یادداشت بازسازی آرشیو: این گزارش در اول آبان ۱۴۰۵، برای تکمیل یک رکورد تکراری آرشیو، بر پایه منابع منتشرشده تا چهارم شهریور ۱۳۹۹ تهیه شده است. تاریخ ثبت قدیمی حفظ شده؛ متن، گزارش هم‌زمانِ تحریریه در سال ۱۳۹۹ نیست.
برای ماهواره‌ای که از فراز آمریکای جنوبی و جنوب اقیانوس اطلس می‌گذرد، نقشه میدان مغناطیسی فقط یک تصویر علمی نیست؛ می‌تواند به تصمیم درباره روشن یا خاموش ماندن ابزارها کمک کند. ناسا در گزارش ۱۷ اوت ۲۰۲۰، برابر با ۲۷ مرداد ۱۳۹۹، از بررسی تغییرات «ناهنجاری اطلس جنوبی» خبر داد؛ منطقه‌ای که میدان مغناطیسی در آن ضعیف‌تر از پیرامون است.
«فرورفتگی» در میدان، نه سوراخی در زمین
نام انگلیسی این پدیده South Atlantic Anomaly و مخفف آن SAA است. تعبیر «فرورفتگی» در گزارش ناسا به ضعف نسبی میدان اشاره داشت، نه شكافی فیزیکی در پوسته زمین. این وضعیت اجازه می‌دهد ذرات باردار پرانرژی به ارتفاع‌های پایین‌تری برسند و در کار رایانه‌ها و ابزارهای ماهواره‌ها اختلال ایجاد کنند.
ناسا در همان گزارش تأکید کرد که این ناهنجاری اثر قابل‌مشاهده‌ای بر زندگی روزمره مردم روی سطح زمین ندارد. بنابراین تبدیل خبر به هشداری درباره خطر فوری برای ساکنان زمین، با مضمون منبع سازگار نیست.
داده‌های اروپا چه می‌گفتند؟
آژانس فضایی اروپا در ۲۰ مه ۲۰۲۰ نیز، با تکیه بر داده‌های مجموعه ماهواره‌های سوارم (Swarm)، همین منطقه را بررسی کرده بود. به گزارش این آژانس، کمینه شدت میدان در محدوده مورد مطالعه از حدود ۲۴ هزار نانوتسلا در سال ۱۹۷۰ به حدود ۲۲ هزار نانوتسلا در سال ۲۰۲۰ کاهش یافته بود.
این عدد درباره کمینه میدان در آن ناحیه است، نه درصد کاهش یکسان در سراسر زمین. اروپا همچنین از ظهور یک مرکز کمینه دیگر در جنوب‌غرب آفریقا سخن گفت؛ نشانه‌ای که احتمال تقسیم منطقه کم‌قدرت به دو بخش را مطرح می‌کرد. میدان زمین ثابت نیست و تغییر شدت و جهت آن بخشی از موضوع مطالعه ژئوفیزیک است.
چرا پایش ادامه داشت؟
کاربرد عملی این پژوهش، شناخت بهتر محیط مداری و حفاظت از تجهیزات بود. بنا بر توضیح ناسا، اپراتورها هنگام عبور از این منطقه گاه اجزای غیرضروری را خاموش می‌کنند. ادامه اندازه‌گیری‌ها نیز برای اصلاح مدل‌ها و پیش‌بینی تغییرات اهمیت دارد؛ پیش‌بینی علمی را نباید با اعلام قطعی یک فاجعه اشتباه گرفت.
در آرشیو آسیانیوز ایران، گزارش نخستین تصاویر سولار اوربیتر از خورشید، نمونه دیگری از پژوهش‌های فضایی همان تابستان است.
منابع: گزارش ناسا، ۱۷ اوت ۲۰۲۰؛ گزارش آژانس فضایی اروپا، ۲۰ مه ۲۰۲۰. تصویر شاخص، تصویرسازی علمی مرکز گادرد ناسا از میدان مغناطیسی است، نه عکس واقعی خطوط میدان یا نقشه اندازه‌گیری ناهنجاری.