گاهی یک نام خانوادگی آشنا، دو دنیای کاملاً متفاوت را به یاد می‌آورد. خبر تازه ادبیات ژاپن درباره ریو موراکامی است؛ نویسنده‌ای که به‌جای آرام‌کردن خواننده، او را روبه‌روی خشونت، تنهایی و زخم‌های پنهان جامعه می‌نشاند. صاحب «آبی تقریباً شفاف» در ۷۴سالگی از دنیا رفته و اکنون کتاب‌هایش بار دیگر موضوع گفت‌وگوی دوستداران ادبیات شده‌اند.
به گزارش آسیانیوز ایران، دفتر نویسنده و انتشارات گنتوشا در اطلاعیه مشترک جمعه ۲۳ اکتبر ۲۰۲۶، برابر با اول آبان ۱۴۰۵، اعلام کردند که او ۱۷ اکتبر، برابر با ۲۵ مهر، در خانه درگذشته است. خبرگزاری‌های یوپی‌آی و کیودو نیز درگذشت او را گزارش کرده‌اند. بنابراین تاریخ فوت با روز اعلام عمومی خبر متفاوت است.
ریو موراکامی با هاروکی موراکامی فرق دارد
ریو موراکامی با نام اصلی ژاپنی 村上龍 و صورت لاتین Ryū Murakami شناخته می‌شود. او همان هاروکی موراکامی (Haruki Murakami)، نویسنده «جنگل نروژی» و «کافکا در کرانه»، نیست و این دو نسبت خانوادگی ندارند. شباهت نام خانوادگی نباید باعث شود خبر درگذشت یکی به دیگری نسبت داده شود.
ریو در سال ۱۹۵۲ در استان ناگاساکی ژاپن به دنیا آمد. نخستین رمانش را در دوران دانشجویی نوشت و با همان کتاب، خیلی زود به نامی شناخته‌شده تبدیل شد. انتشارات پوشکین، ناشر انگلیسی شماری از آثارش، بر کیفیت سینمایی داستان‌های او تأکید می‌کند؛ روایت‌هایی که تصویر، تنش و برخورد آدم‌ها در آن‌ها جای پررنگی دارد.
از «آبی تقریباً شفاف» تا «در سوپ میسو»
آبی تقریباً شفاف (Almost Transparent Blue) در سال ۱۹۷۶ منتشر شد و جایزه آکوتاگاوا را برای نویسنده جوانش آورد. جهان این رمان، جهان جوانانی گرفتار مواد مخدر، سرگشتگی و روابط آشفته است؛ تصویری ناخوشایند که با تصور کارت‌پستالی از ژاپن فاصله دارد.
در «بچه‌های ایستگاه» (Coin Locker Babies، ۱۹۸۰)، داستان از کودکانی رهاشده در کمدهای نگهداری وسایل آغاز می‌شود. عنوان انگلیسی کتاب همین تصویر تکان‌دهنده را در خود دارد. مسئله فقط حادثه آغازین نیست؛ سرنوشت آدم‌هایی است که باید با اثر طردشدن و خشونت زندگی کنند.
«در سوپ میسو» (In the Miso Soup، ۱۹۹۷) خواننده را به بخش تاریک زندگی شبانه توکیو می‌برد. گشت‌وگذار یک گردشگر، به‌جای سفری آسوده، به تجربه‌ای نگران‌کننده تبدیل می‌شود. برای انتخاب کتابی از موراکامی باید این ویژگی را در نظر گرفت: آثار او معمولاً مطالعه‌ای آرام و بی‌تنش نیستند و با مضامین بزرگسالانه و خشونت سروکار دارند.
نویسنده‌ای نزدیک به سینما
برای بعضی مخاطبان سینما، نام موراکامی با «آزمون بازیگری» (Audition) آشناست. رمان او در سال ۱۹۹۷ منتشر شد و تاکاشی میکه (Takashi Miike) در سال ۱۹۹۹ اقتباس سینمایی مشهورش را ساخت. باید میان نویسنده رمان و کارگردان این فیلم تفاوت گذاشت؛ کارگردان «آزمون بازیگری» میکه است، نه موراکامی.
موراکامی خود نیز تجربه کارگردانی و فیلم‌نامه‌نویسی داشت. در کنار داستان و سینما، حدود دو دهه مصاحبه‌گر اصلی برنامه اقتصادی «کاخ کامبرین» بود. آخرین رمان ثبت‌شده در فهرست آثار منتشرشده همراه اطلاعیه ناشر، «یوتیوبر» (YouTuber) در سال ۲۰۲۳ است؛ عنوانی که نشان می‌دهد توجه او به دگرگونی‌های زندگی معاصر تا سال‌های پایانی ادامه داشت.
درباره علت درگذشت چه می‌دانیم؟
در اطلاعیه رسمی، علت درگذشت اعلام نشده است. مراسم خانوادگی برگزار شده و نزدیکان او خواسته‌اند حریم خصوصی‌شان رعایت شود. در نتیجه، نسبت‌دادن بیماری مشخص یا انتشار جزئیات تأییدنشده درباره روزهای آخر زندگی او، پشتوانه‌ای در این اطلاعیه ندارد.
برای دنبال‌کردن دیگر چهره‌های ادبیات معاصر جهان، معرفی آن کارسون و جهان متفاوت کتاب‌هایش را هم می‌توانید بخوانید. اگر اثری از ریو موراکامی خوانده‌اید، کدام کتاب را برای شروع پیشنهاد می‌کنید؟ در کادر ثبت نظر پایین همین خبر، پس از بخش اخبار مرتبط، تجربه‌تان را بنویسید.
تحریریه «آسیانیوز ایران» درگذشت ریو موراکامی را به خانواده، دوستداران و خوانندگان آثار او تسلیت می‌گوید.