کشاورزی که محصولش را تحویل داده، با خبر «تسویه حساب دولت» نمی‌تواند بدهی فصل برداشت را بپردازد؛ پول باید به حساب خودش برسد. حالا وزیر جهاد کشاورزی برای آخرین بخش مطالبات گندمکاران مهلت تازه‌ای اعلام کرده است: چند روز دیگر، و حداکثر یک هفته. توضیح او درباره علت تأخیر، پرسش مهم‌تری را پیش می‌کشد: اگر اعتبار تأمین شده، چرا مسیر رسیدن پول به کشاورز هنوز تمام نشده است؟
به گزارش آسیانیوز ایران، غلامرضا نوری قزلجه، وزیر جهاد کشاورزی، چهارشنبه ۲۹ مهر ۱۴۰۵، برابر با ۲۱ اکتبر ۲۰۲۶، در حاشیه نمایشگاه بین‌المللی دام، طیور، آبزیان و صنایع وابسته گفت کمتر از پنج درصد کل مطالبات باقی مانده و تسویه نهایی حداکثر در یک هفته آینده انجام می‌شود. این سخن، وعده پرداخت بخش باقیمانده است؛ نه تأیید اینکه پول همین حالا به حساب تمام کشاورزان واریز شده است.
باقیمانده پول گندم چه زمانی پرداخت می‌شود؟
ایانا در گزارش همان روز از سخنان وزیر، بازه چند روز آینده تا حداکثر یک هفته را نقل کرده است. با مبنا قراردادن تاریخ این اظهارات، پایان این مهلت حدود چهارشنبه ۶ آبان، برابر با ۲۸ اکتبر خواهد بود. بنابراین تعبیر «تا پایان این هفته» با مهلت اعلام‌شده یکسان نیست و نباید جای آن بنشیند. همچنین روز و ساعت مشخصی برای واریز به حساب هر کشاورز اعلام نشده است.
تسنیم نیز در گزارش عصر چهارشنبه نوشت نوری امیدوار است عملیات حسابداری و تعیین ارقام دقیق در همین فاصله تمام شود. برای گندم‌کاری که هنوز طلب دارد، خبر اصلی همین تعهد تازه است؛ تحقق آن زمانی روشن می‌شود که پرداخت انجام شده باشد، نه صرفاً زمانی که دستگاهی از تأمین منابع خبر می‌دهد.
«کمتر از پنج درصد» از چه چیزی باقی مانده است؟
عبارت وزیر در گزارش ایانا «کمتر از ۵ درصد کل مبلغ» است. این نسبت درباره مجموع مطالبات مورد بحث است، نه تعداد کشاورزان و نه لزوماً سهم باقیمانده طلب تک‌تک آنان. از این عدد نمی‌توان نتیجه گرفت که هر گندم‌کار دقیقاً پنج درصد طلب دارد یا تنها پنج درصد کشاورزان منتظر پول هستند.
در توضیح تازه وزیر، رقم ریالی نهاییِ مانده بدهی و جدول تفکیکی استان‌ها ارائه نشده است. به همین دلیل، تبدیل این درصد به مبلغ قطعی، بدون روشن‌بودن پایه محاسبه، می‌تواند گمراه‌کننده باشد. آنچه برای هر تولیدکننده اهمیت دارد، تفاوت میان بهای محصول تحویل‌شده و مبالغی است که واقعاً دریافت کرده است.
چرا با وجود اعلام تأمین اعتبار، هنوز طلب باقی مانده؟
نوری علت را مسائل حسابداری و اشکالات سامانه‌ای دانسته و گفته است وزارت جهاد کشاورزی با همکاری سازمان برنامه و بودجه و شرکت بازرگانی دولتی ایران در حال پیگیری موضوع است. او تأکید کرده که تأمین منابع مالی مانع این پرداخت نیست. این توضیح، پاسخ رسمی وزیر به تأخیر است؛ جزئیات خطاها و تعداد پرونده‌های درگیر در گزارش منتشرشده مشخص نشده است.
تسنیم در کنار این سخنان، اظهارات اخیر حمید پورمحمدی، رئیس سازمان برنامه و بودجه، را یادآوری کرده است: او گفته بود این سازمان مطالبات خرید تضمینی گندم امسال را با وزارت جهاد کشاورزی تسویه کرده و بدهی‌ای ندارد. تفاوت این دو مرحله مهم است. پایان تعهد مالی یک دستگاه به دستگاه دیگر، به‌خودی‌خود نشان نمی‌دهد که آخرین کشاورز هم طلبش را دریافت کرده است.
برای کشاورز، پایان پرداخت کجاست؟
از نگاه تولیدکننده، پرداخت زمانی تمام است که مبلغ درست به حساب او برسد و اگر کسری یا اختلافی وجود دارد، دلیلش روشن باشد. در پیگیری مانده طلب، کنار هم گذاشتن سه مورد می‌تواند تصویر دقیق‌تری بدهد:
- رسید تحویل محصول و مقدار گندم ثبت‌شده در مرکز خرید؛
- مبالغ و تاریخ واریزهایی که در گردش حساب قابل مشاهده‌اند؛
- مانده محاسبه‌شده و توضیح مرکز خرید درباره هر اختلاف احتمالی.
این بررسی، جای مسئولیت دستگاه‌های پرداخت‌کننده را نمی‌گیرد و به معنای الزام ثبت‌نام تازه هم نیست. برای بیان تجربه خود در فضای عمومی نیز لازم نیست شماره حساب، کد ملی یا تصویر کامل مدارک بانکی منتشر شود؛ استان، زمان تحویل محصول و وضعیت کلی دریافت، بدون اطلاعات شخصی حساس، برای توضیح مسئله کافی است.
ابهام پرداخت، کنار انتظار برای قیمت فصل تازه
در همان نشست، وزیر گفت نرخ خرید تضمینی گندم برای سال زراعی ۱۴۰۵–۱۴۰۶ هنوز به توافق نهایی نرسیده است. این موضوع با تسویه طلب خرید قبلی تفاوت دارد، اما برای کشاورزی که باید درباره کشت تازه تصمیم بگیرد، هر دو به برنامه‌ریزی مالی او مربوط‌اند. خبر وعده تسویه را نباید به‌جای اعلام قیمت تازه یا افزایش مبلغ خرید گذشته تعبیر کرد.
آسیانیوز ایران پیش‌تر در گزارشی درباره پیامدهای تأخیر در پرداخت پول گندم برای کشاورزان به اثر این بدعهدی بر فروش محصول پرداخته بود؛ وعده تازه وزیر نیز در ادامه همین مسئله معیشتی اهمیت دارد.
نقد روشن به مدیریت این پرداخت‌ها، فاصله میان اعلام اداری و تجربه واقعی تولیدکننده است. دولت باید معلوم کند چه مبلغی، برای چه تعداد پرونده و در کدام مرحله باقی مانده است. کوچک‌بودن درصد در گزارش ملی، اهمیت طلب یک خانوار کشاورز را کم نمی‌کند. معیار ارزیابی وعده تازه نیز روشن است: وصول پول در مهلت اعلام‌شده و پاسخ مشخص درباره پرونده‌هایی که همچنان تسویه نشده‌اند.
اگر گندم خود را تحویل داده‌اید، وضعیت دریافت طلب در منطقه شما چگونه است؟ تجربه‌تان را بدون درج اطلاعات بانکی و هویتی بنویسید.