آیا هشدار تازه سخنگوی ارتش یعنی جنگ جدید در راه است؟ پاسخ کوتاه این است: خطر ازسرگیری حملات را نمی‌توان نادیده گرفت، اما سخنان محمد اکرمی‌نیا (Mohammad Akraminia) به‌تنهایی اثبات نمی‌کند حمله‌ای قریب‌الوقوع است یا زمان آن تعیین شده است. گزارش‌های منتشرشده در یکشنبه ۱۰ آبان ۱۴۰۵، برابر با یکم نوامبر ۲۰۲۶، هم از آماده‌سازی برای احتمال درگیری حکایت دارند و هم از ادامه مسیر دیپلماتیک.
این گزارش آسیانیوز ایران تفاوت میان موضع نظامی، گزارش منابع و تصمیم رسمی را بررسی می‌کند. اکرمی‌نیا سخنگوی ارتش است؛ گفته‌های او نباید به‌عنوان اعلام مستقل تمام نهادهای نظامی یا اثبات نتیجه یک جنگ آینده تعبیر شود.
سخنگوی ارتش چه گفته است؟
پرس‌تی‌وی، شبکه دولتی جمهوری اسلامی، در بولتن یکم نوامبر اظهارات سرتیپ محمد اکرمی‌نیا، سخنگوی ارتش، را بازتاب داده است: در روایت او، جنگ احتمالی بعدی می‌تواند طولانی‌تر باشد، دامنه پاسخ از غرب آسیا فراتر برود و رئیس‌جمهوری آمریکا نتواند یک‌جانبه زمان و شرایط پایان آن را مشخص کند.
ایران‌وایر نیز در گزارش ۱۰ آبان، به نقل از او از احتمال هدف قرار گرفتن تأسیسات، تجهیزات، نیروها و منافع آمریکا در هر نقطه در دسترس و حرکت دکترین نظامی از دفاع صرف به رویکرد تهاجمی خبر داده است. اینها مواضع اعلامی یک طرف درگیری‌اند، نه تأیید مستقل توان عملیاتی یا نتیجه یک جنگ آینده.
در بازنشر فارسی گزارش ایسنا، اشاره به «جنگ ۴۰روزه» در توضیح اکرمی‌نیا درباره مقایسه آمادگی کنونی با آغاز آن جنگ آمده است. نباید این اشاره را به تقویم جنگ بعدی تبدیل کرد: نه عدد ۴۰ حداقل مدت یک درگیری تازه را ثابت می‌کند و نه کسی می‌تواند از این سخنان تاریخ آغاز حمله استخراج کند.
چرا خطر را باید جدی گرفت، اما قطعی ندانست؟
آسوشیتدپرس در ۲۸ اکتبر، ششم آبان، به نقل از دو دیپلمات مطلع گزارش داد مقام‌های آمریکایی به شماری از کشورهای منطقه و متحدان درباره احتمال اقدام نظامی تازه پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا و احتمال واکنش ایران هشدار داده‌اند. این گزارش، نشانه‌ای مهم‌تر از صرف لحن تند سخنرانی‌هاست؛ بااین‌حال، هشدار برای آمادگی با صدور دستور حمله یکسان نیست.
رویترز در گزارش یکم نوامبر، دهم آبان، از سومین روز پیاپی گفت‌وگوهای مذاکره‌کنندگان ایرانی با میانجی‌های قطری در دوحه خبر داد. این خبرگزاری از قول عباس عراقچی نوشت مشورت‌ها ادامه دارد، اما هنوز نتیجه نهایی حاصل نشده است. همان گزارش یادآوری کرد مارکو روبیو (Marco Rubio)، وزیر خارجه آمریکا، روز شنبه گفته دونالد ترامپ (Donald Trump) درباره حملات تازه تصمیم نگرفته و راه‌حل دیپلماتیک را ترجیح می‌دهد.
گزارش تازه دیگری نیز باید کنار این مواضع خوانده شود. ایران‌اینترنشنال عصر یکم نوامبر به نقل از اکسیوس و با اتکا به یک منبع آمریکایی و یک منبع اسرائیلی نوشت بنیامین نتانیاهو (Benjamin Netanyahu) خواهان حمله پس از انتخابات میان‌دوره‌ای است، اما ترامپ فعلاً می‌خواهد به مذاکرات فرصت بدهد. این روایت درباره تماس شنبه دو مقام است؛ گزارش منابع درباره فشار سیاسی، با اعلام رسمی تصمیم نهایی حمله یکسان نیست. سابقه خبر این تماس را در گزارش تماس ترامپ و نتانیاهو می‌توانید بخوانید.
هزینه‌ای که پشت ادبیات قدرت پنهان می‌ماند
از منظر تحلیلی، تهدید به طولانی‌تر کردن جنگ می‌تواند برای منصرف‌کردن طرف مقابل یا افزایش قدرت چانه‌زنی مطرح شود. اما این پیام لزوماً بازدارندگی موفق ایجاد نمی‌کند؛ طرف مقابل ممکن است همان تهدید را نشانه ضرورت اقدام شدیدتر تلقی کند. تفاوت برداشت‌ها، خطر خطای محاسباتی را از میان نمی‌برد.
نقد اصلی به ادبیات مقام‌های جمهوری اسلامی همین‌جاست: توضیح اینکه چگونه جنگ گسترده‌تر می‌شود، جای پاسخ‌گویی درباره حفاظت از زندگی مردم و راه خروج از بحران را نمی‌گیرد. طولانی‌شدن احتمالی درگیری برای خانواده‌ها و کسب‌وکارها به معنای نگرانی درباره امنیت، خدمات ضروری، اشتغال و امکان برنامه‌ریزی است؛ نه صرفاً یک عبارت در رقابت سیاسی. در عین حال، مسئولیت حفاظت از غیرنظامیان متوجه همه طرف‌هاست و نقد حکومت ایران مجوز نادیده گرفتن خطر برای شهروندان هیچ کشوری نیست.
برای پاسخ به پرسش «آیا جنگ نزدیک است؟» باید نتیجه میانجیگری، تصمیم‌های رسمی و گزارش‌های مستقلِ قابل تأیید را دنبال کرد. آنچه اکنون می‌توان گفت، وجود خطر جدی در کنار دیپلماسی ادامه‌دار است؛ نه آغاز قطعی جنگ، نه زمان مشخص حمله و نه تضمین صلح.
به نظر شما مقام‌های مسئول باید پیش از هر چیز درباره چه اقدامی برای کاهش خطر و حفاظت از زندگی مردم پاسخ بدهند؟