذاشتن راه دیپلماسی می‌توانند هم‌زمان دنبال شوند. مسئولان جمهوری اسلامی نیز نمی‌توانند هزینه ابهام و بحران را به زندگی مردم منتقل کنند و از پاسخ‌گویی درباره تصمیم‌های خود کنار بکشند. سنجش هر سیاست باید امنیت شهروندان و پرهیز از آسیب به غیرنظامیان را در مرکز نگه دارد.
در این خبر، پرسش تعیین‌کننده همچنان این است: آیا سند یا موضع رسمی تازه‌ای منتشر می‌شود که یکی از این دو روایت را روشن کند؟ تا آن زمان، خبر امروز را باید گزارش یک اختلاف مهم درباره طرح حمله خواند، نه شمارش معکوس قطعی برای جنگ. شما در پیگیری این خبرها، کدام پرسش را بی‌پاسخ می‌بینید؟