جمعیت جهان در گزارش ۲۰۱۹ سازمان ملل؛ رشد کندتر و آینده سالمندتر

تحریریه آسیانیوز ایران

یادداشت آرشیو: این گزارش در ۳۰ مهر ۱۴۰۵، بر پایه منابع منتشرشده تا تاریخ این رکورد، بازسازی شده است. تاریخ آرشیوی ۲۹ خرداد ۱۳۹۸ حفظ شده و اعداد آینده، پیش‌بینی‌های سال ۲۰۱۹ هستند، نه آمار یا پیش‌بینی به‌روز.

جمعیت بیشتر، اما رشد آهسته‌تر و سهم بالاتر سالمندان؛ این تصویر کلی گزارشی بود که سازمان ملل متحد (United Nations) روز ۱۷ ژوئن ۲۰۱۹، برابر با ۲۷ خرداد ۱۳۹۸، منتشر کرد. گزارش هم‌زمان آسوشیتدپرس (Associated Press) توضیح می‌داد که جمعیت جهان، از حدود ۷.۷ میلیارد نفر در آن سال، ممکن است تا سال ۲۰۵۰ به حدود ۹.۷ میلیارد نفر برسد.

آن گزارش از یک روند یکسان در همه کشورها سخن نمی‌گفت. در حالی که برخی جوامع همچنان رشد سریع جمعیت داشتند، برای برخی دیگر کاهش جمعیت پیش‌بینی می‌شد. بنابراین، افزایش مجموع جمعیت زمین لزوماً به معنای افزایش جمعیت هر کشور نبود.

رشد جمعیت کندتر می‌شود، نه اینکه فوراً متوقف شود

مرکز پژوهشی پیو (Pew Research Center) در تحلیل ۱۷ ژوئن خود از داده‌های سازمان ملل، تفاوت مهمی را برجسته کرد: سرعت رشد با اندازه جمعیت یکی نیست. طبق محاسبات آن زمان، نرخ رشد سالانه جهان که در فاصله ۱۹۵۰ تا ۲۰۱۹ بین یک تا دو درصد قرار داشت، می‌توانست تا پایان قرن به کمتر از یک‌دهم درصد برسد؛ با این حال، تعداد کل ساکنان زمین همچنان افزایش می‌یافت.

پیو همچنین تأکید داشت که این مسیر بر فرض‌هایی درباره باروری، امید به زندگی و مهاجرت استوار است. تغییر این عوامل می‌تواند نتیجه را عوض کند. به همین دلیل، عددی مانند ۹.۷ میلیارد نفر را باید خروجی یک برآورد مشروط دانست، نه موعدی قطعی که جهان ناگزیر به آن می‌رسد.

سالمندی؛ بخش مهمی از تغییر جمعیت

در سند «چشم‌انداز جمعیت جهان ۲۰۱۹» (World Population Prospects 2019)، سازمان ملل پیش‌بینی کرده بود سهم افراد ۶۵ ساله و بالاتر از حدود ۹ درصد جمعیت جهان در ۲۰۱۹ به حدود ۱۶ درصد در ۲۰۵۰ برسد. این تحول فقط یک جابه‌جایی آماری نیست: مراقبت درمانی، بازنشستگی و بازار کار باید برای ترکیب سنی متفاوت آماده شوند.

همان سند توضیح می‌داد که افزایش سهم جمعیت در سن کار، در بعضی مناطق فرصتی برای رشد اقتصادی ایجاد می‌کند؛ اما استفاده از این فرصت به سرمایه‌گذاری در آموزش، سلامت و فراهم‌کردن شرایط اشتغال وابسته است. جوان‌بودن جمعیت، به‌تنهایی، تضمین رفاه نیست.

پشت عددهای جهانی، مسئله زندگی روزمره است

برای خواننده، پرسش مهم تنها تعداد آدم‌ها نیست؛ کیفیت زندگی آنان هم اهمیت دارد. بحث فرصت‌های شغلی و درآمد را می‌توان در گزارش آرشیوی رشد تجارت و کاهش فقر دنبال کرد. در مقیاس شهری نیز گزارش پیشین درباره جمعیت تهران و مسئله انتقال پایتخت نمونه‌ای از پیوند جمعیت و برنامه‌ریزی خدمات است.

این بازخوانی آسیانیوز ایران بر گزارش سازمان ملل، پوشش هم‌زمان آسوشیتدپرس و تحلیل پیو در ژوئن ۲۰۱۹ تکیه دارد. ارزش چنین گزارشی، شناخت تصویری است که در آن زمان از آینده ارائه می‌شد؛ نه جایگزین‌کردن آن با داده‌های تازه.