برای خانواده‌ای که منتظر پذیرش وثیقه است، هر رفت‌وآمد اضافه می‌تواند به معنای ادامه بازداشت باشد. «ضمانت الکترونیک» قرار است بخشی از همین استعلام‌ها و مکاتبات را کوتاه کند، نه اینکه جای تصمیم قاضی را بگیرد. در این راهنمای آسیانیوز ایران، خبر تازه شنبه ۲۳ آبان ۱۴۰۵، برابر با ۱۴ نوامبر ۲۰۲۶، از سابقه طرح و گام‌های قابل پیگیری جدا شده است.
خبر تازه چیست و چه چیزی هنوز آماده نیست؟
تسنیم امروز گزارش داد که در نشست بررسی طرح ضمانت الکترونیک، علی صالحی، دادستان عمومی و انقلاب تهران، از ادامه اجرای این خدمت و برنامه گسترش دامنه وثایق سخن گفته است. بنا بر توضیحات او، استفاده از خودرو همچنان به تکمیل سازوکار ارزیابی و قیمت‌گذاری وابسته است. استفاده از سیم‌کارت نیز در دستور کار قرار دارد؛ بنابراین نباید این دو مورد را خدمت آماده و یکسان برای همه پرونده‌ها معرفی کرد.
اصل طرح امروز راه‌اندازی نشده است. بخشنامه شماره ۸۴۰۸/۱۰ مورخ ۲۸ شهریور ۱۴۰۵ دادگستری استان تهران، که متن آن در پایگاه حقوقی اختبار منتشر شده، اجرای آن در همه واحدهای قضایی استان را از اول مهر مقرر کرده بود. تفاوت میان اعلام یک برنامه، فعال‌شدن خدمت در یک حوزه و پذیرش مال در پرونده مشخص اهمیت دارد.
وثیقه و کفالت یک چیز نیستند
در وثیقه، مال یا تضمین مالی برای تأمین قرار معرفی می‌شود؛ در کفالت، شخصی با پذیرش تعهد قانونی حضور متهم، به‌عنوان کفیل معرفی می‌شود. قابل‌قبول‌بودن مال، کفایت ارزش آن یا صلاحیت کفیل را مرجع قضایی بررسی می‌کند. الکترونیکی‌شدن مسیر، این بررسی و مسئولیت‌های ناشی از تعهد را حذف نمی‌کند.
برای اینکه اصطلاحات پرونده با هم اشتباه نشوند، توضیح کوتاه تفاوت اجرائیه، اخطاریه و احضاریه نیز می‌تواند مفید باشد. صرف دریافت پیام یا ثبت یک درخواست، معادل صدور قرار قبولی نیست.
از کجا شروع کنیم؟ راهنمای ساده گام‌به‌گام
- قرار صادرشده را مشخص کنید. از شعبه رسیدگی‌کننده یا وکیل پرونده بپرسید قرار از نوع وثیقه است یا کفالت، مبلغ آن چقدر است و کدام مرجع باید آن را بپذیرد.
- مسیر فعال همان پرونده را بپرسید. درباره استفاده از ضمانت الکترونیک از شعبه یا دفتر خدمات الکترونیک قضایی سؤال کنید. از یک خبر عمومی نمی‌توان نتیجه گرفت همه دارایی‌ها در همه حوزه‌ها به یک روش پذیرفته می‌شوند.
- اطلاعات لازم را آماده کنید. شماره پرونده و شعبه، اطلاعات هویتی متقاضی و صاحب مال و مشخصات قرار را همراه داشته باشید. برای ملک، اطلاعات سند و کد جام مطرح است؛ مدارک نهایی را دفتر یا شعبه مطابق همان پرونده تعیین می‌کند.
- اگر مال متعلق به شخص دیگری است، درخواست او جدا ثبت می‌شود. راهنمای منتشرشده در اختبار، مسیر ارائه لایحه برای قبول ضمانت از طرف وثیقه‌گذار را توضیح می‌دهد. دفتر باید اطلاعات پرونده، صاحب مال و قرار را ثبت و استعلام کند؛ این توضیح، وعده وجود همه گزینه‌ها در حساب خودکاربری هر شهروند نیست.
- نتیجه بررسی را پیگیری کنید. ارسال درخواست پایان کار نیست. تا زمانی که مال یا کفیل بررسی و پذیرفته نشده و تصمیم لازم درباره وضعیت فرد صادر نشده، آزادی را قطعی فرض نکنید.
حساب بانکی، سهام و طلا چه وضعیتی دارند؟
در توضیحات پیشین رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه که اختبار منتشر کرده، از امکان شناسایی حساب بانکی، سهام، ملک و طلا با درخواست متقاضی و انجام استعلام برخط توسط قاضی نام برده شده است. شناسایی دارایی با پذیرش بی‌قیدوشرط آن فرق دارد. از این توضیح نمی‌توان پذیرفته‌شدن هر نوع سکه یا طلای فیزیکی، هر سهم یا هر خودرو را برای هر پرونده نتیجه گرفت.
- نوع دارایی قابل استفاده و مدارک آن را برای همان پرونده بررسی کنید.
- پیش از تعهد، درباره مسئولیت قانونی وثیقه‌گذار یا کفیل از وکیل واجد صلاحیت توضیح بگیرید.
- اطلاعات پرونده و رمزهای ورود را در اختیار واسطه‌های ناشناس نگذارید و وعده «آزادی تضمینی» را مبنای پرداخت پول قرار ندهید.
جمع‌بندی؛ مسیر کوتاه‌تر، نه آزادی تضمینی
ارزش واقعی طرح برای مردم، کم‌شدن توقف پرونده به علت مکاتبات و استعلام‌های تکراری است. ارزیابی عملکرد آن نیز به تجربه واقعی مراجعان و داده‌های قابل بررسی نیاز دارد، نه صرفاً وعده سرعت. اقدام عملی شما این است: نوع قرار را روشن کنید، امکان استفاده از خدمت را از شعبه یا دفتر بپرسید، اطلاعات درست ارائه دهید و نتیجه پذیرش را پیگیری کنید. این گزارش اطلاعات عمومی است و جای بررسی حقوقی پرونده شخصی را نمی‌گیرد.
اگر تجربه‌ای از این مسیر دارید، بدون نوشتن نام متهم، شماره پرونده یا اطلاعات خصوصی، در کادر نظر پایین خبر بگویید کدام مرحله برایتان روشن یا دشوار بوده است.