در میانه ابرهای سفید و آب تیره اقیانوس، تکه‌ای از جنوبگان به نزدیکی جزیره‌ای دورافتاده رسیده است. تصویر تازه منتشرشده ناسا از کوه یخی A-81، بیش از آنکه داستان یک برخورد ناگهانی باشد، روایت سفری چندساله و کم‌شدن سرعت در نزدیکی آب‌های کم‌عمق است.
به گزارش آسیانیوز ایران، رصدخانه زمین ناسا روز ۲۷ اکتبر ۲۰۲۶، برابر با ۵ آبان ۱۴۰۵، این تصویر را منتشر کرد. خود عکس در ۲۰ اکتبر، برابر با ۲۸ مهر، با ابزار MODIS ماهواره ترا ثبت شده است؛ بنابراین، با تصویر زنده امروز روبه‌رو نیستیم.
کوه یخی A-81 کجاست و چرا آهسته شده؟
ناسا گزارش می‌دهد این توده یخ به نزدیکی جورجیای جنوبی، یا South Georgia، در اقیانوس اطلس جنوبی رسیده است. مسیر آن از دریای ودل و سپس دریای اسکوشیا گذشته؛ موقعیت تازه حدود ۲۳۰۰ کیلومتر در شمال‌غربی محل جداشدن آن از یخ‌تاق برانت قرار دارد.
بر پایه توضیح کارشناسان نقل‌شده در گزارش ناسا، حرکت A-81 در روزهای پیش از ثبت عکس کند شده و به نظر می‌رسد در امتداد لبه فلات زیرآبی جزیره با بستر تماس پیدا می‌کند. این توصیف را نباید به «برخورد قطعی با جزیره»، «توقف دائمی» یا پیش‌بینی حتمی زمان فروپاشی تبدیل کرد. آنچه خبر تازه نشان می‌دهد، نزدیک‌شدن و کندشدن حرکت است؛ سرنوشت بعدی هنوز نیازمند رصد است.
این مسافر یخی در سال ۲۰۲۳ متولد شد
سازمان پژوهش‌های جنوبگان بریتانیا، British Antarctic Survey، در گزارش ۱۳ مارس ۲۰۲۳ توضیح داده بود A-81 در ۲۲ ژانویه همان سال از یخ‌تاق برانت جدا شده است. مساحت هنگام جدایی حدود ۱۵۵۰ کیلومتر مربع اعلام شد؛ عددی که نباید بدون اندازه‌گیری تازه، مساحت دقیق امروز کوه یخی دانست.
شکافی به نام Chasm-1 پس از سال‌ها آرامش دوباره رشد کرده و سرانجام سراسر بخشی از یخ‌تاق را قطع کرده بود. این سازمان در همان گزارش، جدایی را بخشی از فرایند طبیعی ساحل جنوبگان توصیف کرد و گفت محدوده ایستگاه پژوهشی هالی در آن زمان عمدتاً از این رویداد تأثیر نپذیرفته بود؛ این ارزیابی مربوط به سال ۲۰۲۳ است، نه گزارش تازه از وضعیت ایستگاه.
چرا دانشمندان حرکت یک کوه یخی را دنبال می‌کنند؟
یخ‌تاق، ادامه شناور یخ خشکی بر روی آب است. ناسا در توضیح تاریخی برانت یادآور شده که بخش‌های دورتر از ساحل زیر فشار موج، توفان و جزرومد قرار می‌گیرند و با ذوب‌شدن نازک‌تر می‌شوند؛ شکاف و جدایی بخشی از همین چرخه است. پس هر تصویر جدایی، به‌تنهایی برای نسبت‌دادن یک رویداد مشخص به تغییر اقلیم کافی نیست.
در عین حال، حرکت چنین توده‌هایی برای محیط دریایی بی‌اهمیت نیست. پژوهشگران بریتانیایی در بررسی جداگانه کوه یخی A-68A در نزدیکی جورجیای جنوبی، تغییر لایه‌بندی آب و جابه‌جایی مواد مغذی و فیتوپلانکتون‌ها را ثبت کرده‌اند. این یافته درباره A-68A است؛ نه اثبات اینکه A-81 همین حالا همان اثر را ایجاد کرده است.
- آب شیرین حاصل از ذوب می‌تواند ساختار لایه‌های آب را تغییر دهد.
- مواد مغذی آزادشده یا جابه‌جاشده می‌توانند بر زنجیره غذایی دریایی اثر بگذارند.
- قطعات کوچک‌تر حاصل از شکستگی، از نظر رصد و رفت‌وآمد دریایی با یک توده بزرگ تفاوت دارند.
در دیدن عکس‌های ماهواره‌ای، این سه تفاوت مهم است
- تاریخ عکس و تاریخ خبر: انتشار امروز لزوماً به معنی ثبت امروز نیست.
- اندازه اولیه و اندازه فعلی: ذوب و شکستگی می‌تواند شکل و ابعاد کوه یخی را تغییر دهد.
- مشاهده و پیش‌بینی: کندشدن حرکت، خبر قابل گزارش است؛ زمان دقیق فروپاشی از یک عکس به دست نمی‌آید.
همان‌طور که در گزارش ردگیری رنگ پاییز با ماهواره‌های ناسا نیز مطرح شد، ارزش تصویر فضایی تنها در زیبایی آن نیست؛ تاریخ، ابزار ثبت و شیوه تفسیر تعیین می‌کنند چه نتیجه‌ای می‌توان از آن گرفت. خبر A-81 هم فعلاً داستان یک سفر طولانی و کاهش سرعت در کنار فلات زیرآبی است، نه اعلام یک فاجعه قطعی. شما کدام بخش از تصاویر زمین از فضا را جالب‌تر می‌دانید؟ در کادر ثبت نظر انتهای خبر بنویسید.