یادداشت تحریریه: این گزارش در اول آبان ۱۴۰۵ برای تکمیل آرشیو بازسازی شده است. تاریخ و ساعت اصلی کد، ششم آبان ۱۳۹۹ ساعت ۰۰:۵۰، حفظ شده؛ متن بر اطلاعات منتشرشده تا همان زمان استوار است و ادعای انتشار این نسخه در سال ۱۳۹۹ نیست.
بازخوانی آرشیوی آسیانیوز ایران به خبری می‌پردازد که ۲۶ اکتبر ۲۰۲۰ منتشر شد: ناسا اعلام کرد رصدخانه پرنده سوفیا (SOFIA) مولکول‌های آب را در بخشی آفتاب‌گیر از سطح ماه شناسایی کرده است. محل رصد، دهانه کلاویوس (Clavius) در نیمکره جنوبی ماه بود.
کشف آب، نه دریاچه یا رودخانه
اهمیت نتیجه در تشخیص خودِ مولکول آب، H2O، بود؛ برخی مشاهدات پیشین نمی‌توانستند آن را از هیدروکسیل، OH، جدا کنند. ناسا غلظت آب در محل بررسی‌شده را ۱۰۰ تا ۴۱۲ قسمت در میلیون گزارش کرد. نتیجه در نشریه نیچر آسترونومی (Nature Astronomy) منتشر شد.
اکسیوس نیز همان روز این یافته را پوشش داد و تأکید کرد استخراج آب ممکن است دشوار باشد. پس تعبیر «کشف آب» نباید به تصویر چشمه‌ای آماده نوشیدن تبدیل شود؛ وجود یک ماده و امکان برداشت کاربردی آن، دو پرسش متفاوت‌اند.
تلسکوپی که با هواپیما پرواز می‌کرد
سوفیا یک هواپیمای بوئینگ ۷۴۷SP تغییریافته، مجهز به تلسکوپ فروسرخ، بود. این رصدخانه با پرواز بالاتر از بخش عمده بخار آب جو زمین، امکان مشاهده‌ای فراهم می‌کرد که از سطح زمین دشوار بود. ابزار FORCAST نشانه طیفی ویژه مولکول آب را در طول موج حدود ۶٫۱ میکرون ثبت کرد.
ناسا هنوز پاسخ قطعی نداشت که آب چگونه در این محیط باقی می‌ماند. محبوس‌شدن در ساختارهای شیشه‌مانند یا محافظت میان دانه‌های خاک، از توضیح‌های احتمالی بود؛ نه نتیجه‌ای قطعی درباره تمام سطح ماه.
چرا این خبر برای اکتشاف ماه مهم بود؟
بحث منابع ماه در کنار برنامه‌های اکتشاف، از جمله توافق‌های آرتمیس در اکتبر ۲۰۲۰، اهمیت داشت. بااین‌حال، این گزارش تاریخی خبر کشف را بازسازی می‌کند، نه وعده بهره‌برداری قطعی یا ارزیابی دستاوردهای سال‌های بعد را.
تصویر شاخص، عکس واقعی رصدخانه سوفیا بر فراز پالمدیل کالیفرنیا در ۱۵ ژانویه ۲۰۰۸ است؛ عکس آرشیوی ابزار رصد، نه تصویر آب روی ماه. اعتبار عکس: NASA/Jim Ross. منابع گزارش: اطلاعیه ناسا و پوشش اکسیوس در ۲۶ اکتبر ۲۰۲۰.