یادداشت بازسازی آرشیو: این گزارش در ۱ آبان ۱۴۰۵ برای جایگزینی یک پیش‌نویس تکراری، بر پایه منابع منتشرشده در تابستان ۱۳۹۹ تهیه شده است. تاریخ اصلی رکورد، ۳ مرداد ۱۳۹۹، حفظ شده و به معنای نگارش یا انتشار نسخه حاضر در آن روز نیست. اطلاعات رصدی متن به همان دوره تعلق دارد، نه آسمان امروز.
به گزارش آسیانیوز ایران، دنباله‌دار نئووایز (NEOWISE)، با نام علمی C/2020 F3، در تیر ۱۳۹۹ به یکی از منظره‌های مورد توجه آسمان نیمکره شمالی تبدیل شد. آژانس فضایی اروپا نیز در گزارش تصویری آن دوره، دیده شدن این جرم با چشم غیرمسلح را ثبت کرد؛ پدیده‌ای که هم برای دوستداران آسمان جذاب بود و هم فرصت مشاهده علمی فراهم می‌کرد.
نئووایز چگونه پیدا شد؟
بر اساس گزارش ۸ ژوئیه ۲۰۲۰ ناسا، تلسکوپ فضایی نئووایز این جرم را در ۲۷ مارس همان سال، برابر با ۸ فروردین ۱۳۹۹، با ابزارهای فروسرخ شناسایی کرد. نام رایج دنباله‌دار از نام مأموریت کاشف آن گرفته شد. بنابراین در خواندن خبرهای آن زمان، باید میان خود دنباله‌دار و فضاپیمایی که آن را کشف کرد تفاوت گذاشت.
این جرم در ۳ ژوئیه، برابر با ۱۳ تیر، از نزدیک‌ترین بخش مسیرش به خورشید گذشت. ناسا توضیح داد که گرم شدن لایه‌های بیرونی، خروج گاز و غبار از سطح یخی و شکل‌گیری دنباله را به همراه داشت. همان گزارش، فاصله گذر آن از زمین را حدود ۱۰۳ میلیون کیلومتر و بی‌خطر توصیف کرد. نزدیک بودن در زبان نجومی، در اینجا به معنای نزدیک شدن به سطح زمین نبود.
چرا دنباله‌دار دو دنباله داشت؟
کاوشگر خورشیدی پارکر (Parker Solar Probe) نیز در ۵ ژوئیه ۲۰۲۰ تصویری از نئووایز ثبت کرد. گزارش ناسا در ۱۰ ژوئیه، بر تفاوت دو بخش قابل مشاهده تأکید داشت: دنباله پهن‌تر از غبار تشکیل می‌شد و بخش باریک‌تر، دنباله یونی بود. گازهای یونیده تحت تأثیر باد خورشیدی قرار می‌گیرند؛ از این رو، تصویر دنباله‌دار فقط رد حرکت یک جسم در آسمان نیست.
پردازش علمی تصویر پارکر برای افزایش کنتراست و کاهش روشنایی پراکنده، جزئیات بیشتری نشان داد. با این حال، ناسا درباره نشانه احتمالی دوشاخه شدن دنباله یونی محتاط بود و بررسی بیشتر را ضروری می‌دانست. این تفاوت میان «چیزی که در تصویر دیده می‌شود» و «نتیجه‌ای که داده کافی برای تأییدش داریم» بخش مهمی از گزارش علمی است؛ یک تصویر چشمگیر، به‌تنهایی همه پرسش‌ها را پاسخ نمی‌دهد.
یک منظره، دو نوع مشاهده
عکس‌های زمینی و داده‌های فضاپیماها نقش یکسانی نداشتند. گزارش ۲۱ ژوئیه آکسیوس نیز توضیح می‌داد که هم‌زمان با تماشای این جرم توسط علاقه‌مندان، تلسکوپ‌های زمینی و فضایی آن را بررسی می‌کردند. جذابیت عمومی و ارزش پژوهشی، دو وجه جداگانه همین رویداد بودند؛ اولی تجربه دیدن را روایت می‌کرد و دومی به شناخت ویژگی‌های جسم می‌پرداخت.
تصویر شاخص این گزارش نمونه‌ای از ثبت زمینی همان دوره است: بیل اینگالز (Bill Ingalls)، عکاس ناسا، در ۱۸ ژوئیه از کیز گپ در ویرجینیای غربی عکس گرفت. خط روشن بالای قاب، رد ایستگاه فضایی بین‌المللی در نوردهی ده‌ثانیه‌ای است، نه دنباله دوم نئووایز. دانستن این توضیح ساده، از برداشت نادرست از عکس جلوگیری می‌کند.
برای مرور یک رویداد علمی دیگر از همان تابستان، گزارش نخستین تصاویر سولار اوربیتر در تیر ۱۳۹۹ را نیز بخوانید.
تصویر: دنباله‌دار نئووایز و رد ایستگاه فضایی بین‌المللی، ۱۸ ژوئیه ۲۰۲۰. اعتبار عکس: NASA/Bill Ingalls؛ تصویر واقعی با نوردهی ده‌ثانیه‌ای، بازاندازه‌سازی متناسب برای انتشار.