آسیانیوز ایران / یزد ؛
طلوع یک حرکت مردمی از دل جلسات خانگی
در نشست خبری مدیران مؤسسه فرهنگی هنری قرآنی ثقلین با اصحاب
رسانه و خبرنگاران استان یزد دکتر حسین
قادری مدیر عامل مؤسسه فرهنگی هتری قرآنی ثقلین ضمن گرامیداشت ایام سوگواری
شهادت حضرت صدیقه طاهره، فاطمه زهرا (سلام‌الله‌علیها) و ذکر حدیثی شریف پیرامون
آثار و برکات محبت اهل‌بیت عصمت و طهارت در هنگامه‌های دشوار حیات، مرگ و قیامت
آغاز و افزود : این تشکل معارفی که هسته اولیه و غیررسمی آن از سال ۱۳۷۱ با یک
جلسه ساده و مردمی آغاز شد، در سال ۱۳۷۸ موفق به دریافت مجوز رسمی و ثبتی عام‌المنفعه
شد و به عنوان یکی از پیشگامان عمل به منشور توسعه فرهنگ قرآنی کشور در سه شاخه
آموزش، پژوهش و تبلیغ و ترویج فعالیت خود را سامان داد.
ساختار پنج‌گانه، پوشش نسلی و گستره جغرافیایی فعالیت‌ها
بر اساس ساختار تعریف‌شده، این مجموعه از پنج بخش مدیریتی
آموزش، پژوهش، تبلیغ و ترویج، اداری و مالی شکل گرفته است. در حال حاضر میانگین
سالانه ۱۱ طرح آموزشی در این مؤسسه جریان دارد که بازه سنی مخاطبان آن از کودکان
پیش‌دبستانی تا سالمندان هفتاد ساله را پوشش می‌دهد. این تشکل با به‌کارگیری حدود
۲۲۰ مربی و ۶۴ نفر نیروی انسانی شاغل و بیمه‌شده رسمی قانون کار (شامل ۴۰ نفر در
مدارس تابعه و مابقی در بخش‌های اداری و ستادی)، فعالیت خود را در کنار شهرستان یزد،
در شهرهایی چون مهریز، میبد و زارچ گسترش داده و دارای دو شعبه ملکی فعال در مهریز
و میبد است.
جزئیات طرح‌های شاخص آموزشی: آموزشکده و هدایت
در تشریح طرح‌های آموزشی، مدیرعامل مؤسسه به نظام مرحله‌ای و
واحدی «طرح آموزشکده دانش‌آموزی» اشاره کرد؛ طرحی کارشناسی‌شده در چهار دوره
متوالی مقدماتی، متوسطه، پیشرفته و تکمیلی که دانش‌آموزان را از دوره ابتدایی
پذیرش می‌کند و در مقاطع پیشرفته، فنون دقیق ترجمه، درک مفاهیم و قواعد را آموزش
می‌دهد؛ به‌گونه‌ای که دانش‌آموزان تسلط کافی در کنکور و متون معارفی کسب می‌کنند
و حتی ورودی‌های دوره‌های تکمیلی آن پس از چند سال به مربیان مجرب این مرکز بدل می‌شوند.
در نقطه مقابل، «طرح هدایت ثقلین» با الگوی نامتمرکز و محله‌محور
برای بزرگسالان، جوانان و میانسالان اجرا می‌شود. این طرح با حضور در دل پایگاه‌ها،
مساجد، حسینیه‌ها و منازل مناطق گوناگون شهری و روستایی (نظیر بهادران، گردکوه و
سریزد در مهریز و نقاط مختلف زارچ و یزد)، ترجمه و مفاهیم تمامی ۶۰۴ صفحه قرآن
کریم به خط عثمان‌طه را آموزش می‌دهد؛ الگویی مبتنی بر توانمندسازی مستقیم افراد
در خوانش و درک معنا بدون نیاز به ترجمه مکتوب. همچنین دوره تفسیر هفتگی قرآن با
رویکرد اجتماعی توسط استاد آزاده و فرهیخته حوزه و دانشگاه دکترشایق در سالن جلسات
آستان مقدس امامزاده جعفر (علیه‌السلام) یزد در روزهای سه‌شنبه برگزار شده و به
صورت زنده و غیرحضوری در بستر فضای مجازی نیز پخش می‌شود.
ظرفیت‌های ویژه: استودیو فاخر، دانشگاه، انتشارات و مدارس
ریاحین
در کنار دوره‌های تربیت مربی با مدارک معتبر کشوری از وزارت
فرهنگ و ارشاد اسلامی و سازمان تبلیغات اسلامی، امکانات کم‌نظیری در اختیار این
مؤسسه قرار دارد:
۱. استودیو تخصصی و فاخر صوت و تصویر: مرکزی با تجهیزات
وارداتی پیشرفته به ارزش تقریبی ۱۵ میلیارد تومان کنونی که پس از شهادت شهید منا
«حاج حسن دانش» راه‌اندازی شد و تاکنون بیش از ۱۶۰ اثر فاخر صوتی، همخوانی و
تصویری برای شبکه‌های مختلف صداوسیمای سراسری، شبکه استانی یزد و رویدادهای فرهنگی
تولید کرده است.
۲. مدارس قرآنی ریاحین ثقلین: حرکتی ماندگار که از سال
۱۳۹۰ با همت مدیران پیشکسوت و فرهنگی آغاز شد و اکنون در چهار واحد آموزشی با
رویکرد تربیت‌محور و پایبندی به استانداردهای رسمی آموزش و پرورش، از پیش‌دبستانی
تا پایه ششم ابتدایی در یزد، مهریز و میبد فعالیت می‌کند.
۳. نمایندگی آموزش الکترونیکی و مجازی دانشگاه قرآن و حدیث:
امکان تحصیل در مقاطع کارشناسی و کارشناسی ارشد (رشته‌هایی نظیر علوم و معارف قرآن
و حدیث، روانشناسی اسلامی با گرایش مثبت‌گرا، تفسیر، نهج‌البلاغه و کلام) با مدرک
رسمی وزارت علوم و دفاع برخط پایان‌نامه‌ها در استان.
۴. انتشارات اختصاصی و مجوزهای سراسری: چاپ کتب تخصصی و
پژوهشی با همکاری معاونت پژوهشی مؤسسه و استادان صاحب‌نام استان و کشور.
سخنان معاون توسعه و امور مشارکت‌ها و تلنگر به مسئولیت
خبرنگاران
در بخش دیگری از این نشست، سعید ملکوتیان، معاون توسعه و ترویج
امور مشارکت‌ها و از مدیران باسابقه فرهنگی و آموزشی استان، با اشاره به وظیفه
سنگین رسانه‌ها اظهار کرد: اصحاب رسانه چشم، گوش و زبان گویای جامعه هستند و با
قدرت قلم و صداقت خود می‌توانند خیرین و مدیران را نسبت به خلأهای معارفی هوشیار
سازند. وی با یادآوری تجربه پیشین خود در مدارس بزرگ استان در ایجاد ارتباط روزمره
دانش‌آموزان با تلاوت قرآن، از اهل قلم خواست پیام مؤسسات قرآنی را صادقانه به گوش
مردم و مسئولان برسانند.
کالبدشکافی چالش‌های بودجه، مکان و مسائل مالی
در بخش تبادل‌نظر و پاسخ به پرسش‌های صریح خبرنگاران، مدیران
مؤسسه واقعیت‌های اقتصادی و تنگناهای جاری را شفاف‌سازی کردند:
- معضل مکان و فضاهای استیجاری: در حالی که بیش از ۹۰ درصد تشکل‌های قرآنی استان یزد در
اماکن اجاره‌ای مستقر بوده و همواره در معرض تهدید جابه‌جایی و افزایش کمرشکن
اجاره‌بها هستند، توسعه شعب نیازمند تثبیت مکان و تأمین بودجه پایدار است تا
از تعطیلی فعالیت‌ها و پیامدهای ناگوار اجتماعی آن جلوگیری شود.
- ترکیب منابع درآمدی و زیان انباشته: حدود ۸۰ تا ۸۴ درصد اعتبارات
مؤسسه از محل شهریه دریافتی خانواده‌ها تأمین می‌شود؛ این در حالی است که
تورم فزاینده سهم آموزش‌های معارفی را در سبد هزینه خانوار به‌شدت کاهش داده
است. سهم کمک‌های نیکوکاران در قالب مجمع حامیان تنها ۳ تا ۱۰ درصد بوده و
حمایت‌های موردی دولتی نیز بین ۷ تا ۸ درصد است. به همین دلیل، مجموعه طی
سالیان منتهی به ۱۴۰۳ با زیان‌های انباشته دست‌وپنجه نرم کرده است (به‌عنوان
نمونه، زیان ۵۵۰ میلیون تومانی در سال ۱۴۰۲).
- نیروی انسانی رسمی و هزینه‌های ثابت: برخلاف تصور عموم، عوامل اجرایی
و کادر آموزشی مؤسسه به صورت تمام‌وقت با پوشش کامل بیمه، مزایا و رعایت
مقررات اداره کار فعالیت دارند که مدیریت پرداخت به‌موقع این حقوق‌ها با توجه
به وصول نامنظم شهریه‌ها، از دشواری‌های دائمی است.
- توجه به مناطق محروم و پرورش استعدادها: علی‌رغم مشکلات ترابری و رفت‌وآمد
مربیان، مؤسسه با اعزام نیرو به مناطق روستایی و کم‌برخوردار نظیر گردکوه و
بهادران، دوره‌های مربیگری محلی دایر کرده و از دل این طرح‌ها، روستاهایی
نمونه و قاریانی توانمند به جامعه معرفی شده‌اند.
واکاوی و تحلیل
مؤسسه فرهنگی هنری قرآنی ثقلین یزد را می‌توان مصداق روشنی از
الگوی «سازمان‌های مردم‌نهاد تخصصی» دانست که تلاش کرده‌اند میان هویت دینی و
ساختارهای نوین آموزشی و فناورانه پیوند برقرار سازند. با این وجود، تحلیل عمیق
داده‌های ارائه‌شده در این نشست نشان‌دهنده چند گلوگاه اساسی است:
۱. آسیب‌پذیری مدل مالی مبتنی بر شهریه: اتکای بیش از
۸۰ درصدی به شهریه دریافتی از عموم، در شرایط انقباض اقتصادی و کاهش قدرت خرید
اقشار متوسط، پایداری سازمان‌های فرهنگی را در معرض مخاطره قرار می‌دهد. وقتی
کالای فرهنگی و آموزش معارفی از سبد ضروری خانواده‌ها حذف شود، کاهش مخاطب و زیان
انباشته اجتناب‌ناپذیر خواهد بود.
۲. غفلت از مسئولیت‌های اجتماعی صنایع و خلأ وقف‌های نوین:
استان یزد به عنوان یکی از قطب‌های بزرگ صنعتی و معدنی کشور، منابع مالی سرشاری در
قالب مسئولیت‌های اجتماعی دارد؛ اما تشکل‌های قرآنی پیشرو به سبب نداشتن پیوند
ساختاری با بخش صنعت و معادن، از این ظرفیت محروم مانده‌اند. همچنین هدایت خیرین
سنتی به سمت «وقف‌های آموزشی، رسانه‌ای و پایدار» یک ضرورت مغفول است.
۳. چالش مکان‌های استیجاری در نظام فرهنگی: سرگردانی
مؤسسات قرآنی در فضاهای استیجاری، سرمایه و تمرکز انسانی مدیران فرهنگی را به جای
نوآوری آموزشی، صرف چانه‌زنی‌های تمدید قرارداد و هزینه‌های بالای اسباب‌کشی می‌کند.
چاره‌اندیشی مدیریت شهری و نهادهای حاکمیتی برای اختصاص زمین یا فضاهای بلااستفاده
دولتی، حیاتی‌ترین گام برای نجات این مراکز است.
۴. پیشتازی رسانه‌ای در بستر استودیو و شبکه‌های اجتماعی:
سرمایه‌گذاری این مجموعه بر استودیوی حرفه‌ای و چندرسانه‌ای نشان می‌دهد مدیران آن
دریافته‌اند که زبان اثرگذاری بر نسل نو، قالب‌های صوتی و تصویری فاخر است؛ مدلی
که نیازمند بازاریابی محتوایی و تجاری‌سازی تخصصی برای درآمدزایی مستقل است.
جمع‌بندی
مؤسسه فرهنگی هنری قرآنی ثقلین یزد با برخورداری از سابقه سی‌ساله،
سرمایه انسانی وفادار، پوشش گسترده از مهدکودک تا دانشگاه و راه‌اندازی زیرساخت‌های
کم‌نظیر استودیویی و انتشاراتی، در جایگاه یکی از ارکان اصیل فرهنگ دارالعباده یزد
ایستاده است. با این حال، تداوم این مسیر درخشان و خروج از بحران‌های مالی و زیان‌های
انباشته، نیازمند دو حرکت موازی است: نخست، نگاه راهبردی مدیران ارشد استان،
نهادهای متولی و صنایع بزرگ برای ایجاد درآمد پایدار و حل ریشه‌ای معضل مکان؛ و
دوم، نقش‌آفرینی آگاهانه رسانه‌ها در جهت تبیین دستاوردها و سوق‌دادن جریان
نیکوکاری به سمت سرمایه‌گذاری‌های زیربنایی در حوزه فرهنگ و قرآن.