یادداشت بازسازی آرشیو: این متن در ۱ آبان ۱۴۰۵ به دست تحریریه برای تکمیل یک کد تکراری بازسازی شده است. تاریخ اصلی رکورد حفظ شده؛ این نوشته بازخوانی اسناد مهر ۱۳۹۹ است، نه ادعای انتشار آن در همان زمان.
آسیانیوز ایران ـ بانک جهانی (World Bank) در ۷ اکتبر ۲۰۲۰، برابر با ۱۶ مهر ۱۳۹۹، هشدار داد که بحران کرونا ممکن است در همان سال بین ۸۸ تا ۱۱۵ میلیون نفر دیگر را به جمعیت دچار فقر شدید اضافه کند. در گزارش «فقر و رفاه مشترک ۲۰۲۰»، این احتمال مطرح شد که افزایش شمار فقرا تا سال ۲۰۲۱ به ۱۵۰ میلیون نفر برسد.
هشدار درباره آینده بود، نه شمارش نهایی
این اعداد برآوردهای آن مقطع بودند و به شدت رکود اقتصادی بستگی داشتند. سقف ۱۵۰ میلیون نفر نیز افزایش تا سال ۲۰۲۱ بود، نه رقمی که باید دوباره به برآورد سال ۲۰۲۰ اضافه می‌شد. خبرگزاری رویترز در گزارش ۷ اکتبر خود همین چشم‌انداز را شرح داد و از خطر ازدست‌رفتن چند سال پیشرفت در کاهش فقر نوشت.
بانک جهانی سهم جمعیت جهان در فقر شدید را برای سال ۲۰۲۰ بین ۹٫۱ تا ۹٫۴ درصد برآورد کرد؛ محدوده‌ای نزدیک به نرخ ۹٫۲ درصدی سال ۲۰۱۷. اهمیت هشدار در این بود که روند کاهش فقر، برای نخستین بار در بیش از دو دهه، با خطر معکوس‌شدن روبه‌رو می‌شد.
خط ۱٫۹۰ دلاری چه معنایی داشت؟
گزارش آن دوره فقر شدید را با معیار کمتر از ۱٫۹۰ دلار در روز می‌سنجید. این شاخص، خط فقر بین‌المللی مورد استفاده آن زمان بود؛ نباید آن را جایگزین خط فقر ملی هر کشور یا هزینه واقعی یک زندگی قابل‌قبول در همه جوامع دانست.
بانک جهانی در توضیحات همراه گزارش تأکید کرده بود که کشورها معیارهای ملی خود را نیز دارند. شاخص‌های دیگری هم برای بررسی درآمد، آموزش و دسترسی به خدمات پایه به کار می‌رفتند. بنابراین، عبور از پایین‌ترین خط آماری الزاماً به معنای پایان آسیب‌پذیری یک خانوار نبود.
وقتی تعطیلی کسب‌وکار به سفره خانوار می‌رسد
یکی از نگرانی‌های گزارش، خانوارهای شهری و شاغلان بخش‌هایی بود که از محدودیت رفت‌وآمد و تعطیلی فعالیت‌ها ضربه می‌خوردند. کارگران غیررسمی و مهاجران فصلی ممکن بود بیرون از پوشش حمایت‌های موجود بمانند؛ در عین حال، گزارش نسبت به کاهش درآمد در روستاها نیز هشدار می‌داد.
این بحث را می‌توان در کنار یادداشت همان دوره درباره رشد اقتصادی و کاهش نابرابری خواند: رشد یک شاخص کلان، به‌تنهایی توضیح نمی‌دهد درآمد گروه‌های کم‌برخوردار چه تغییری کرده است.
عکس شاخص، اعلام تعطیلی یک فروشگاه در سیدنی در مارس ۲۰۲۰ را نشان می‌دهد؛ تصویر متعلق به ایران یا نمونه‌ای از خانوارهای بررسی‌شده در گزارش نیست. عکس: کیت تریفو (Kate Trifo)، پیکسلز.
منابع: اطلاعیه و پرسش‌وپاسخ بانک جهانی در ۷ اکتبر ۲۰۲۰؛ گزارش همان روز رویترز، بازنشرشده در بیزنس استاندارد. اعداد این نوشته به برآوردهای سال ۲۰۲۰ مربوط‌اند، نه آمار کنونی فقر.