رفت‌وآمد هرروزه تا اداره، فقط بخشی از وقت کارمند را نمی‌گیرد؛ هزینه مسیر و شلوغی شهر هم به آن اضافه می‌شود. حالا آیین‌نامه تازه مدیریت رفت‌وآمد کارکنان، موضوع کار از خانه را کنار حمل‌ونقل عمومی و هزینه ایاب‌وذهاب قرار داده است. اما خواندن تیترهای کوتاه کافی نیست: این مصوبه برای چه کسانی امکان دورکاری ایجاد می‌کند و کدام تصمیم‌ها همچنان به مدیر دستگاه وابسته است؟
به گزارش آسیانیوز ایران، تصویب‌نامه شماره ۸۹۰۰۱/ت۶۶۰۷۰هـ، مصوب جلسه ۲۲ مهر ۱۴۰۵ هیئت وزیران و ابلاغ‌شده در ۲۹ مهر، چارچوب تازه‌ای برای کاهش سفرهای اداری تعیین کرده است. در این گزارش، مفاد سند ابلاغی ۲۹ مهر و شروط اجرای آن را بررسی می‌کنیم.
دورکاری شامل چه کسانی می‌شود؟
ماده ۳، دستگاه‌های اجرایی را موظف می‌کند کارمندانی را که تمام یا بخشی از فعالیتشان از راه دور قابل انجام است، حداقل دو روز در هفته دورکار کنند. با این حال، تعیین کارکنان مشمول، وظایف آنان و روزهای دورکاری به تشخیص مدیر مربوط سپرده شده است. بنابراین متن، برای همه کارکنان و همه مشاغل یک برنامه یکسان و خودکار تعیین نکرده است.
دو شرط مهم هم کنار این تکلیف آمده: خدمات دستگاه نباید مختل شود و مدیریت وظایف دورکار باید در بستری امن انجام گیرد. تأمین دسترسی به شبکه ملی اطلاعات بر عهده وزارت ارتباطات از طریق کاروران ارتباطی گذاشته شده، اما مسئولیت امنیت سامانه‌ها و سطح دسترسی کارکنان با دستگاه اجرایی است.
دورکاری در این سند، تغییر محل انجام کار است؛ نه اعلام تعطیلی عمومی ادارات. برای واحدهای عملیاتی که خدمات مستقیم و بی‌وقفه آنها به حضور نیروی انسانی وابسته است، ماده ۹ ضوابط خاص همان واحد را ملاک قرار می‌دهد. چنین واحدهایی تنها در صورت امکان از ظرفیت آیین‌نامه بهره می‌برند.
کمک‌هزینه رفت‌وآمد و پارکینگ چه تغییری می‌کند؟
ماده ۶ پرداخت کمک‌هزینه ماهانه رفت‌وآمد را به کارکنانی محدود کرده که برای رفتن به محل کار از خودروی شخصی و سازمانی استفاده نمی‌کنند، یا از حمل‌ونقل عمومی استفاده می‌کنند. در این ماده مبلغ تازه‌ای برای کمک‌هزینه تعیین نشده است؛ پس نمی‌توان از آن وعده یک رقم مشخص برای همه کارکنان استخراج کرد.
آیین‌نامه برای استفاده از پارکینگ نیز ترتیب اولویت دارد: ابتدا افراد دارای شرایط خاص، مانند افراد دارای معلولیت، بیماران خاص و مادران دارای فرزند شیرخوار؛ سپس خودروهای سازمانی، برقی و اشتراکی و کارکنانی که امکان استفاده از حمل‌ونقل عمومی ندارند. این بخش نشان می‌دهد وضعیت واقعی رفت‌وآمد افراد باید در تصمیم اداری دیده شود، نه فقط نوع وسیله نقلیه آنها.
عکس آرشیوی متروی تهران در سال ۲۰۱۰؛ بیژن تهرانی، با مجوز CC BY 2.0. تصویر شاهد وضعیت امروز نیست.
هدف سه‌ساله با تکلیف همین هفته تفاوت دارد
دستگاه‌ها باید با رضایت کارکنان، اطلاعات مربوط به مسیر و شیوه رفت‌وآمد آنان را بررسی کنند و برنامه‌ای تنظیم کنند که حداکثر طی سه سال، دست‌کم ۷۰ درصد کارکنان از روش‌های جایگزین استفاده کنند و سهم استفاده از خودروی شخصی حداکثر ۳۰ درصد باشد. پیاده‌روی، دوچرخه، حمل‌ونقل عمومی، خودروی اشتراکی با دست‌کم سه سرنشین، سرویس سازمانی و موتورسیکلت برقی از گزینه‌های ذکرشده‌اند.
این اعداد هدف اجرای برنامه‌اند، نه آمار وضعیت فعلی ادارات. همچنین دستگاه‌ها باید یک روز در هفته را روز بدون خودروی شخصی تعیین کنند. متن برای همه کشور یک روز مشخص نام نمی‌برد؛ در روز انتخابی هر دستگاه، پارکینگ سازمانی فقط برای خودروهای سازمانی قابل استفاده خواهد بود.
مصوبه روی کاغذ؛ تجربه کارمند و مراجعه‌کننده در عمل
جلسه، آموزش یا فعالیتی که بدون حضور فیزیکی انجام‌پذیر است، باید با رعایت ضوابط فنی به شکل مجازی برگزار شود. ماده ۸ نیز صدور مأموریت حضوری برای فعالیت قابل انجام برخط را ممنوع می‌کند. با این حال، موفقیت چنین تصمیمی تنها با کم‌شدن حضور در ساختمان سنجیده نمی‌شود: مراجعه‌کننده باید همچنان پاسخ بگیرد و کارمند هم باید ابزار و دسترسی لازم برای انجام وظیفه داشته باشد.
از منظر اجرایی، مسئله اصلی فاصله میان تکلیف عمومی و برنامه روشن هر اداره است. مشخص‌بودن وظایف، زمان پاسخ‌گویی و مسئول پیگیری درخواست‌ها می‌تواند این فاصله را کمتر کند. اینها معیارهای ارزیابی اجرای مصوبه‌اند، نه ادعای اینکه اکنون همه دستگاه‌ها چنین سازوکاری دارند.
پیش‌تر موضوع برنامه دورکاری زمستانی ادارات مطرح شده بود. سند فعلی را باید با تاریخ و شروط خودش خواند و خبرهای قدیمی مربوط به ساعات حضور یا تعطیلی مقطعی را به آن تعمیم نداد.
مبنای بررسی، تصویر چهارصفحه‌ای تصویب‌نامه هیئت وزیران و متن منتشرشده در پایگاه حقوقی اختبار است؛ گزارش تسنیم در اول آبان نیز جزئیات اصلی آن را تأیید می‌کند.
کارکنان چه چیزی را از اداره خود پیگیری کنند؟
پرسش‌های کاربردی روشن‌اند: کدام وظایف قابلیت انجام غیرحضوری دارند؟ مدیر، چه روزهایی را تعیین کرده است؟ دسترسی امن چگونه فراهم می‌شود؟ و مراجعه‌کنندگان در روزهای دورکاری از چه مسیری خدمت می‌گیرند؟ پاسخ این پرسش‌ها از یک تیتر کلی درباره دورکاری مهم‌تر است.
جمع‌بندی سند این است: دورکاری برای فعالیت‌های واجد شرایط پیش‌بینی شده، اما خدمات عمومی نباید متوقف شود و اجرای آن به برنامه دستگاه وابسته است. شما در اداره یا محل کار خود چه تجربه‌ای از دورکاری و هزینه رفت‌وآمد دارید؟ دیدگاهتان را در کادر ثبت نظر در انتهای خبر، پس از بخش اخبار مرتبط، بنویسید؛ لطفاً اطلاعات شخصی یا محرمانه محل کار را منتشر نکنید.