یادداشت تحریریه: این صفحه در ۳۰ مهر ۱۴۰۵ برای تکمیل آرشیو، بر پایه گزارش‌های منتشرشده در زمان رویداد بازسازی شده است. تاریخ بالای صفحه، تاریخ ثبت اولیه این کد در سامانه است، نه زمان نگارش متن حاضر.
به گزارش آسیانیوز ایران، ارزیابی جهانی تنوع زیستی که در ۶ مه ۲۰۱۹ معرفی شد، هشدار داد حدود یک میلیون گونه جانوری و گیاهی با خطر انقراض روبه‌رو هستند؛ بسیاری از آنها در دهه‌های پیش رو. این برآورد به معنای منقرض‌شدن یک میلیون گونه در آن تاریخ نبود، بلکه از ابعاد خطری سخن می‌گفت که می‌شد برای کاهش آن اقدام کرد.
هشداری درباره آینده، نه شمارش انقراض‌های رخ‌داده
گزارش را سکوی بین‌دولتی علمی و سیاستی تنوع زیستی و خدمات اکوسیستم، آی‌پی‌بس (IPBES)، تهیه کرده بود. برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد، یونپ (UNEP)، اطلاعیه آن را منتشر کرد. نشریه نیچر (Nature) نیز در گزارش هم‌زمان خود از تهدید انقراض برای گونه‌ها در نتیجه فعالیت انسانی خبر داد.
تفاوت «در معرض خطر» و «از میان رفته» برای خواندن این خبر ضروری است. هشدار علمی، زمان‌بندی قطعی نابودی تک‌تک گونه‌ها را اعلام نمی‌کند؛ هدف آن نشان‌دادن روندها و فراهم‌کردن مبنایی برای تصمیم‌گیری است. از همین رو، تبدیل این برآورد به خبر وقوع یک انقراض جمعیِ تمام‌شده، معنای گزارش را تغییر می‌دهد.
پنج عامل فشار بر طبیعت چه بودند؟
ارزیابی، پنج عامل مستقیم را به ترتیب اهمیت نسبی اثر جهانی معرفی کرد: تغییر کاربری زمین و دریا، بهره‌برداری مستقیم از جانداران، تغییر اقلیم، آلودگی و گونه‌های بیگانه مهاجم. این فهرست نشان می‌داد حفاظت از طبیعت تنها با رسیدگی به یک عامل پیش نمی‌رود.
خلاصه گزارش با مرور حدود ۱۵ هزار منبع علمی و دولتی و مشارکت کارشناسان کشورهای مختلف شکل گرفته بود. در کنار دانش علمی، دانش بومی و محلی نیز در ارزیابی جای داشت. پیام آن، پیوند وضعیت طبیعت با مسیرهای توسعه اقتصادی و شیوه استفاده از منابع بود.
گیاهان را از تصویر بحران حذف نکنیم
باغ‌های گیاه‌شناسی سلطنتی کیو (Kew) در توضیح ۷ مه ۲۰۱۹ خود یادآور شد خطر انقراض، فقط متوجه جانوران شناخته‌شده نیست؛ گروه‌های مهم گیاهی نیز با خطرهایی قابل مقایسه روبه‌رو هستند. پژوهشگران این مجموعه با داده‌ها و ارزیابی‌های مربوط به گیاهان، از جمله کاکتوس‌ها، مخروطیان، نخل‌ها و ارکیده‌ها، به گزارش کمک کرده بودند.
حفاظت از تنوع زیستی، در این نگاه، به نگهداری چند گونه مشهور محدود نمی‌شود. موضوع، حفظ شبکه‌ای است که زندگی انسان نیز به آن وابسته است. برای مرور بحث مداخله انسانی در طبیعت در آرشیو همان دوره، یادداشت سدهایی برای کدام آب؟! را می‌توان در کنار این گزارش خواند.
مبنای بازسازی: اطلاعیه آی‌پی‌بس در وب‌سایت یونپ، ۶ مه ۲۰۱۹؛ گزارش نیچر در ۶ مه ۲۰۱۹؛ توضیح کیو در ۷ مه ۲۰۱۹. تصویر شاخص: زنبور روی گل خردل در بنگال غربی هند، عکس آرشیوی ۲۰۰۸ اثر Amitoon با مجوز CC BY 3.0 و برش متناسب؛ تصویر صرفاً ارتباط جانداران و گیاهان را نشان می‌دهد و ادعایی درباره وضعیت حفاظتی زنبور داخل عکس ندارد.