برای مسافری که باید به دیدار خانواده برود یا خودش را به درمان و کار برساند، گرانی بلیت فقط تغییر یک عدد نیست؛ گاهی به معنای عقب‌انداختن خودِ سفر است. گزارش‌های تازه درباره افزایش نرخ پروازهای داخلی، همراه با تغییر نرخ‌نامه ایران‌ایرتور در پایگاه انجمن شرکت‌های هواپیمایی، از فشار تازه بر هزینه سفر حکایت دارد؛ اما فاصله میان سقف اعلامی، قیمت فروش و رقم نهایی پرداختی همچنان نیازمند توضیح روشن است.
چه چیزی در نرخ‌نامه تغییر کرده است؟
بررسی آسیانیوز ایران در صبح یکشنبه ۳ آبان ۱۴۰۵ نشان می‌دهد فایل نرخ‌نامه ایران‌ایرتور در صفحه اعضای انجمن شرکت‌های هواپیمایی جایگزین شده است. نسخه تازه، در ردیف‌های مشترک با نسخه‌ای که روز قبل دریافت شده بود، ارقام بالاتری در ستون مبلغ کل دارد. این مشاهده، تغییر یک سند منتشرشده را تأیید می‌کند؛ نه قیمت قطعی تمام بلیت‌های موجود در بازار.
در این فایل، بهای پایه و اجزایی از هزینه، از جمله ستون مالیات، جدا آمده‌اند؛ با این حال واحد پول، کلاس نرخی و تاریخ اجرای نرخ‌ها به‌صراحت درج نشده است. بنابراین نمی‌توان تنها با اتکا به آن، مبلغی را به تومان تبدیل کرد، قیمت یک بلیت رفت‌وبرگشت را نتیجه گرفت یا درصد افزایش همه مسیرها را محاسبه و اعلام کرد. نرخ‌نامه ایران‌ایر با تاریخ ۴ مهر نیز در بررسی تازه، نسبت به نسخه قبلی تغییری نداشت؛ این دو شرکت و دو سند نباید با یکدیگر اشتباه گرفته شوند.
تصویر مهرآباد در این گزارش، عکس آرشیوی Chrisrabinson در ژانویه ۲۰۱۹ است؛ نه تصویری از وضعیت امروز فرودگاه.
چرا یک گزارش از ۴۵ درصد می‌گوید و دیگری از حدود ۴۰ درصد؟
خبرگزاری بازار در گزارشی با تاریخ ۲ آبان، به نقل از مجید اخلاقی از افزایش متوسط ۴۵ درصدی و اعمال آن در همین ماه خبر داده است. مملکت‌آنلاین نیز همان روز در گزارشی متفاوت، به نقل از همین مقام انجمن، از افزایش حدود ۴۰ درصدی و تفاوت نرخ‌ها میان مسیرها نوشته است. این دو عدد، بدون جدول مبنا و توضیح روش محاسبه، نباید به یک درصد قطعی و یکسان برای همه پروازها تبدیل شوند.
بازار مثال تهران–مشهد را از ۱۲ به ۱۷ میلیون تومان آورده است؛ اما جزئیات شرکت، کلاس، تاریخ پرواز و یک‌طرفه یا رفت‌وبرگشت بودن این مثال روشن نیست. افزایش این دو عدد نیز به‌تنهایی حدود ۴۱٫۷ درصد می‌شود، نه ۴۵ درصد. ازاین‌رو این مثال در این گزارش به‌عنوان قیمت تأییدشده و قابل خرید معرفی نمی‌شود.
توضیح صنعت: ارز گران‌تر، هزینه بیشتر
در توضیحی که از مقام انجمن منتشر شده، دشواری دریافت ارز مرکز مبادله و تأمین نیاز شرکت‌ها با نرخ نزدیک به بازار آزاد، از عوامل افزایش هزینه عنوان شده است. او همچنین تأکید کرده نرخ‌های اعلامی انجمن سقف هستند و عرضه و تقاضا می‌تواند قیمت فروش را پایین‌تر نگه دارد. احتمال تعدیل نرخ‌های آذر نیز مشروط به ازسرگیری تخصیص ارز مطرح شده؛ نه وعده قطعی کاهش قیمت.
این توضیح، روایت صنعت از هزینه‌هاست. برای مسافر اما پرسش همچنان پابرجاست: سهم دقیق هر هزینه در بلیت چقدر است و اگر هزینه شرکت پایین آمد، کاهش قیمت با چه سرعت و سازوکاری به خریدار می‌رسد؟ در منابع بررسی‌شده، پاسخ تازه و مشخصی از نهاد ناظر به اختلاف درصدها و جزئیات نرخ‌نامه پیدا نشد؛ این به معنای نبود هرگونه پاسخ در همه منابع نیست.
پرسش اصلی مسافر این است: مبلغ نهایی سفر چقدر است و با چه توضیحی تغییر می‌کند؟
شفافیت قیمت، حداقل حق مسافر است
رشد هزینه شرکت‌ها، نیاز به انتشار نرخ‌نامه‌ای روشن را کمتر نمی‌کند. وقتی تاریخ اجرا، واحد پول و شرایط بلیت در سند معلوم نیست، مسئولیت تشخیص قیمت بر دوش مردم می‌افتد؛ همان مردمی که باید میان هزینه سفر و دیگر مخارج زندگی انتخاب کنند. اعلام یک درصد کلی، جای توضیح مسیر به مسیر و تفکیک قیمت پایه، مالیات و سایر هزینه‌ها را نمی‌گیرد.
نتیجه بررسی فعلی روشن اما محدود است: نرخ‌نامه ایران‌ایرتور تغییر کرده و دو گزارش تاریخ‌دار از اظهارات مقام انجمن درباره افزایش نرخ‌ها وجود دارد. هنوز نمی‌توان از این شواهد نتیجه گرفت همه بلیت‌ها ۴۵ درصد گران شده‌اند یا تهران–مشهد در هر شرکت و تاریخی ۱۷ میلیون تومان قیمت دارد. برای دنبال‌کردن زمینه این بحث، گزارش آرشیوی سال ۱۴۰۲ درباره توضیحات سازمان هواپیمایی برای گرانی بلیت را نیز بخوانید.
اگر در روزهای اخیر بلیت داخلی خریده‌اید، تجربه خود را با ذکر مسیر، شرکت، تاریخ خرید و پرواز و یک‌طرفه یا رفت‌وبرگشت بودن بلیت، بدون درج اطلاعات شخصی یا کد رزرو، در کادر ثبت نظر انتهای خبر بنویسید؛ پس از بخش منابع، برچسب‌ها و اخبار مرتبط.