یادداشت بازسازی آرشیو: این گزارش در اول آبان ۱۴۰۵ به قلم تحریریه، به‌جای یک پیش‌نویس تکراری تهیه شده است. تاریخ اصلی رکورد محفوظ است و زمان نگارش متن حاضر نیست. اعداد زیر، پیش‌بینی‌های منتشرشده در نوامبر ۲۰۲۰ هستند، نه آمار نهایی آن سال یا وضعیت امروز.
به گزارش تحریریه آسیانیوز ایران، آژانس بین‌المللی انرژی (International Energy Agency؛ IEA) در گزارش ۱۰ نوامبر ۲۰۲۰، برابر با ۲۰ آبان ۱۳۹۹، پیش‌بینی کرد نزدیک به ۲۰۰ گیگاوات ظرفیت برق تجدیدپذیر در آن سال به مجموعه ظرفیت جهانی افزوده شود.
عدد ۹۰ درصد دقیقاً به چه اشاره داشت؟
گزارش «تجدیدپذیرها ۲۰۲۰» (Renewables 2020)، سهم این منابع را نزدیک به ۹۰ درصد افزایش ظرفیت برق جهان برآورد می‌کرد. این عدد، سهم تجدیدپذیرها از تمام برق مصرفی جهان نبود. منظور، سهم آنها از ظرفیت تازه‌ای بود که در طول یک سال به مجموعه نیروگاه‌ها افزوده می‌شد.
این تمایز ساده، معنای خبر را تغییر می‌دهد: ممکن است بخش بزرگی از تأسیسات تازه، تجدیدپذیر باشد، اما نیروگاه‌های قدیمی همچنان در تولید برق نقش داشته باشند. همچنین ظرفیت اسمی یک نیروگاه با مقدار برق تولیدشده در طول سال یکسان نیست؛ یکی توان را بیان می‌کند و دیگری انرژی تولیدشده در یک بازه زمانی را.
رشد برق تجدیدپذیر در سال رکود
برآورد آژانس برای رشد تولید برق تجدیدپذیر حدود هفت درصد بود؛ در حالی که افت پنج‌درصدی تقاضای کل انرژی جهان را انتظار داشت. چین و آمریکا در افزایش ظرفیت تازه نقش مهمی داشتند و باد، برق‌آبی و خورشیدی از فناوری‌های پیش‌برنده این رشد معرفی شدند.
آکسیوس (Axios) نیز همان روز برآورد نزدیک به ۲۰۰ گیگاوات ظرفیت تازه را گزارش کرد. این پوشش مستقل، عدد پیش‌بینی را بازتاب می‌داد، نه اینکه پایان سال رسیده و همه ظرفیت اعلامی قطعاً ساخته شده باشد.
برای شناخت زمینه این تفاوت، گزارش شوک کرونا به تقاضای انرژی در اکتبر ۲۰۲۰ در آرشیو قابل مطالعه است. افت مصرف در بخش‌هایی از اقتصاد و رشد یک فناوری تولید برق، لزوماً با یکدیگر تناقض ندارند.
سیاست‌گذاری همچنان تعیین‌کننده بود
آژانس درباره نااطمینانی ناشی از پایان برخی مشوق‌ها هشدار می‌داد. بنابراین گزارش، رشد آینده را خودکار یا تضمین‌شده نمی‌دانست. تصمیم‌های سیاستی، تداوم سرمایه‌گذاری و اجرای پروژه‌ها در مسیر تحقق پیش‌بینی اهمیت داشتند.
درس خواندن این خبر تاریخی، جداکردن سه مفهوم است: ظرفیت، تولید و پیش‌بینی. کنار هم گذاشتن عددهای آنها بدون توجه به تعریف و زمان، ممکن است تصویری اغراق‌آمیز بسازد. این بازخوانی درباره چشم‌انداز آن مقطع است، نه توصیه سرمایه‌گذاری امروز.
منابع بازسازی: گزارش و اطلاعیه ۱۰ نوامبر ۲۰۲۰ آژانس بین‌المللی انرژی و پوشش همان روز آکسیوس. تصویر توضیحی: توربین‌های بادی در زمین‌های کشاورزی، عکس سال ۲۰۱۹ از Mike van Schoonderwalt / Pexels؛ نه تصویر پروژه‌ای مشخص در ایران.